Η ιδέα της φορολόγησης των υπερπλουσίων αποτελεί εδώ και χρόνια ένα από τα βασικά συνθήματα της αριστεράς στην Αμερική.
Με δεδομένη τη συγκέντρωση τεράστιου πλούτου σε λίγες εκατοντάδες ανθρώπους, πολλοί Δημοκρατικοί υποστηρίζουν ότι ένας φόρος περιουσίας στους δισεκατομμυριούχους θα μπορούσε να χρηματοδοτήσει κοινωνικές πολιτικές, να περιορίσει τις ανισότητες και να ενισχύσει τα δημόσια έσοδα.
Ωστόσο, η συζήτηση λαμβάνει πλέον νέα διάσταση. Οι επικριτές της πρότασης υποστηρίζουν ότι ο πραγματικός στόχος δεν είναι μόνο οι δισεκατομμυριούχοι, αλλά η σταδιακή διεύρυνση της φορολογικής βάσης προς ολοένα και χαμηλότερες περιουσίες.
Η πρόταση που άνοιξε νέα συζήτηση
Αφορμή στάθηκε η δημόσια τοποθέτηση του Δημοκρατικού βουλευτή της Καλιφόρνια, Ρο Κάνα, ο οποίος παρουσίασε αναλυτικά γιατί θεωρεί αναγκαία την επιβολή φόρου περιουσίας.
Αρχικά, η επιχειρηματολογία του επικεντρώθηκε αποκλειστικά στους δισεκατομμυριούχους.
Ωστόσο, στη συνέχεια της πρότασής του αναφέρθηκε σε φορολόγηση περιουσιών άνω των 100 εκατ. δολαρίων, ενώ σε επόμενο σημείο έκανε λόγο ακόμη και για περιουσίες άνω των 50 εκατ. δολαρίων.
Η μετατόπιση αυτή αποτέλεσε αφορμή για έντονη κριτική από οικονομολόγους και αναλυτές που θεωρούν ότι κάθε τέτοια φορολογία τείνει διαχρονικά να επεκτείνεται σε ολοένα μεγαλύτερο αριθμό φορολογουμένων.
Το ιστορικό προηγούμενο του φόρου εισοδήματος
Οι επικριτές της πρότασης επικαλούνται την ιστορία του αμερικανικού φόρου εισοδήματος.
Όταν θεσμοθετήθηκε στις αρχές του 20ού αιώνα, παρουσιάστηκε ως ένας φόρος που θα αφορούσε αποκλειστικά τις πολύ μεγάλες περιουσίες και τα εξαιρετικά υψηλά εισοδήματα.
Στην πορεία όμως, καθώς διευρύνθηκαν οι δημοσιονομικές ανάγκες του κράτους, τα εισοδηματικά όρια μειώθηκαν σημαντικά.
Σήμερα ο φόρος εισοδήματος αφορά τη μεγάλη πλειονότητα των Αμερικανών πολιτών, ενώ οι φορολογικοί συντελεστές έχουν αυξηθεί σημαντικά σε σχέση με εκείνους που ίσχυαν κατά την αρχική εφαρμογή του μέτρου.
Για τους επικριτές του φόρου περιουσίας, αυτό αποτελεί ένδειξη ότι ανάλογη εξέλιξη θα μπορούσε να ακολουθήσει και μια φορολόγηση του πλούτου.
Διαβάστε ακόμα: Ο φόρος Ζουκμάν και άλλες αριστερές ονειρώξεις
Οι υποστηρικτές βλέπουν κοινωνική δικαιοσύνη
Η αντίθετη πλευρά υποστηρίζει ότι η κατάσταση σήμερα είναι διαφορετική.
Οι μεγαλύτερες περιουσίες στις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αυξηθεί με πρωτοφανείς ρυθμούς τις τελευταίες δεκαετίες, ενώ η συγκέντρωση πλούτου βρίσκεται στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων εκατό ετών.
Σύμφωνα με τους υποστηρικτές του μέτρου, είναι εύλογο όσοι διαθέτουν περιουσίες δισεκατομμυρίων δολαρίων να συμβάλλουν περισσότερο στη χρηματοδότηση των δημόσιων υπηρεσιών, της παιδείας, της υγείας και των κοινωνικών πολιτικών.
