Καθώς οι αμερικανικές μετοχές καταγράφουν διαδοχικά ιστορικά υψηλά και οι επενδυτές στοιχηματίζουν μαζικά στην τεχνητή νοημοσύνη, ένα ερώτημα αρχίζει να κυριαρχεί στη Wall Street: βρισκόμαστε μπροστά σε μια νέα τεχνολογική επανάσταση ή σε μια ακόμη φούσκα που αργά ή γρήγορα θα σκάσει;
Οι ενδείξεις που συσσωρεύονται θυμίζουν ολοένα και περισσότερο την εποχή της dot-com φρενίτιδας στα τέλη της δεκαετίας του 1990, όταν οι επενδυτές αγόραζαν τεχνολογικές μετοχές με την πεποίθηση ότι οι παραδοσιακοί κανόνες αποτίμησης δεν ίσχυαν πλέον.
Σήμερα, η τεχνητή νοημοσύνη, τα data centers, τα τσιπ και οι διαστημικές τεχνολογίες έχουν αναλάβει τον ρόλο που κάποτε είχε το διαδίκτυο.
Η περίπτωση της SpaceX προκαλεί ίλιγγο
Το πιο εντυπωσιακό παράδειγμα αποτελεί η επικείμενη δημόσια εγγραφή της SpaceX.
Με εκτιμώμενη χρηματιστηριακή αξία που ενδέχεται να φθάσει τα $1,75 τρισ. και έσοδα περίπου $18,7 δισ. για το 2025, η εταιρεία του Elon Musk διαπραγματεύεται σε αποτίμηση σχεδόν 94 φορές τις πωλήσεις της.
Για λόγους σύγκρισης, ο δείκτης S&P 500 διαπραγματεύεται περίπου στις 3,4 φορές τις ετήσιες πωλήσεις των εταιρειών που τον απαρτίζουν.
Η διαφορά είναι χαοτική.
Η SpaceX παρουσιάζεται στους επενδυτές ως η εταιρεία που θα αποτελέσει την αιχμή μιας νέας “διαστημικής πολιτισμικής εποχής”. Ωστόσο, πίσω από το όραμα για αποικίες στον Άρη και παγκόσμια δίκτυα δορυφόρων κρύβεται μια εταιρεία που εξακολουθεί να καταγράφει τεράστιες επενδυτικές δαπάνες και σημαντικές ζημίες.
Το ενημερωτικό δελτίο της εταιρείας αφιερώνει δεκάδες σελίδες σε κινδύνους, τεχνικές επεξηγήσεις και μακροπρόθεσμα σχέδια, στοιχείο που για πολλούς αναλυτές θυμίζει τις υπερφιλόδοξες παρουσιάσεις της εποχής των dot-com.
Το μάθημα της φούσκας του 2000
Η ιστορία προσφέρει χρήσιμα διδάγματα.
Το 2002 ο Scott McNealy, ιστορικός διευθύνων σύμβουλος της Sun Microsystems, είχε περιγράψει με ωμό τρόπο το παράλογο των αποτιμήσεων που κυριαρχούσαν το 2000.
Εξηγούσε ότι μια εταιρεία που διαπραγματεύεται δέκα φορές τα ετήσια έσοδά της θα έπρεπε θεωρητικά να διανέμει το σύνολο των πωλήσεών της ως μέρισμα επί δέκα συνεχόμενα χρόνια για να δικαιολογήσει την αποτίμησή της.
“Τι ακριβώς σκεφτόσασταν;” είχε αναρωτηθεί τότε απευθυνόμενος στους επενδυτές.
Αν οι αποτιμήσεις στις 10 φορές τα έσοδα θεωρούνταν υπερβολικές πριν από 25 χρόνια, η αποτίμηση της SpaceX στις 94 φορές μοιάζει ακόμη πιο δύσκολο να εξηγηθεί με παραδοσιακά οικονομικά κριτήρια.
OpenAI και Anthropic τροφοδοτούν τη νέα επενδυτική μανία
Η SpaceX δεν είναι η μοναδική εταιρεία που βρίσκεται στο επίκεντρο της επενδυτικής ευφορίας.
Η OpenAI και η Anthropic προετοιμάζονται επίσης για πιθανές εισαγωγές στο χρηματιστήριο, με επενδυτές, πανεπιστημιακά ιδρύματα και venture capital funds να αναμένουν αποδόσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Ορισμένα πανεπιστημιακά επενδυτικά ταμεία που τοποθετήθηκαν έγκαιρα στην OpenAI ή στη SpaceX έχουν ήδη πολλαπλασιάσει τις αρχικές επενδύσεις τους κατά δεκάδες φορές.
Η προοπτική αυτών των κερδών έχει δημιουργήσει ένα κλίμα σχεδόν πυρετώδους προσμονής στη Silicon Valley και στα private equity funds.
Πολλοί αναλυτές προειδοποιούν ότι η αγορά αρχίζει να τιμολογεί ένα μέλλον σχεδόν χωρίς κινδύνους, κάτι που ιστορικά αποτελεί χαρακτηριστικό κάθε χρηματιστηριακής φούσκας.
