Η Χιλή επιχειρεί μια νέα οικονομική και πολιτική στροφή υπό τον πρόεδρο Χοσέ Αντόνιο Καστ. Με υποσχέσεις για περιορισμό της γραφειοκρατίας, ενίσχυση των ιδιωτικών επενδύσεων και αποκατάσταση της ασφάλειας, η νέα κυβέρνηση φιλοδοξεί να ανακτήσει τον δυναμισμό που κάποτε έκανε τη χώρα υπόδειγμα οικονομικής ανάπτυξης στη Λατινική Αμερική.

Από την Αληκτώ | Συντακτική ομάδα Greece2Day
Από το οικονομικό θαύμα στη στασιμότητα
Για μεγάλο μέρος των τελευταίων δεκαετιών, η Χιλή αποτελούσε μια από τις σημαντικότερες οικονομικές ιστορίες επιτυχίας της Λατινικής Αμερικής. Η δημοσιονομική πειθαρχία, το άνοιγμα στο διεθνές εμπόριο, η ανάπτυξη του μεταλλευτικού κλάδου και η σχετική θεσμική σταθερότητα βοήθησαν τη χώρα να προσελκύσει σημαντικές επενδύσεις και να αυξήσει το βιοτικό επίπεδο των πολιτών της.
Το μοντέλο αυτό, ωστόσο, άρχισε σταδιακά να χάνει τη δυναμική του. Η παραγωγικότητα επιβραδύνθηκε, οι επενδύσεις αντιμετώπισαν μεγαλύτερες δυσκολίες και οι κοινωνικές αντιθέσεις έγιναν περισσότερο εμφανείς. Οι μαζικές διαδηλώσεις του 2019 αποκάλυψαν ότι η μακροοικονομική επιτυχία δεν είχε εξαλείψει τη δυσαρέσκεια για τις ανισότητες, το κόστος ζωής και την ποιότητα των δημόσιων υπηρεσιών.
Η επακόλουθη πολιτική αστάθεια και οι αντιπαραθέσεις για τη συνταγματική μεταρρύθμιση ενίσχυσαν την αβεβαιότητα. Η άνοδος του Χοσέ Αντόνιο Καστ στην προεδρία εκφράζει, μεταξύ άλλων, την επιθυμία ενός τμήματος της κοινωνίας για επιστροφή στην οικονομική ανάπτυξη, στην ασφάλεια και σε ένα πιο προβλέψιμο επιχειρηματικό περιβάλλον.
Αλλά η επιστροφή στις πολιτικές του παρελθόντος δεν εγγυάται την επανάληψη των προηγούμενων επιτυχιών. Η παγκόσμια οικονομία έχει αλλάξει, ο ανταγωνισμός για επενδύσεις έχει ενταθεί και οι κοινωνικές απαιτήσεις είναι διαφορετικές.
Το πρόγραμμα οικονομικών μεταρρυθμίσεων του Καστ
Η κυβέρνηση Καστ επιχειρεί να αντιμετωπίσει τη στασιμότητα με μια πολιτική που στηρίζεται σε τρεις βασικούς άξονες: χαμηλότερη φορολογία επιχειρήσεων, ταχύτερη αδειοδότηση επενδύσεων και ενίσχυση των κεφαλαιαγορών. Το σημαντικότερο βήμα είναι ο νόμος για την Εθνική Ανασυγκρότηση και την Οικονομική και Κοινωνική Ανάπτυξη, ο οποίος δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της Χιλής στις 17 Οκτωβρίου 2026.
Η μεταρρύθμιση προβλέπει σταδιακή μείωση του βασικού συντελεστή φορολογίας εταιρικών κερδών από 27% σε 23% έως το 2029. Περιλαμβάνει επίσης κίνητρα για επενδύσεις, αλλαγές στη φορολόγηση κεφαλαιακών κερδών και ειδικές ρυθμίσεις φορολογικής σταθερότητας.
Το οικονομικό σκεπτικό είναι ότι η μείωση της φορολογίας αυξάνει την αναμενόμενη καθαρή απόδοση των επενδύσεων. Αυτό μπορεί να καταστήσει τη Χιλή περισσότερο ελκυστική για ξένες και εγχώριες επιχειρήσεις, ιδιαίτερα σε κλάδους που απαιτούν μεγάλες αρχικές κεφαλαιουχικές δαπάνες.
Ωστόσο, οι φορολογικές μειώσεις δεν εγγυώνται αυτομάτως περισσότερες επενδύσεις. Η αποτελεσματικότητά τους εξαρτάται από την πολιτική σταθερότητα, τη ζήτηση, το κόστος χρηματοδότησης και τη διαθεσιμότητα εξειδικευμένου προσωπικού.