Το επιχείρημα αυτό βρίσκει σημαντική απήχηση στην αμερικανική κοινή γνώμη, ιδιαίτερα μετά τη μεγάλη αύξηση των περιουσιών που καταγράφηκε κατά την περίοδο μετά την πανδημία.
Το βασικό οικονομικό επιχείρημα κατά του φόρου περιουσίας
Οι αντίπαλοι του μέτρου υποστηρίζουν ότι υπάρχει μια ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στον πλούτο και στα διαθέσιμα μετρητά.
Οι περισσότεροι δισεκατομμυριούχοι δεν διατηρούν την περιουσία τους σε τραπεζικούς λογαριασμούς ή σε μετρητά.
Το μεγαλύτερο μέρος της βρίσκεται σε μετοχές, συμμετοχές σε επιχειρήσεις, επενδύσεις και άλλες παραγωγικές δραστηριότητες.
Κατά συνέπεια, ένας ετήσιος φόρος επί της συνολικής περιουσίας θα μπορούσε να αναγκάσει τους ιδιοκτήτες να ρευστοποιήσουν μέρος των συμμετοχών τους προκειμένου να καταβάλουν τον φόρο.
Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι αυτό θα μπορούσε να περιορίσει τις επενδύσεις, να επηρεάσει την καινοτομία και να μειώσει τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.
Η διεθνής εμπειρία δεν είναι ενιαία
Ο φόρος περιουσίας δεν αποτελεί καινούργια ιδέα. Αρκετές ευρωπαϊκές χώρες τον εφάρμοσαν τις προηγούμενες δεκαετίες.
Ωστόσο, πολλές από αυτές - μεταξύ των οποίων η Γερμανία, η Σουηδία, η Δανία, η Φινλανδία και η Αυστρία - τον κατάργησαν, επικαλούμενες περιορισμένα δημοσιονομικά οφέλη, διοικητικές δυσκολίες και μεταφορά κεφαλαίων στο εξωτερικό.
Σήμερα μόνο λίγες ευρωπαϊκές χώρες εξακολουθούν να διατηρούν κάποια μορφή φόρου μεγάλης περιουσίας, συνήθως με πολύ υψηλά αφορολόγητα όρια και ειδικές εξαιρέσεις.
Ένα πολιτικό σύνθημα με μεγάλη απήχηση
Παρά τις οικονομικές ενστάσεις, η φορολόγηση των υπερπλουσίων παραμένει μία από τις δημοφιλέστερες προτάσεις της αμερικανικής αριστερής πολιτικής.
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι μεγάλα τμήματα της κοινής γνώμης θεωρούν δίκαιο να αυξηθεί η φορολογική επιβάρυνση των μεγαλύτερων περιουσιών.
Για τον λόγο αυτό, το θέμα αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο και των επόμενων εκλογικών αναμετρήσεων στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το πραγματικό ερώτημα
Η δημόσια συζήτηση δεν αφορά μόνο το αν πρέπει να φορολογηθούν περισσότερο οι δισεκατομμυριούχοι.
Το βαθύτερο ερώτημα είναι αν ένας φόρος που θεσπίζεται αρχικά για έναν πολύ μικρό αριθμό εξαιρετικά εύπορων πολιτών μπορεί, με την πάροδο του χρόνου, να επεκταθεί σε ολοένα μεγαλύτερο τμήμα της κοινωνίας.
Η ιστορία της φορολογίας δείχνει ότι κάτι τέτοιο έχει συμβεί στο παρελθόν με άλλες μορφές φόρων. Από την άλλη πλευρά, οι υποστηρικτές του φόρου περιουσίας επιμένουν ότι η σημερινή συγκέντρωση πλούτου απαιτεί νέες πολιτικές απαντήσεις και ότι η φορολόγηση των υπερπλουσίων αποτελεί ζήτημα κοινωνικής δικαιοσύνης.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι η συζήτηση γύρω από τον φόρο περιουσίας δεν αφορά πλέον μόνο τους δισεκατομμυριούχους. Αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ιδεολογικές και οικονομικές αντιπαραθέσεις για τον ρόλο του κράτους, τη φορολογική πολιτική και την αναδιανομή του πλούτου στις σύγχρονες δυτικές οικονομίες.
Add comment
Comments