Ανάλυση του Bloomberg παρουσιάζει την ελληνική εμπειρία ως πιθανό μοντέλο για το Ηνωμένο Βασίλειο, υποστηρίζοντας ότι η αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας μπορεί να χρηματοδοτήσει επενδύσεις χωρίς να αυξήσει το δημόσιο χρέος
Πριν από δέκα χρόνια, η Ελλάδα βρισκόταν στο χείλος της οικονομικής κατάρρευσης. Η χώρα είχε αποκλειστεί από τις διεθνείς αγορές, το δημόσιο χρέος ξεπερνούσε το 200% του ΑΕΠ και κάθε συζήτηση για τη δημόσια περιουσία γινόταν μέσα σε κλίμα έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης.
Σήμερα, όμως, το ελληνικό μοντέλο προσελκύει το ενδιαφέρον ακόμη και χωρών που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν πρότυπα οικονομικής σταθερότητας.
Σε ανάλυσή του στο Bloomberg, ο Simon Nixon υποστηρίζει ότι η Βρετανία θα μπορούσε να αντλήσει πολύτιμα διδάγματα από την ελληνική εμπειρία, καθώς αναζητά τρόπους να χρηματοδοτήσει νέες επενδύσεις χωρίς να επιβαρύνει περαιτέρω τα δημόσια οικονομικά.
Το κεντρικό επιχείρημα είναι ότι η Ελλάδα απέδειξε πως η οργανωμένη αξιοποίηση της κρατικής περιουσίας μπορεί να αποτελέσει μοχλό ανάπτυξης, προσέλκυσης επενδύσεων και δημοσιονομικής σταθερότητας, χωρίς να προκαλεί ανησυχία στις αγορές ομολόγων.
Από μνημονιακή υποχρέωση σε εργαλείο οικονομικής πολιτικής
Κομβικό ρόλο σε αυτή τη μεταμόρφωση διαδραμάτισε το Υπερταμείο (Growthfund).
Όταν ιδρύθηκε το 2015, στο πλαίσιο του τρίτου προγράμματος διάσωσης, αντιμετωπίστηκε με έντονη καχυποψία. Η δημιουργία του αποτέλεσε προϋπόθεση των ευρωπαϊκών θεσμών και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, γεγονός που ενίσχυσε την εντύπωση ότι η δημόσια περιουσία περνούσε ουσιαστικά υπό τον έλεγχο των πιστωτών.
Για αρκετά χρόνια το Υπερταμείο αποτέλεσε αντικείμενο σφοδρής πολιτικής αντιπαράθεσης. Ωστόσο, η εικόνα αυτή έχει πλέον διαφοροποιηθεί σημαντικά.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το Bloomberg, από την ίδρυσή του μέχρι σήμερα το Growthfund έχει αποδώσει περισσότερα από €20 δισ. στο Ελληνικό Δημόσιο, ενώ περίπου €15 δισ. κατευθύνθηκαν απευθείας στη μείωση του δημόσιου χρέους.
Παράλληλα, προχώρησε σε αναδιάρθρωση της διαχείρισης δημόσιων επιχειρήσεων, αξιοποίηση ακινήτων, αποκρατικοποιήσεις και εκσυγχρονισμό κρίσιμων υποδομών.
Η Ελλάδα κέρδισε ξανά την εμπιστοσύνη των αγορών
Το Bloomberg συνδέει άμεσα την επιτυχία του μοντέλου αυτού με τη συνολική βελτίωση της ελληνικής οικονομίας.
Μέσα σε μία δεκαετία, ο λόγος του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ μειώθηκε από περίπου 200% σε περίπου 137%, επίπεδο που πλέον βρίσκεται χαμηλότερα ακόμη και από εκείνο της Ιταλίας.
Την ίδια στιγμή, όλοι οι μεγάλοι διεθνείς οίκοι αξιολόγησης έχουν επαναφέρει την Ελλάδα στην επενδυτική βαθμίδα, ενώ οι αποδόσεις των δεκαετών ελληνικών ομολόγων κινούνται σήμερα αισθητά χαμηλότερα από τις αντίστοιχες των βρετανικών τίτλων.
Η εξέλιξη αυτή θα φαινόταν αδιανόητη πριν από λίγα χρόνια, όταν η Ελλάδα αποτελούσε το επίκεντρο της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα της αλλαγής κλίματος αποτέλεσε και η πρόωρη αποπληρωμή δανείου ύψους €1,1 δισ. προς τη Γαλλία το 2025, μια κίνηση που προκάλεσε θετικά σχόλια ακόμη και στη Γαλλική Γερουσία.
Το Growthfund αλλάζει αποστολή
Η ελληνική κυβέρνηση θεωρεί ότι ο ρόλος του οργανισμού δεν περιορίζεται πλέον στη διαχείριση της δημόσιας περιουσίας. Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης ανακοίνωσε τη μετεξέλιξη του Growthfund στο Ελληνικό Επενδυτικό Ταμείο Ανάπτυξης (Hellenic Growth Fund), με χαρακτηριστικά κρατικού επενδυτικού ταμείου (sovereign wealth fund).
Η βασική διαφορά είναι ότι ένα μέρος των ετήσιων κερδών του οργανισμού δεν θα κατευθύνεται αποκλειστικά στη μείωση του χρέους, αλλά θα επανεπενδύεται σε στρατηγικούς τομείς της οικονομίας.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, τα ετήσια κέρδη εκτιμάται ότι θα προσεγγίσουν το €1 δισ. το 2026.