Οι μετοχές τσιπ θυμίζουν τη δεκαετία του 1990
Οι υπερβολές δεν περιορίζονται στις ιδιωτικές εταιρείες.
Στο χρηματιστήριο, οι μετοχές των εταιρειών ημιαγωγών καταγράφουν αποδόσεις που παραπέμπουν στις πιο ακραίες στιγμές της τεχνολογικής έκρηξης πριν από ένα τέταρτο του αιώνα.
Ο δείκτης ημιαγωγών SOX έχει σημειώσει άνοδο άνω του 80% μέσα στο 2026, καταγράφοντας την καλύτερη επίδοση των πρώτων 100 συνεδριάσεων στην ιστορία του.
Η Micron Technology έχει εκτιναχθεί κατά περίπου 225%, ενώ η χρηματιστηριακή αξία της AMD ξεπέρασε εκείνη της JPMorgan Chase, παρά το γεγονός ότι τα κέρδη της δεύτερης είναι πολλαπλάσια.
Η εικόνα θυμίζει έντονα το επενδυτικό κλίμα του τέλους της δεκαετίας του 1990, όταν κάθε εταιρεία που συνδεόταν με το διαδίκτυο αποκτούσε σχεδόν αυτόματα τεράστια χρηματιστηριακή αξία.
Η τεχνολογία κυριαρχεί πλέον στο S&P 500
Η επιρροή του τεχνολογικού κλάδου στην αμερικανική αγορά έχει αυξηθεί σε πρωτοφανή επίπεδα.
Αν προστεθούν οι Alphabet, Amazon, Meta και Tesla στις εταιρείες τεχνολογίας, τότε περισσότερο από το 50% της συνολικής αξίας του S&P 500 συνδέεται άμεσα με τον τεχνολογικό τομέα.
Αντίθετα, κλάδοι όπως η υγεία έχουν περιορίσει σημαντικά το βάρος τους στον δείκτη.
Η πιθανή είσοδος εταιρειών όπως η SpaceX, η OpenAI και η Anthropic στο χρηματιστήριο θα ενίσχυε ακόμη περισσότερο αυτή τη συγκέντρωση.
Πρακτικά, όλο και μεγαλύτερο μέρος της αμερικανικής αγοράς εξαρτάται από τις ίδιες τεχνολογικές αφηγήσεις και τις ίδιες προσδοκίες για την τεχνητή νοημοσύνη.
Οι ειδικοί προειδοποιούν για φούσκα AI
Ο γνωστός επενδυτής Jeremy Grantham και ο οικονομικός ιστορικός Edward Chancellor έχουν ήδη υποστηρίξει ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται αντιμέτωπες με μια “φούσκα τεχνητής νοημοσύνης”.
Σύμφωνα με την ανάλυσή τους, το πρώτο χαρακτηριστικό κάθε φούσκας είναι η εμφάνιση μιας νέας τεχνολογίας γύρω από την οποία μπορούν να οικοδομηθούν υπερβολικές προσδοκίες.
Η AI πληροί πλήρως αυτό το κριτήριο.
Οι δύο αναλυτές θεωρούν πιθανό ότι σε κάποια φάση της επόμενης δεκαετίας πολλοί επενδυτές θα βρεθούν αντιμέτωποι με σημαντικές απώλειες.
Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν και πιο μετριοπαθείς φωνές.
Ο οικονομολόγος Mohamed El-Erian εκτιμά ότι η αγορά έχει αποσυνδέσει ορισμένες αποτιμήσεις από την πραγματική οικονομία, αλλά δεν θεωρεί ότι ολόκληρη η αγορά βρίσκεται σε φούσκα.
Υποστηρίζει ότι οι επενδυτές πρέπει να είναι πιο επιλεκτικοί και να εστιάζουν σε συγκεκριμένες εταιρείες αντί να αγοράζουν αδιακρίτως ολόκληρο τον τεχνολογικό κλάδο.
Η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει τα πάντα - αλλά όχι τους νόμους των αποτιμήσεων
Το μεγάλο ερώτημα είναι αν η τεχνητή νοημοσύνη θα αποδειχθεί μια τεχνολογική επανάσταση συγκρίσιμη με το διαδίκτυο ή αν οι σημερινές αποτιμήσεις έχουν ήδη προεξοφλήσει υπερβολικά αισιόδοξα σενάρια.
Η ιστορία δείχνει ότι ακόμη και οι πιο επαναστατικές τεχνολογίες μπορούν να συνυπάρξουν με χρηματιστηριακές φούσκες.
Το διαδίκτυο άλλαξε τον κόσμο, αλλά η φούσκα του 2000 κατέρρευσε.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί επίσης να μεταμορφώσει την οικονομία, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι σημερινές αποτιμήσεις είναι δικαιολογημένες.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι η Wall Street ποντάρει όσο ποτέ άλλοτε στο μέλλον της AI. Και όταν οι προσδοκίες φτάνουν σε τέτοια ύψη, η απόσταση ανάμεσα στον θρίαμβο και στην απογοήτευση γίνεται εξαιρετικά μικρή.
Add comment
Comments