Η άνοδος του Ζοχράν Μαμντάνι και μιας νέας ιδεολογικής τάσης προκαλεί έντονη συζήτηση στις ΗΠΑ για τα όρια του προοδευτισμού, τη Δύση και το μέλλον των δημοκρατικών θεσμών.
Η ιδέα μιας κοινωνίας χωρίς ρατσισμό, κοινωνικές τάξεις, ανισότητες ή διακρίσεις αποτελεί διαχρονικό όραμα πολλών πολιτικών και φιλοσοφικών ρευμάτων. Ένας κόσμος όπου οι παλιές αδικίες έχουν εξαφανιστεί και όλοι οι άνθρωποι ζουν ως ίσοι.
Ένα τέτοιο ιδανικό περιγράφει η βραβευμένη συγγραφέας επιστημονικής φαντασίας N.K. Jemisin στο διήγημά της The Ones Who Stay and Fight (Αυτοί που στάθηκαν και πάλεψαν), παρουσιάζοντας την ουτοπική πόλη Um-Helat.
Ωστόσο, το συγκεκριμένο λογοτεχνικό έργο δεν αποτελεί απλώς μια φανταστική ιστορία. Αντιθέτως, λειτουργεί ως αφετηρία για μια ευρύτερη πολιτική συζήτηση γύρω από τη ριζοσπαστικοποίηση ενός τμήματος της αμερικανικής προοδευτικής Αριστεράς.
Από τη μεταρρύθμιση στην αποδόμηση
Το κίνημα του “woke”, που κυριάρχησε ιδιαίτερα την περίοδο των διαδηλώσεων μετά τον θάνατο του George Floyd το 2020, δεν επιδιώκει πλέον κυρίως τη μεταρρύθμιση των θεσμών.
Αντίθετα, εμφανίζεται μια νέα ιδεολογική τάση, την οποία χαρακτηρίζει ως “destructivism” (πολιτική της αποδόμησης).
Η λογική της δεν περιορίζεται στην αλλαγή των υφιστάμενων θεσμών, αλλά θεωρεί ότι πολλές από τις βασικές δομές της δυτικής κοινωνίας είναι από τη φύση τους καταπιεστικές και συνεπώς πρέπει να καταργηθούν.
Σε αυτή τη συλλογιστική εντάσσονται συνθήματα όπως:
- Κατάργηση της ICE (Υπηρεσία Μετανάστευσης).
- Κατάργηση της αστυνομίας.
- Κατάργηση των φυλακών.
- Κατάργηση των συνόρων.
- Κατάργηση του καπιταλισμού.
- Ακόμη και κατάργηση του κράτους του Ισραήλ.
Πρόκειται για μια ιδεολογία που δεν εστιάζει στο πώς θα οικοδομηθεί ένα νέο σύστημα, αλλά κυρίως στο πώς θα γκρεμιστεί το υπάρχον.
Η πολιτική επιρροή του Ζοχράν Μαμντάνι
Η εκλογική άνοδος του Ζοχράν Μαμντάνι στη Νέα Υόρκη θεωρείται ως το σημείο καμπής.
Η επιτυχία του, αλλά και οι νίκες υποψηφίων που στηρίχθηκαν από το ίδιο πολιτικό ρεύμα στις πρόσφατες εσωκομματικές εκλογές των Δημοκρατικών, αποδεικνύουν ότι η πιο ριζοσπαστική πτέρυγα αποκτά πλέον ουσιαστική εκλογική επιρροή.
Ορισμένοι αναλυτές αποδίδουν αυτή την εξέλιξη στη σταδιακή διάδοση των σοσιαλιστικών ιδεών στις Ηνωμένες Πολιτείες μέσω προσωπικοτήτων όπως ο Μπέρνι Σάντερς.
Η ουσία όμως βρίσκεται αλλού: όχι τόσο στην οικονομική θεωρία, όσο στη γενικευμένη αμφισβήτηση των ίδιων των θεσμών.
Η περίπτωση της Darializa Avila Chevalier
Η Darializa Avila Chevalier, μία από τις υποψηφίους που υποστηρίχθηκαν από το ίδιο πολιτικό δίκτυο είχε στο παρελθόν δημοσιεύσει θέσεις υπέρ της πλήρους κατάργησης της αστυνομίας, της κατάργησης των συνόρων, της κατάργησης των απελάσεων, αλλά και αναρτήσεις που υποστήριζαν την “πλήρη εξάλειψη του δυτικού πολιτισμού”.