Το πραγματικό εμπόδιο είναι η γραφειοκρατία
Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα της χιλιανής οικονομίας είναι οι καθυστερήσεις στην έγκριση μεγάλων επενδυτικών έργων. Η χώρα διαθέτει σημαντικά κοιτάσματα χαλκού και λιθίου, δύο πρώτων υλών με στρατηγική σημασία για την παγκόσμια οικονομία.
Ωστόσο, οι περίπλοκες διοικητικές διαδικασίες και οι περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις μπορούν να καθυστερήσουν την υλοποίηση επενδύσεων για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Σύμφωνα με το Global Finance, οι διοικητικές αλλαγές έχουν ήδη μειώσει τους χρόνους ορισμένων αδειοδοτήσεων κατά 30% έως 70%, ενώ οι ξένες επενδύσεις είχαν φθάσει τα $10,1 δισ. έως τον Ιούλιο του 2026.
Παράλληλα, έργα εξόρυξης αξίας περίπου $24 δισ. αναμένουν εγκρίσεις. Η οικονομική σημασία αυτών των καθυστερήσεων είναι μεγάλη. Μια επένδυση που παραμένει ανενεργή δεν δημιουργεί θέσεις εργασίας, φορολογικά έσοδα ή πρόσθετη παραγωγή. Αλλά και εδώ υπάρχει ένα κρίσιμο δίλημμα. Η επιτάχυνση των αδειοδοτήσεων δεν πρέπει να σημαίνει κατάργηση ουσιαστικών περιβαλλοντικών ελέγχων. Η πρόκληση είναι να γίνουν οι διαδικασίες ταχύτερες, διαφανέστερες και περισσότερο προβλέψιμες.
Χαλκός και λίθιο: Το μεγάλο στρατηγικό πλεονέκτημα
Η Χιλή διαθέτει ένα πλεονέκτημα που πολλές άλλες αναπτυσσόμενες οικονομίες δεν έχουν: ισχυρή παρουσία στην παγκόσμια παραγωγή κρίσιμων ορυκτών.
Ο χαλκός είναι απαραίτητος για ηλεκτρικά δίκτυα, ηλεκτροκίνηση, βιομηχανικές εγκαταστάσεις και ενεργειακές υποδομές. Το λίθιο αποτελεί βασικό υλικό για πολλές τεχνολογίες συσσωρευτών.
Η ενεργειακή μετάβαση, η ανάπτυξη των data centers και οι επενδύσεις σε ηλεκτρικές υποδομές δημιουργούν σημαντικές μακροπρόθεσμες ευκαιρίες. Η κυβέρνηση επιδιώκει να αξιοποιήσει αυτή τη ζήτηση για να αυξήσει τις εξαγωγές και να προσελκύσει ξένα κεφάλαια.
Ωστόσο, η εξάρτηση από τις πρώτες ύλες δημιουργεί και κινδύνους. Οι τιμές του χαλκού επηρεάζονται από τον παγκόσμιο οικονομικό κύκλο και ιδιαίτερα από τη ζήτηση της Κίνας. Μια σημαντική επιβράδυνση της κινεζικής οικονομίας θα μπορούσε να επηρεάσει τις επενδύσεις, τις εξαγωγές και τα δημόσια έσοδα της Χιλής.
Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι η χώρα επιδιώκει να προσελκύσει επενδύσεις όχι μόνο στην εξόρυξη, αλλά και στις ψηφιακές υπηρεσίες, στην καθαρή ενέργεια και στις διεθνείς αλυσίδες αξίας.
Η μεγάλη μεταρρύθμιση των κεφαλαιαγορών
Πέρα από τη φορολογία, η κυβέρνηση επιχειρεί να ενισχύσει τη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων. Τον Σεπτέμβριο κατατέθηκε νομοσχέδιο για τη μεταρρύθμιση των κεφαλαιαγορών, με στόχο τη βελτίωση της ρευστότητας και την προσέλκυση διεθνών επενδυτών.
Η πρωτοβουλία περιλαμβάνει αλλαγές στη φορολογική μεταχείριση χρηματοοικονομικών προϊόντων και μέτρα για τη διευκόλυνση των επενδύσεων σε ομόλογα, εισηγμένες μετοχές και επενδυτικά κεφάλαια.
Ο υπουργός Οικονομικών Χόρχε Κιρός έχει παρουσιάσει την ανάπτυξη των κεφαλαιαγορών ως βασική προϋπόθεση για την επιστροφή της χώρας σε υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης.
Η σημασία της μεταρρύθμισης υπερβαίνει τη χρηματιστηριακή αγορά.