Από τις αποκρατικοποιήσεις στις επενδύσεις
Η νέα στρατηγική του οργανισμού διαφοροποιείται αισθητά από το αρχικό μοντέλο λειτουργίας του. Στόχος πλέον δεν είναι μόνο η αξιοποίηση των κρατικών περιουσιακών στοιχείων αλλά και η ενεργός συμμετοχή στη χρηματοδότηση αναπτυξιακών έργων.
Ήδη λειτουργεί ειδικό Ταμείο Υποδομών και Καινοτομίας, μέσω του οποίου συγχρηματοδοτούνται επενδύσεις σε τομείς όπως:
- οι ενεργειακές υποδομές,
- οι μεταφορές,
- ο ψηφιακός μετασχηματισμός,
- η τεχνητή νοημοσύνη,
- τα κέντρα δεδομένων,
- και το πρόγραμμα Pharos AI Factory.
Παράλληλα, δημιουργήθηκε ειδική μονάδα ωρίμανσης επενδυτικών έργων (Project Preparation Facility), η οποία αναλαμβάνει να προετοιμάζει μεγάλα έργα ώστε να είναι ελκυστικά για διεθνείς επενδυτές.
Από το 2021 μέχρι σήμερα έχουν δρομολογηθεί έργα συνολικής αξίας περίπου €10 δισ..
Ένα μοντέλο που προσελκύει ιδιωτικά κεφάλαια
Ένα από τα συχνότερα επιχειρήματα κατά των κρατικών επενδυτικών ταμείων είναι ότι αποθαρρύνουν την ιδιωτική πρωτοβουλία. Η ελληνική εμπειρία, σύμφωνα με το Bloomberg, δείχνει το αντίθετο.
Ο διευθύνων σύμβουλος του Growthfund, Γιάννης Παπαχρήστου, υποστηρίζει ότι ο οργανισμός λειτουργεί ως επιταχυντής ιδιωτικών επενδύσεων.
Αντί να υποκαθιστά τον ιδιωτικό τομέα, δημιουργεί ώριμα και αξιόπιστα επενδυτικά σχέδια, μειώνοντας την αβεβαιότητα που συχνά αποτρέπει διεθνείς επενδυτές.
Στην ίδια κατεύθυνση λειτουργεί και η πολυεπίπεδη εταιρική διακυβέρνηση του οργανισμού, καθώς και η συμμετοχή εκπροσώπου του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM) στο διοικητικό συμβούλιο, στοιχεία που ενισχύουν την αξιοπιστία του απέναντι στις διεθνείς αγορές.
Η αυξημένη συμμετοχή ξένων επενδυτικών κεφαλαίων στην πρόσφατη Ημέρα Επενδυτών που διοργάνωσε το Growthfund θεωρείται, σύμφωνα με το Bloomberg, ακόμη μία ένδειξη ότι το διεθνές ενδιαφέρον για ελληνικά επενδυτικά έργα βρίσκεται πλέον σε σαφώς υψηλότερο επίπεδο.
Το ελληνικό μάθημα για το Λονδίνο
Η ανάλυση του Bloomberg καταλήγει ότι το σημαντικότερο δίδαγμα για τη Βρετανία δεν αφορά τις αποκρατικοποιήσεις, αλλά τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να αξιοποιηθεί η δημόσια περιουσία χωρίς να αυξηθεί ο δημόσιος δανεισμός.
Το Ηνωμένο Βασίλειο εξακολουθεί να διαθέτει τεράστια ακίνητη και επιχειρηματική περιουσία - από ακίνητα του Εθνικού Συστήματος Υγείας (NHS) μέχρι μεταφορικές υποδομές και περιουσιακά στοιχεία της τοπικής αυτοδιοίκησης - μεγάλο μέρος της οποίας παραμένει κατακερματισμένο και υποαξιοποιημένο.
Η ελληνική εμπειρία δείχνει, σύμφωνα με τον Nixon, ότι μια επαγγελματική και ενιαία διαχείριση αυτών των στοιχείων μπορεί να δημιουργήσει σημαντικούς επενδυτικούς πόρους, ενισχύοντας παράλληλα την εμπιστοσύνη των αγορών αντί να την υπονομεύει.
Από παράδειγμα προς αποφυγή σε παράδειγμα προς μίμηση
Το Bloomberg δεν παραγνωρίζει ότι η ελληνική μεταρρύθμιση γεννήθηκε μέσα σε συνθήκες πρωτοφανούς οικονομικής κρίσης και υπό την πίεση των διεθνών πιστωτών.
Ούτε υποστηρίζει ότι όλα τα προβλήματα έχουν λυθεί. Επισημαίνει, μάλιστα, ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές εκκρεμότητες, όπως η ολοκλήρωση του Κτηματολογίου και η αξιοποίηση δημόσιων περιουσιακών στοιχείων που παραμένουν εκτός του Growthfund.
Παρ' όλα αυτά, το τελικό συμπέρασμα είναι ιδιαίτερα χαρακτηριστικό.
Η Ελλάδα, που πριν από λίγα χρόνια αποτελούσε παράδειγμα δημοσιονομικής αποτυχίας, παρουσιάζεται πλέον ως χώρα που κατάφερε να μετατρέψει τη δημόσια περιουσία από παθητικό βάρος σε ενεργητικό εργαλείο ανάπτυξης.
Και ίσως το μεγαλύτερο παράδοξο της υπόθεσης να είναι ότι σήμερα δεν είναι η Ελλάδα που αναζητά οικονομικά μαθήματα από τη Βρετανία, αλλά η Βρετανία που καλείται να μελετήσει προσεκτικά την ελληνική εμπειρία.
Add comment
Comments