Οι θέσεις αυτές δεν αποτελούν μεμονωμένες υπερβολές της νεότητας, αλλά αντανακλούν μια συνολικότερη κοσμοθεωρία.
Διαβάστε ακόμα: Σοσιαλιστικό νταβατζιλίκι
Τι σημαίνει «κατάργηση του δυτικού πολιτισμού»;
Για πολλούς νεο-αποικιοκρατικούς ακτιβιστές, ο δυτικός πολιτισμός θεωρείται συνώνυμος του καπιταλισμού, του εθνικού κράτους, των συνόρων, της ιδιωτικής ιδιοκτησίας, της αστυνομίας, των πανεπιστημίων, της δικαιοσύνης, ακόμη και της έννοιας της εθνικής κυριαρχίας.
Ο δυτικός πολιτισμός όμως δεν περιορίζεται σε αυτές τις έννοιες. Περιλαμβάνει θεμελιώδεις αρχές όπως το κράτος δικαίου, την προστασία της ατομικής ιδιοκτησίας, την ελευθερία του λόγου, την ανεξιθρησκία, τη δυνατότητα πολιτικής διαφωνίας, την ανεξάρτητη δικαιοσύνη, την επιστημονική έρευνα, τις εθελοντικές κοινωνικές οργανώσεις.
Πρόκειται για θεσμούς που συνέβαλαν αποφασιστικά στη μείωση της φτώχειας και στην οικονομική ανάπτυξη παγκοσμίως.
Το βασικό ερώτημα: τι ακολουθεί μετά;
Ας θέσουμε μια σειρά πρακτικών ερωτημάτων:
- Αν δεν υπάρχει αστυνομία, ποιος αντιμετωπίζει το έγκλημα;
- Αν δεν υπάρχουν φυλακές, πώς προστατεύεται η κοινωνία από επικίνδυνους εγκληματίες;
- Αν δεν υπάρχουν σύνορα, ποιος αποφασίζει ποιος εισέρχεται στη χώρα και ποιος δικαιούται κοινωνικές παροχές;
- Αν καταργηθεί ο καπιταλισμός, ποιος θα αποφασίζει τι παράγεται, πώς κατανέμονται οι πόροι και ποιος αναλαμβάνει κάθε εργασία;
Κάθε κοινωνία εξακολουθεί να χρειάζεται θεσμούς εξουσίας, μηχανισμούς επιβολής των νόμων και διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Το ερώτημα δεν είναι αν θα υπάρχει εξουσία, αλλά ποιος θα την ασκεί.
Τα ιστορικά παραδείγματα
Πολυάριθμες ιστορικές περιπτώσεις αναδεικνύουν επαναστατικά κινήματα που επιχείρησαν να οικοδομήσουν μια νέα κοινωνία καταστρέφοντας πλήρως την προηγούμενη:
- την Πολιτιστική Επανάσταση στην Κίνα του Μάο,
- τη Σοβιετική Ένωση των Μπολσεβίκων,
- το καθεστώς των Ερυθρών Χμερ στην Καμπότζη.
Όλες αυτές οι προσπάθειες οδήγησαν τελικά στη δημιουργία νέων, ακόμη πιο αυταρχικών μηχανισμών εξουσίας.
Η δυστοπία πίσω από την ουτοπία
Στην υποτιθέμενη ουτοπία της Um-Helat, ένας άνθρωπος που έχει αποκτήσει γνώση του κόσμου πριν από την εγκαθίδρυση της νέας κοινωνίας θεωρείται επικίνδυνος επειδή μεταφέρει “απαγορευμένες ιδέες”. Η λύση που επιλέγει η κοινωνία είναι η φυσική εξόντωσή του.
Aυτή η κατάληξη λειτουργεί ως προειδοποίηση: όταν μια κοινωνία επιδιώκει την απόλυτη ιδεολογική καθαρότητα, ακόμη και οι πιο αγαθές προθέσεις μπορούν να οδηγήσουν στη δημιουργία νέων μορφών αυταρχισμού.
Add comment
Comments