Στην ομιλία του στο Jackson Hole, στις 28 Αυγούστου 2026, ο πρόεδρος της Fed, Kevin Warsh, επανέλαβε τη δέσμευση της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ στη διατήρηση του στόχου για πληθωρισμό στο 2%, χαρακτηρίζοντάς τον "σταθερό και αμετάβλητο στόχο".
Από τον Κέλσο | Συντακτική ομάδα Greece2Day
Ωστόσο, επί του παρόντος, ο πληθωρισμός των τιμών, όπως μετράται από τον ετήσιο ρυθμό μεταβολής του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (CPI), διαμορφώθηκε στο 3,4% τον Ιούλιο, υποχωρώντας μόνο οριακά από το 3,5% του Ιουνίου. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο πρόεδρος της Fed άφησε να εννοηθεί ότι, προκειμένου να αντιμετωπιστεί ο ακόμη υψηλός ρυθμός πληθωρισμού, ενδέχεται να χρειαστεί αύξηση του βασικού επιτοκίου της Fed. Αργότερα έκανε ακριβώς αυτό, αυξάνοντας το προεξοφλητικό επιτόκιο στο 4%. Θα μπορούσε, όμως, μια αυστηρότερη επιτοκιακή πολιτική να αντιμετωπίσει πράγματι τον πληθωρισμό;
Το βασικό ζήτημα εδώ είναι ο ορισμός του πληθωρισμού. Οι περισσότεροι οικονομικοί αναλυτές, συμπεριλαμβανομένων των υπευθύνων χάραξης πολιτικής των κεντρικών τραπεζών, συζητούν για τον πληθωρισμό χωρίς να ορίζουν σωστά τι πραγματικά σημαίνει ο όρος. Χωρίς, όμως, έναν ορθό ορισμό του πληθωρισμού, δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστούν οι αιτίες του και, κατά συνέπεια, να διαμορφωθεί η κατάλληλη πολιτική για την αντιμετώπισή του.
Ορίζοντας τον πληθωρισμό
Για να διαμορφώσουμε έναν ορισμό, είναι χρήσιμο να ανατρέξουμε όσο το δυνατόν πιο πίσω, στην εποχή κατά την οποία εμφανίστηκε για πρώτη φορά το φαινόμενο που εξετάζουμε. Ιστορικά, ο πληθωρισμός εμφανίστηκε όταν ο ηγεμόνας μιας χώρας, όπως ένας βασιλιάς, ανάγκαζε τους υπηκόους του να του παραδώσουν όλα τα χρυσά τους νομίσματα, με το πρόσχημα ότι ένα νέο χρυσό νόμισμα επρόκειτο να αντικαταστήσει το παλαιό. Κατά τη διαδικασία αυτή, ο βασιλιάς νόθευε την περιεκτικότητα των χρυσών νομισμάτων αναμειγνύοντας τον χρυσό με κάποιο άλλο μέταλλο και επέστρεφε στους πολίτες νομίσματα με μικρότερη περιεκτικότητα σε χρυσό.
Διαβάστε ακόμα: Τι είναι ο πληθωρισμός;
Πιο χαρακτηριστικά, το νομισματοκοπείο έλιωνε και επανέκοβε όλα τα νομίσματα του βασιλείου, επιστρέφοντας στους υπηκόους τον ίδιο αριθμό "λιρών" ή “μάρκων”, αλλά μικρότερου βάρους. Οι ουγγιές χρυσού ή αργύρου που περίσσευαν κατέληγαν στην τσέπη του βασιλιά και χρησιμοποιούνταν για την κάλυψη των δαπανών του.
Εξαιτίας της μείωσης της περιεκτικότητας των νομισμάτων σε χρυσό, ο ηγεμόνας μπορούσε πλέον να κόψει μεγαλύτερο αριθμό νομισμάτων και να κρατήσει για δική του χρήση τα επιπλέον νομίσματα που δημιουργούνταν. Αυτό που πλέον κυκλοφορούσε ως αμιγώς χρυσό νόμισμα ήταν στην πραγματικότητα ένα νόμισμα από κράμα χρυσού. Η αύξηση του αριθμού των νομισμάτων που προέκυπτε από αυτή την υποτίμηση της περιεκτικότητάς τους σε χρυσό είναι, στην πραγματικότητα, αυτό που συνιστά τον πληθωρισμό. Δεδομένου ότι στον σύγχρονο κόσμο δεν χρησιμοποιούμε χρυσά νομίσματα ως μέσο συναλλαγής, πληθωρισμός είναι η τεχνητή αύξηση της προσφοράς χρήματος.
