Η Επίδαυρος, το παγκόσμιο σύμβολο του ανά τον κόσμο θεάτρου, συνδέεται με την πρωτεύουσα της χώρας με έναν καρόδρομο. Όποιος θέλει να επισκεφτεί το σπουδαιότερο πολιτιστικό μνημείο αφηγηματικής τέχνης, πρέπει να έχει γερό στομάχι και Vomex για παν ενδεχόμενο.
Από αυτόν τον δρόμο μπορεί να περάσει μόνο το εγχώριο "καλλιτεχνικό" κατεστημένο, το οποίο με μισό σκηνικό επί της ορχήστρας τζιράρει €1 εκ. για δύο ημέρες παραστάσεων. Χορηγία της Ελληνικής πολιτείας και του Ελληνικού υπουργείο πολιτισμού.
Είμαι βέβαιος ότι σε αυτό το ιερό βωμό της τέχνης, θα επιθυμούσαν να αναμετρηθούν με τα σπουδαιότερα κείμενα τα πιο μεγάλα ονομάτα της παγκόσμιας υποκριτικής.
Εμείς όμως, βουτηγμένοι στον Βαλκανικό τουρκομπαρόκ επαρχιωτισμό μας, περιορίζουμε την επιδραστικότητα μιας Επιδαύρου, στα στενά όρια του Γαλατικού μας χωριού, για να έχουν ψωμί (μάλλον παντεσπάνι) οι δικοί μας βάρδοι, όσο κακόφωνοι κι αν είναι.
Και τέλος πάντων, κάποτε η Επίδαυρος φιλοξενούσε έναν Ροντήρη, έναν Φώτο Πολίτη, έναν Αλέξη Μινωτή, μια Παξινού. Ελλείψει αυτών, η μικρότητα του επαρχιωτισμού μας μεγεθύνεται σαν τη σκιά στο δυνατό φως.
Το Σάββατο που μας πέρασε ο κος Καραθάνος μας ενημέρωσε πως θα ανέβαζε την Ειρήνη του Αριστοφάνη σε διασκευή και μουσική του κου Δεληβοριά.
Τα αρχαία μεγάλα έργα ούτε μεταφράζονται ούτε διασκευάζονται. Αποδίδονται. Ουδείς μάλλον φρόντισε να ενημερώσει σχετικώς τον κο Καραθάνο.
Ο υπογράφων εις την πολύ τρυφερά παιδική ηλικία, είχε την τύχη να δει το έργο σε σκηνοθεσία του Σπύρου Ευαγγελάτου, απόδοση κειμένου του Παύλου Μάτεσι και πρωταγωνιστή τον Γιώργο Μιχαλακόπουλο.
Λίγα η ηλικία του επέτρεψε να κατανοήσει, δύο όμως σίγουρα: Ο Αριστοφάνης ήταν σπουδαίος σατιρογράφος και ο Μιχαλακόπουλος εξαιρετικός ηθοποιός.
Οι προσθήκες επί των κειμένων της αττικής κωμωδίας, όταν είναι ευφάνταστες, είναι επιτρεπτές στο βαθμό που βοηθούν στην επικαιροποίηση και με την προϋπόθεση ότι δεν αλλοιώνουν το πνεύμα του συγγραφέα.
Ο κος Καραθάνος δεν μας παρουσίασε μια επικαιροποιημένη απόδοση, μας σέρβιρε ένα άλλο έργο. Το έργο του κου Δεληβοριά. Εν προκειμένω δεν θα κρίνουμε πόσο καλά - ή όχι - γράφει ο κος Δεληβοριάς, για τον απλούστατο λόγο ότι δεν πληρώσαμε ένα διόλου ευκαταφρόνητο ποσό για να παρακολουθήσουμε θεατρικό πόνημα του συνθέτη.
Κάτι άλλο διαφήμιζαν οι αφίσες.
