Στη Γαλλία, μαθητές διαδηλώνουν επειδή λείπουν καθηγητές και τα σχολεία καταρρέουν. Στην Ισπανία, πολίτες διαμαρτύρονται επειδή δεν βρίσκουν προσιτή κατοικία. Και στις δύο χώρες, η πολιτική απάντηση είναι γνώριμη: περισσότερα χρήματα, περισσότερες ρυθμίσεις, περισσότερος κρατικός έλεγχος. Όταν όμως αναζητάς τη λύση σε έναν αργοκίνητο, γραφειοκρατικό και συχνά αναποτελεσματικό μηχανισμό που συνέβαλε στη δημιουργία του προβλήματος, το πιθανότερο είναι να χωθείς βαθύτερα σε αυτό.
Από τον Κέλσο | Συντακτική ομάδα Greece2Day
Οι εικόνες από τη Γαλλία και την Ισπανία είναι διαφορετικές. Στη μία, μαθητές και εκπαιδευτικοί ζητούν σχολεία στα οποία να μπορούν να διδάξουν και να μάθουν. Στην άλλη, οικογένειες αγωνιούν για το ενοίκιο και τον κίνδυνο έξωσης. Πίσω από τις δύο κρίσεις, όμως, υπάρχει μια κοινή πολιτική αντανακλαστική κίνηση: όταν το κράτος αποτυγχάνει, η απάντηση είναι να του δοθούν περισσότερες αρμοδιότητες.
Αυτό ακριβώς είναι το παράδοξο. Οι πολίτες διαμαρτύρονται για υπηρεσίες που δεν λειτουργούν και αγορές στις οποίες δεν μπορούν να βρουν αυτό που χρειάζονται. Οι πολιτικοί απαντούν με περισσότερους κανόνες, περισσότερες εγκρίσεις και περισσότερες δημόσιες δαπάνες - δηλαδή με περισσότερο από τον μηχανισμό που ήδη δυσκολεύεται να ανταποκριθεί.
Γαλλία: περισσότερα χρήματα, αλλά πού καταλήγουν;
Οι μαθητικές κινητοποιήσεις στη Γαλλία ξεκίνησαν με συγκεκριμένες καταγγελίες: κενές θέσεις εκπαιδευτικών, υπερφορτωμένες τάξεις και σχολικά κτίρια σε κακή κατάσταση. Στις 6 Οκτωβρίου, περισσότεροι από 250.000 άνθρωποι συμμετείχαν σε διαδηλώσεις σε όλη τη χώρα, σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές. Οι κινητοποιήσεις σημαδεύτηκαν από συγκρούσεις και συλλήψεις, ενώ ο σοβαρός τραυματισμός μαθητών από αστυνομικά μέσα ενίσχυσε την οργή. Η εύκολη εξήγηση είναι ότι τα σχολεία χρειάζονται απλώς περισσότερα χρήματα. Όμως η Γαλλία ήδη δαπανά για την εκπαίδευση μεγαλύτερο ποσοστό του ΑΕΠ από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ: 4,5% το 2023, έναντι 4%. Την ίδια ώρα, οι εκπαιδευτικές δαπάνες ως ποσοστό του ΑΕΠ έχουν μειωθεί από το 2015 και η αποτελεσματικότητα του συστήματος παραμένει ζητούμενο.
Διαβάστε ακόμα: Rick Scott : Το μεγάλο κράτος καταστρέφει το Αμερικανικό όνειρο
Άρα το πρόβλημα δεν λύνεται με το να γράψει η κυβέρνηση ακόμη έναν μεγαλύτερο αριθμό στον προϋπολογισμό. Αν οι πόροι χάνονται σε ένα σύστημα που αποφασίζει συγκεντρωτικά, αντιδρά αργά και δεν επιτρέπει στα σχολεία να προσαρμόζονται στις πραγματικές τους ανάγκες, η επιπλέον χρηματοδότηση μπορεί απλώς να κάνει τον μηχανισμό ακριβότερο - όχι καλύτερο. Ένα σχολείο που δεν μπορεί να καλύψει τα κενά του σε εκπαιδευτικούς χρειάζεται πόρους. Χρειάζεται, όμως, και τη δυνατότητα να οργανώσει διαφορετικά το προσωπικό του, να προσαρμόσει τη λειτουργία του και να λογοδοτήσει για τα αποτελέσματα. Όταν οι αποφάσεις λαμβάνονται μακριά από την τάξη και η ευθύνη διαχέεται σε τόσα επίπεδα διοίκησης ώστε κανείς να μην είναι πραγματικά υπόλογος, οι μαθητές πληρώνουν το κόστος της αδράνειας.
Το κράτος μπορεί να ξοδεύει περισσότερα και ταυτόχρονα να προσφέρει λιγότερα από όσα χρειάζονται. Η γραφειοκρατία δεν μετατρέπεται αυτομάτως σε καλύτερη εκπαίδευση επειδή ο προϋπολογισμός της μεγαλώνει.