Δεδομένου ότι η τιμή ενός αγαθού είναι ο αριθμός των νομισματικών μονάδων που ανταλλάσσονται για την απόκτησή του, προκύπτει ότι η αύξηση της προσφοράς χρήματος - δηλαδή ο πληθωρισμός - συνεπάγεται περισσότερο χρήμα ανά αγαθό και, συχνά, αύξηση των τιμών.
Προκύπτει επίσης ότι στην ουσία του ζητήματος του πληθωρισμού βρίσκεται η ιδιοποίηση πλούτου. Για να αποφύγουν την ευθύνη για τις ολέθριες συνέπειες του πληθωρισμού, η κυβέρνηση και οι υποστηρικτές της καταφεύγουν σε ένα σημασιολογικό τέχνασμα. Προσπαθούν να αλλάξουν τη σημασία των όρων. Αποκαλούν “πληθωρισμό” την αναπόφευκτη συνέπεια του πληθωρισμού, δηλαδή την άνοδο των τιμών. Επιθυμούν διακαώς να περάσει στη λήθη το γεγονός ότι αυτή η άνοδος προκαλείται από την αύξηση της ποσότητας του χρήματος και των υποκατάστατων χρήματος. Δεν αναφέρουν ποτέ αυτή την αύξηση. Επιρρίπτουν στις επιχειρήσεις την ευθύνη για την αύξηση του κόστους ζωής.
Σύμφωνα με την ευρέως διαδεδομένη αντίληψη, ο πληθωρισμός συνίσταται στην αύξηση των τιμών των αγαθών και των υπηρεσιών, όπως αυτή αποτυπώνεται στον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (CPI). Με βάση αυτή τη συλλογιστική, η αύξηση της ζήτησης για αγαθά και υπηρεσίες, όταν η προσφορά παραμένει δεδομένη, προκαλεί αύξηση των τιμών των αγαθών και των υπηρεσιών και, κατά συνέπεια, του CPI. Επομένως, σύμφωνα με αυτή τη λογική, η μείωση της ζήτησης για μια δεδομένη προσφορά θα περιορίσει τις αυξήσεις του CPI.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, μια αύξηση των επιτοκίων από τη Fed θα περιορίσει τη ζήτηση και, κατά συνέπεια, θα μειώσει τον ρυθμό του πληθωρισμού, όπως αυτός αποτυπώνεται στον CPI. Ωστόσο, η αύξηση των επιτοκίων από τη Fed, ενώ θα αποδυναμώσει τη ζήτηση, θα θέσει παράλληλα σε κίνηση μια διαδικασία λανθασμένης κατανομής των πόρων, αποδυναμώνοντας έτσι τη διαδικασία δημιουργίας πλούτου.
Μια αύξηση των επιτοκίων από τη Fed, στις περισσότερες περιπτώσεις, δεν αντιστοιχεί στα επιτόκια που θα διαμορφώνονταν σε μια οικονομία ελεύθερης αγοράς χωρίς κεντρική τράπεζα.
Πολιτική υψηλών επιτοκίων έναντι περιορισμού των διόδων νομισματικής επέκτασης
Ας αντιπαραβάλουμε μια αυστηρή επιτοκιακή πολιτική για την αντιμετώπιση των γενικευμένων αυξήσεων των τιμών - οι οποίες λανθασμένα χαρακτηρίζονται ως πληθωρισμός - με μια πολιτική που κλείνει τις διόδους μέσω των οποίων επεκτείνεται η προσφορά χρήματος. Μια πολιτική περιορισμού της αύξησης της προσφοράς χρήματος θα υπονομεύσει τις δραστηριότητες "φούσκας", δηλαδή τις δραστηριότητες που αναπτύχθηκαν εξαιτίας προηγούμενων αυξήσεων της προσφοράς χρήματος. Ο λόγος είναι ότι μια τέτοια πολιτική θα ανακόψει τη μεταφορά πλούτου από εκείνους που τον δημιουργούν προς τις δραστηριότητες της "φούσκας".
Μια τέτοια πολιτική θα αποτελούσε τελικά εξαιρετικά θετική εξέλιξη για τους δημιουργούς πλούτου, καθώς πλέον θα αφαιρούνταν από αυτούς μικρότερο μέρος του πλούτου τους. Αυτό, με τη σειρά του, είναι πιθανό να οδηγήσει στη διεύρυνση του αποθέματος πραγματικού πλούτου. Η διεύρυνση αυτή είναι πιθανό να συντομεύσει την περίοδο της οικονομικής ύφεσης και ταυτόχρονα να περιορίσει τη σοβαρότητά της. Χρησιμοποιώντας έναν λανθασμένο ορισμό του πληθωρισμού, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής της Fed καταλήγουν να επιτίθενται στα συμπτώματα και όχι στις αιτίες του πληθωρισμού. Ως αποτέλεσμα, επιδεινώνουν σημαντικά την κατάσταση.