Μια βαθύτερη εγχώρια κεφαλαιαγορά μπορεί να προσφέρει περισσότερες εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης, περιορίζοντας την εξάρτηση των επιχειρήσεων από τον τραπεζικό δανεισμό. Μπορεί επίσης να προσελκύσει μακροπρόθεσμους θεσμικούς επενδυτές, όπως ασφαλιστικά ταμεία και επενδυτικά κεφάλαια.
Η επιτυχία, όμως, θα εξαρτηθεί από την ποιότητα της εταιρικής διακυβέρνησης, την προστασία των επενδυτών και τη σταθερότητα των κανόνων.
Οι αριθμοί δείχνουν πόσο δύσκολο είναι το εγχείρημα
Η οικονομική κατάσταση που παρέλαβε η κυβέρνηση δεν προσφέρει μεγάλα περιθώρια εφησυχασμού. Οι εκτιμήσεις που συγκεντρώνει το Global Finance τοποθετούν την ανάπτυξη του 2026 κοντά στη στασιμότητα, ενώ η ανεργία έχει αυξηθεί στο 9,6%.
Η δημοσιονομική εικόνα επιβαρύνθηκε από τις υψηλότερες ενεργειακές τιμές και από προβλήματα στην παραγωγή που συνδέονται με κλιματικές συνθήκες και διαταραχές σε βασικούς κλάδους. Για το 2027, αναλυτές εμφανίζονται πιο αισιόδοξοι, προβλέποντας ανάκαμψη που θα μπορούσε να προσεγγίσει το 3%.
Αυτό δημιουργεί ένα σημαντικό πολιτικό πρόβλημα για τον Καστ. Οι μεταρρυθμίσεις μπορεί να χρειαστούν χρόνια για να αποδώσουν, ενώ οι ψηφοφόροι αναμένουν γρήγορη βελτίωση στην απασχόληση, στα εισοδήματα και στο κόστος ζωής.
Το δημοσιονομικό δίλημμα: Λιγότεροι φόροι αλλά από πού θα έρθουν τα έσοδα;
Η μείωση της φορολογίας επιχειρήσεων μπορεί να αυξήσει τα κίνητρα για επενδύσεις. Βραχυπρόθεσμα, όμως, περιορίζει τα φορολογικά έσοδα σε σχέση με ένα σενάριο αμετάβλητων συντελεστών, εφόσον δεν αντισταθμιστεί από αύξηση της φορολογικής βάσης ή άλλα μέτρα.
Η κυβέρνηση πρέπει επομένως να εξισορροπήσει δύο στόχους: την ενίσχυση της ανάπτυξης και τη διατήρηση της δημοσιονομικής αξιοπιστίας. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο αναγνωρίζει ότι η μείωση της γραφειοκρατίας και των εταιρικών φόρων μπορεί να ενισχύσει τις επενδύσεις.
Προειδοποιεί, ωστόσο, ότι οριζόντιες περικοπές δημόσιων δαπανών ενδέχεται να περιορίσουν τη δυνατότητα χρηματοδότησης υπηρεσιών που βελτιώνουν τη μακροχρόνια παραγωγικότητα, όπως η φροντίδα των παιδιών και η εκπαίδευση.
Επισημαίνει επίσης ότι η πραγματική ανταπόκριση των επενδύσεων στις φορολογικές μειώσεις παραμένει αβέβαιη. Εδώ βρίσκεται μια από τις βασικότερες αντιφάσεις του εγχειρήματος. Για να αναπτυχθεί μια οικονομία χρειάζεται ιδιωτική πρωτοβουλία, αλλά και επαρκές ανθρώπινο κεφάλαιο, αποτελεσματική δικαιοσύνη, υποδομές και δημόσια διοίκηση. Η μείωση του μεγέθους του κράτους δεν συνεπάγεται υποχρεωτικά βελτίωση της αποτελεσματικότητάς του.
Η πολιτική διάσταση: Μπορεί η Δεξιά να κερδίσει την κοινωνική συναίνεση;
Η κυβέρνηση Καστ δεν καλείται μόνο να επιτύχει υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης. Πρέπει επίσης να πείσει ότι τα οφέλη των μεταρρυθμίσεων θα φθάσουν σε ευρύτερα κοινωνικά στρώματα. Η Χιλή έχει βιώσει έντονες πολιτικές αντιπαραθέσεις γύρω από τις ανισότητες, τις συντάξεις, την εκπαίδευση και την πρόσβαση στις δημόσιες υπηρεσίες.
Η μείωση της εταιρικής φορολογίας μπορεί να γίνει αποδεκτή από τους επενδυτές, αλλά να προκαλέσει αντιδράσεις εάν συνοδευτεί από περικοπές κοινωνικών δαπανών ή εάν δεν δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας.