Προφανώς δεν μας ενόχλησε που ο κεντρικός ήρωας "Τρυγαίος" έγινε "Τρυγαία". Ο λόγος; Άγνωστος. Όμως αυτό συνιστά λεπτομέρεια. Ούτε κάποια επιθεωρησιακού τύπου εφευρήματα. Συνηθίζονται και αξιολογούνται και θετικά όταν διαθέτουν έμπνευση.
Μας ενόχλησε το ότι το έργο που παρακολουθήσαμε απλά δεν το έγραψε ο Αριστοφάνης. Το ό,τι έχει πεθάνει 2.500 χρόνια πριν και δεν μπορεί να μας μηνύσει, δεν θεωρώ και ότι μας επιτρέπει να εμπαίζουμε τη μνήμη του και να εμφανίζουμε την υπογραφή του κάτω από μετριότατα κείμενα του κάθε κυρίου Δεληβοριά.
Δεν θα είχα πρόβλημα αν ο κος Καραθάνος μας έλεγε ότι ανεβάζω την "Ειρήνη" του Φοίβου Δεληβοριά, εμπνευσμένη έστω από το ομώνυμο έργο του Αριστοφάνη.
Πρόβλημα ίσως να είχαν όσοι το επέλεξαν για το φεστιβάλ της Επιδαύρου. Όμως - ως αναφέραμε - κριτήριο επιλογής είναι μόνο η δίκαιη κατανομή της μάσας μεταξύ του κατεστημένου που λυμαίνεται αυτό που αδίκως ονομάζουν "τέχνη".
Αυτό που έγραψε ο κος Δεληβοριάς ήταν μια Σεφερλίδικη επιθεώρηση (αν και αδικώ τον Σεφερλή), που αγνόησε το ύφος, το πνεύμα ακόμα και την απλή αφηγηματική ροή του σπουδαίου αρχαίου σατιρογράφου.
Ανακάλυψε δικές του πλοκές, δικές του σκηνές, δικούς του μονολόγους, ακόμα και δικό του τέλος, χωρίς όμως να έχει πρόβλημα στο τέλος της τελευταίας σελίδας να βάλει φαρδιά πλατιά την υπογραφή "Αριστοφάνης".
Δεν γνωρίζω αν ο κος Δεληβορίας αποφασίσει να συνεχίσει το επάγγελμα του κωμικογράφου. Πρώτον όμως, να βάζει την υπογραφή του. Μνημόσυνο με ξένα κόλυβα δεν κάνουμε.
Δεύτερον, κάποιος να του πει ότι η σάτιρα είναι σπουδαία υπόθεση. Και είναι σπουδαία γιατί στερείται σοβαροφάνειας. Η σάτιρα αναδεικνύει το γελοίο του πράγματος ακόμα στις πιο τραγικές καταστάσεις.
Δεν μιλάει "σοβαρά", δεν νουθετεί, δεν διδάσκει, δεν κουνάει δάχτυλο, δεν ανακαλύπτει εύκολες "απαντήσεις", δεν εκβιάζει συναισθήματα.
Οι μονόλογοι που εμπνεύστηκε για να "συνεγείρει" συναισθηματικά και ηθικά το κοινό, φροντίζοντας να τους περιχύσει και με σάλτσα Παλαιστίνης για να εισπράξει εύκολο χειροκρότημα, είναι καλοί για φεστιβάλ κομματικών νεολαίων, όχι για σάτιρα υψηλοτάτου επιπέδου και μάλιστα από τον πρώτο διδάξαντα.
Έκαστος στο είδος του και ο Λουμίδης στους καφέδες. Και δεν συγκαταλέγεται στο "είδος" του κου Δεληβοριά η σάτιρα. Πιθανότατα ούτε και ο καφές.
Από τη φάρσα αυτή της Επιδαύρου κρατάμε την υπέροχη ερμηνεία πολλαπλών και διαφορετικών ρόλων του κου Αλευρά.
Κάθε έρημος έχει και την όασή της. Ο κος Αλευράς επιβεβαίωσε αυτόν τον κανόνα.
Add comment
Comments