Για την αντιμετώπιση του πληθωρισμού, αυτό που απαιτείται είναι ο περιορισμός της αύξησης της προσφοράς χρήματος και όχι η αντιμετώπιση των αυξήσεων στις τιμές των αγαθών και των υπηρεσιών. Με τον περιορισμό της αύξησης της προσφοράς χρήματος θα ανακοπεί επίσης η φτωχοποίηση εκείνων που δημιουργούν πλούτο. Αυτό θα αναζωογονήσει την οικονομία. Και πάλι, δεδομένου ότι η τιμή ενός αγαθού είναι η ποσότητα χρήματος που καταβάλλεται για την απόκτησή του, προκύπτει ότι η επιβράδυνση του ρυθμού αύξησης της προσφοράς χρήματος θα περιορίσει επίσης τον ρυθμό αύξησης των τιμών των αγαθών και των υπηρεσιών και, κατά συνέπεια, του CPI.
Ένας σημαντικός παράγοντας πίσω από τις αυξήσεις της προσφοράς χρήματος είναι η διεύρυνση του ισολογισμού της Fed. Αυτό που απαιτείται είναι να απαγορευτεί στη Fed η αγορά περιουσιακών στοιχείων. Πρέπει να σημειωθεί ότι η Fed δεν αποτελεί οντότητα που δημιουργεί πλούτο. Επομένως, όταν η Fed αγοράζει περιουσιακά στοιχεία, τα πληρώνει μέσω χρήματος και πίστωσης που δημιουργούνται πληθωριστικά.
Όταν το χρήμα δημιουργείται μέσω του πληθωρισμού, δεν έχουν παραχθεί αγαθά και υπηρεσίες που να αντιστοιχούν σε αυτό. Όταν αυτό το πληθωριστικά δημιουργημένο χρήμα ανταλλάσσεται με άλλα αγαθά και υπηρεσίες, έχουμε μια κατάσταση κατά την οποία αγαθά και υπηρεσίες δεν ανταλλάσσονται με άλλα αγαθά και υπηρεσίες. Με άλλα λόγια, εξαιτίας του πληθωρισμού, κάτι αποκτάται έναντι του τίποτα. Αυτό σημαίνει ότι πραγματικός πλούτος μεταφέρεται από εκείνους που τον δημιουργούν προς τους κατόχους του πληθωριστικά δημιουργημένου χρήματος και της πίστωσης.
Επιπλέον, για να αποτραπεί η εμφάνιση πληθωρισμού, θα πρέπει να απαγορεύεται στην κυβέρνηση να δανείζεται από την κεντρική τράπεζα για να χρηματοδοτεί τις δαπάνες της. Παράλληλα, δεν θα πρέπει να επιτρέπεται στην κεντρική τράπεζα να διασώζει τράπεζες οι οποίες χορηγούν δάνεια που δεν καλύπτονται πλήρως από παραγωγή και ιδιωτικές αποταμιεύσεις.
Εν κατακλείδι
Μια αυστηρότερη επιτοκιακή πολιτική από την κεντρική τράπεζα προκαλεί ζημιά όχι μόνο στις δραστηριότητες που έχουν δημιουργηθεί στο πλαίσιο μιας "φούσκας", αλλά και στις δραστηριότητες που παράγουν πραγματικό πλούτο. Αυτό απλώς παρατείνει την οικονομική δυσπραγία. Εάν η κεντρική τράπεζα επικεντρωνόταν στον πραγματικό πληθωρισμό, ο οποίος συνίσταται στην αύξηση της προσφοράς χρήματος, ο περιορισμός του ρυθμού νομισματικής επέκτασης θα είχε ως αποτέλεσμα την εξάλειψη των δραστηριοτήτων "φούσκας" και την ενίσχυση εκείνων που παράγουν πλούτο.
Κατά συνέπεια, αυτό είναι πιθανό να συντομεύσει την περίοδο της οικονομικής ύφεσης και ταυτόχρονα να την καταστήσει ηπιότερη. Σταδιακά θα περιόριζε επίσης τις αυξήσεις του CPI. Τίποτε από αυτά, όμως, δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς πρώτα να αναγνωρίσουμε τι πραγματικά είναι ο πληθωρισμός και ποιες είναι οι συνέπειές του.
Add comment
Comments