Το πρόβλημα δεν είναι αποκλειστικά ιδεολογικό. Αφορά τη χρονική κατανομή του κόστους και των ωφελειών. Οι δημοσιονομικές περικοπές μπορούν να γίνουν άμεσα αισθητές. Τα οφέλη από νέες επενδύσεις μπορεί να χρειαστούν αρκετά χρόνια. Η διατήρηση κοινωνικής συναίνεσης κατά τη μεταβατική περίοδο είναι επομένως κρίσιμη για τη βιωσιμότητα του προγράμματος.
Μια απροσδόκητη πολιτική αντίφαση: Ο Καστ στο Βιετνάμ
Η οικονομική πραγματικότητα αναγκάζει συχνά τους πολιτικούς ηγέτες να εγκαταλείψουν τη ρητορική της προεκλογικής περιόδου. Στις 16 Νοεμβρίου, κατά την επίσημη επίσκεψή του στο Βιετνάμ, ο Καστ κατέθεσε στεφάνι στο μαυσωλείο του Χο Τσι Μινχ, τον οποίο στο παρελθόν είχε χαρακτηρίσει με ιδιαίτερα σκληρούς όρους.
Ο ίδιος εξήγησε ότι ο ρόλος του προέδρου απαιτεί διαφορετική προσέγγιση από εκείνη ενός υποψηφίου. Η επίσκεψη αποσκοπεί στην ενίσχυση των εμπορικών σχέσεων και στην προσέλκυση επενδύσεων, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον χαλκό και το λίθιο.
Η εικόνα ενός συντηρητικού προέδρου να αποτίει τιμές σε έναν ιστορικό κομμουνιστή ηγέτη αποτυπώνει μια σημαντική πραγματικότητα της διεθνούς οικονομίας. Οι εμπορικές σχέσεις δεν ακολουθούν πάντοτε τις ιδεολογικές διαχωριστικές γραμμές.
Για μια εξαγωγική οικονομία όπως η Χιλή, η πρόσβαση στις ασιατικές αγορές αποτελεί στρατηγική αναγκαιότητα.
Τι μπορεί να διδαχθεί η Ελλάδα;
Η σύγκριση Χιλής και Ελλάδας έχει όρια, αλλά παρουσιάζει ενδιαφέρον σε τρία σημεία. Πρώτον, η ταχύτητα αδειοδότησης των επενδύσεων αποτελεί κρίσιμο παράγοντα ανταγωνιστικότητας. Οι χαμηλότεροι φόροι δεν αρκούν όταν η υλοποίηση ενός έργου απαιτεί υπερβολικό χρόνο.
Δεύτερον, η ανάπτυξη των κεφαλαιαγορών μπορεί να βελτιώσει τη χρηματοδότηση επιχειρήσεων που δεν έχουν εύκολη πρόσβαση στον τραπεζικό δανεισμό.
Τρίτον, η δημοσιονομική πειθαρχία πρέπει να συνδυάζεται με δαπάνες που ενισχύουν την παραγωγικότητα.
Για την Ελλάδα, αυτό σημαίνει ότι η προσέλκυση επενδύσεων δεν είναι αποκλειστικά ζήτημα φορολογικών κινήτρων. Αφορά επίσης τη δικαιοσύνη, τη δημόσια διοίκηση, τις δεξιότητες των εργαζομένων και την ποιότητα των υποδομών.
Συμπέρασμα: Το στοίχημα δεν είναι απλώς να μειωθούν οι φόροι
Το οικονομικό πρόγραμμα του Χοσέ Αντόνιο Καστ αποτελεί μια προσπάθεια επαναφοράς της ιδιωτικής επένδυσης στο επίκεντρο της αναπτυξιακής στρατηγικής της Χιλής. Η χώρα διαθέτει σημαντικά πλεονεκτήματα: ορυκτό πλούτο, σχετικά ισχυρούς θεσμούς, διεθνείς εμπορικές διασυνδέσεις και σημαντικές δυνατότητες προσέλκυσης κεφαλαίων.
Όμως το αποτέλεσμα παραμένει αβέβαιο. Η μείωση της φορολογίας και η απλούστευση των αδειοδοτήσεων μπορούν να δημιουργήσουν καλύτερες προϋποθέσεις ανάπτυξης. Δεν μπορούν από μόνες τους να εξασφαλίσουν υψηλότερη παραγωγικότητα, κοινωνική συνοχή ή δημοσιονομική σταθερότητα.
Η επιτυχία του Καστ θα κριθεί από το εάν η Χιλή καταφέρει να μετατρέψει τις μεταρρυθμίσεις σε πραγματικές επενδύσεις, περισσότερες θέσεις εργασίας και υψηλότερα εισοδήματα - χωρίς να υπονομεύσει τους θεσμούς που αποτελούν το σημαντικότερο ανταγωνιστικό της πλεονέκτημα.

Add comment
Comments