Ισπανία: τα πλαφόν δεν χτίζουν σπίτια
Στην Ισπανία, οι διαδηλώσεις για τη στεγαστική κρίση πήραν νέα δυναμική μετά την έξωση της 87χρονης Μαρίας ντελ Κάρμεν Αμπασκάλ από το σπίτι της στη Μαδρίτη. Η υπόθεσή της έγινε σύμβολο της ανασφάλειας που προκαλούν τα υψηλά ενοίκια και οι εξώσεις. Η ίδια πέθανε αργότερα, χωρίς αυτό να αποδεικνύει ότι η έξωση προκάλεσε τον θάνατό της. Οι κινητοποιήσεις εξαπλώθηκαν σε δεκάδες πόλεις και η πολιτική σύγκρουση για τα μέτρα προστασίας των ενοικιαστών οδήγησε σε πρόωρες εκλογές. Η κυβέρνηση απάντησε με πλαφόν στα ενοίκια σε ορισμένες περιοχές, προσωρινή αναστολή εξώσεων και περιορισμούς στις αγορές κατοικιών από εταιρείες. Πρόκειται για μέτρα που ακούγονται άμεσα και αποφασιστικά. Δεν απαντούν, όμως, στο βασικό ερώτημα: πού θα βρεθούν τα σπίτια;
Ένα πλαφόν μπορεί να περιορίσει την τιμή για όσους καταφέρουν να νοικιάσουν κατοικία που καλύπτεται από αυτό. Δεν αυξάνει τον αριθμό των διαθέσιμων διαμερισμάτων. Αντίθετα, όταν η μακροχρόνια μίσθωση γίνεται λιγότερο συμφέρουσα ή πιο αβέβαιη, κάποιοι ιδιοκτήτες αποσύρουν τα ακίνητά τους ή τα στρέφουν σε άλλες χρήσεις. Στην Καταλονία, ορισμένοι στράφηκαν σε εποχικές και προσωρινές μισθώσεις, έξω από το πεδίο των αρχικών περιορισμών. Το αποτέλεσμα είναι να κυνηγά η κυβέρνηση το ένα παραθυράκι μετά το άλλο, προσθέτοντας νέους κανόνες σε μια αγορά που γίνεται όλο και πιο δύσκολη να λειτουργήσει.
Η Ισπανία έχει πραγματική έλλειψη κατοικιών, ιδιαίτερα στα αστικά και τουριστικά κέντρα. Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι οι περιορισμοί στα ενοίκια έχουν περιορισμένη αποτελεσματικότητα όταν δεν συνοδεύονται από αύξηση της προσφοράς. Η κοινωνική κατοικία προς ενοικίαση αντιστοιχεί μόλις στο 3% περίπου του συνολικού αποθέματος κατοικιών. Αν η οικοδόμηση καθυστερεί μέσα σε έναν λαβύρινθο αδειών, αν η διαθέσιμη γη περιορίζεται από τις πολεοδομικές ρυθμίσεις και αν η επένδυση σε ενοικιαζόμενες κατοικίες αντιμετωπίζεται ως ύποπτη δραστηριότητα, το κράτος δεν προστατεύει απλώς τους ενοικιαστές. Συμβάλλει και στη διατήρηση της σπανιότητας που ανεβάζει τα ενοίκια.
Η προστασία όσων κινδυνεύουν να μείνουν χωρίς στέγη είναι αναγκαία. Αλλά μια πολιτική που μοιράζει πιο διοικητικά την έλλειψη, χωρίς να δημιουργεί νέες κατοικίες, δεν λύνει τη στεγαστική κρίση. Απλώς αποφασίζει ποιος θα περιμένει περισσότερο, ποιος θα πληρώσει το κόστος και ποιος θα αποκλειστεί από την αγορά.
Η γραφειοκρατία δεν διορθώνει τον εαυτό της
Οι πολιτικοί παρουσιάζουν συχνά την κρατική παρέμβαση σαν να είναι εξωτερική δύναμη που έρχεται να διορθώσει μια δυσλειτουργία. Στη Γαλλία και την Ισπανία, όμως, το κράτος δεν στέκεται έξω από το πρόβλημα. Έχει διαμορφώσει τους κανόνες, οργανώσει τα συστήματα, κατανείμει τους πόρους και καθορίσει τα περιθώρια δράσης όσων βρίσκονται στην πρώτη γραμμή. Όταν το σχολείο δεν μπορεί να ανταποκριθεί, η αντίδραση είναι να δοθεί περισσότερη εξουσία στο υπουργείο που σχεδίασε το σύστημα. Όταν οι κατοικίες δεν επαρκούν, η αντίδραση είναι να δοθούν περισσότερες εξουσίες στην κυβέρνηση που ρυθμίζει την αγορά. Κάπως έτσι, η αποτυχία γίνεται επιχείρημα υπέρ της επέκτασης του ίδιου μηχανισμού.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε δημόσια δαπάνη είναι σπατάλη ή ότι κάθε ρύθμιση είναι επιζήμια. Σημαίνει ότι οι πολιτικές πρέπει να κρίνονται από το αποτέλεσμα, όχι από την πρόθεση. Αν οι μαθητές εξακολουθούν να βρίσκουν κενές αίθουσες και οι οικογένειες εξακολουθούν να μην βρίσκουν σπίτι, η κυβέρνηση δεν μπορεί να απαντά ότι χρειάζεται απλώς περισσότερος χρόνος, περισσότερα κονδύλια και ακόμη ένας γύρος κανόνων.
Η οργή των πολιτών είναι βάσιμη. Η πολιτική εκμετάλλευσή της, όμως, αρχίζει όταν οι κυβερνήσεις υπόσχονται ότι θα λύσουν τις αποτυχίες τους με περισσότερη από την ίδια συνταγή. Όταν ψάχνεις τη διέξοδο μέσα στον αργοκίνητο, γραφειοκρατικό και συχνά αναποτελεσματικό μηχανισμό που συνέβαλε στη δημιουργία του προβλήματος, το πιθανότερο δεν είναι να βγεις από αυτόν. Είναι να χωθείς βαθύτερα.
Add comment
Comments