Η Γαλλία δαπανά το 5,4% του ΑΕΠ της για εκπαιδευτικά ιδρύματα και βρίσκεται στην 7η θέση μεταξύ 37 χωρών του ΟΟΣΑ και εταίρων. Ταυτόχρονα είναι ένα από τα ακριβότερα κράτη του ανεπτυγμένου κόσμου, με τις συνολικές δημόσιες δαπάνες στο 57,2% του ΑΕΠ. Κι όμως μαθητές βγαίνουν στους δρόμους καταγγέλλοντας 35 παιδιά σε μία τάξη, ελλείψεις καθηγητών, διαρροές νερού, κατσαρίδες και αρουραίους.
Από την Αργώ | Συντακτική ομάδα Greece2Day
Οι εικόνες από τη Γαλλία είναι εντυπωσιακές. Φωτιές έξω από σχολεία. Οδοφράγματα. Συγκρούσεις με την αστυνομία. Καμένα οχήματα. Εκατοντάδες σχολεία κλειστά. Περίπου 2.000 συλλήψεις από την έναρξη των κινητοποιήσεων, σύμφωνα με τις νεότερες ανακοινώσεις των γαλλικών αρχών. Μια κρίση που ξεκίνησε από τα λύκεια της περιοχής του Παρισιού έχει πλέον εξαπλωθεί σε ολόκληρη τη χώρα. Πίσω όμως από τις εικόνες υπάρχει ένα παράδοξο που αξίζει πολύ περισσότερο από ακόμη ένα ρεπορτάζ για επεισόδια.
Η Γαλλία δεν είναι μια χώρα που δεν δαπανά για την εκπαίδευση. Κάθε άλλο. Και οι αρουραίοι για τους οποίους διαμαρτύρονται σήμερα οι μαθητές δεν εμφανίστηκαν ξαφνικά τον Σεπτέμβριο του 2026. Υπήρχαν τουλάχιστον δύο χρόνια πριν. Άρα το ερώτημα δεν είναι μόνο γιατί διαμαρτύρονται οι μαθητές. Είναι: Γιατί τώρα;
Η πρώτη έκπληξη: Η Γαλλία είναι 7η στις εκπαιδευτικές δαπάνες
Τα στοιχεία του ΟΟΣΑ ανατρέπουν μια εύκολη ερμηνεία της κρίσης. Το 2023, η Γαλλία διέθεσε συνολικά 5,4% του ΑΕΠ της στα εκπαιδευτικά ιδρύματα, από την πρωτοβάθμια έως και την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Με αυτό το ποσοστό βρίσκεται στην 7η θέση μεταξύ 37 χωρών του ΟΟΣΑ και εταίρων για τις οποίες υπάρχουν συγκρίσιμα στοιχεία. Στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, μάλιστα, η Γαλλία βρίσκεται ακόμη ψηλότερα. Δαπανά 2,4% του ΑΕΠ και κατατάσσεται 2η μεταξύ 37 χωρών. Αυτή δεν είναι η εικόνα ενός κράτους που έχει εγκαταλείψει συνολικά την εκπαίδευση.
Είναι η εικόνα ενός κράτους που διαθέτει σημαντικούς πόρους. Και εδώ αρχίζει το γαλλικό παράδοξο.
35 μαθητές στην τάξη μιας χώρας που δαπανά 5,4% του ΑΕΠ
Ο 17χρονος Raphaël από το Στρασβούργο περιγράφει τάξεις 35 μαθητών. Άλλοι μαθητές μιλούν για ανεπαρκείς τουαλέτες, διαρροές νερού και σχολικά κτίρια σε κακή κατάσταση. Στο Saint-Denis καταγγέλλονται κατσαρίδες και αρουραίοι. Καθηγητές απουσιάζουν και δεν αντικαθίστανται. Σε ορισμένα σχολεία οι μαθητές περιγράφουν αίθουσες αφόρητα ζεστές το καλοκαίρι και παγωμένες τον χειμώνα. Αν όμως η χώρα βρίσκεται τόσο ψηλά στις εκπαιδευτικές δαπάνες, το ερώτημα αλλάζει. Δεν είναι πλέον μόνο: "Γιατί δεν δίνει περισσότερα χρήματα η κυβέρνηση;".
Γίνεται: "Τι ακριβώς συμβαίνει με τα χρήματα που ήδη δίνει;"
Διαβάστε ακόμα: Γαλλία : Συντάξεις ή πολιτικό χάος;
Το πρόβλημα βρίσκεται και στην κατανομή
Τα στοιχεία του ΟΟΣΑ δίνουν μια πρώτη απάντηση. Η Γαλλία δεν χρηματοδοτεί όλες τις βαθμίδες με τον ίδιο τρόπο. Το 2023 η δημόσια δαπάνη ανά μαθητή στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση ήταν περίπου $11.565, έναντι $ 12.893 κατά μέσο όρο στον ΟΟΣΑ. Στην κατώτερη δευτεροβάθμια ήταν επίσης χαμηλότερη: $ 13.471, έναντι $ 14.291 στον ΟΟΣΑ. Και μετά η εικόνα αντιστρέφεται. Στη γενική ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση η Γαλλία δαπανά περίπου $ 16.674 δολάρια ανά μαθητή, όταν ο μέσος όρος του ΟΟΣΑ είναι μόλις $ 12.421.
Η χώρα λοιπόν δεν αντιμετωπίζει απλώς πρόβλημα ποσότητας χρημάτων. Αντιμετωπίζει και πρόβλημα κατανομής τους.
Το μεγάλο γαλλικό κράτος
Και εδώ η εκπαίδευση συναντά ένα πολύ μεγαλύτερο πρόβλημα της γαλλικής οικονομίας. Η Γαλλία διαθέτει ένα από τα μεγαλύτερα κράτη του ανεπτυγμένου κόσμου. Οι συνολικές δημόσιες δαπάνες έφτασαν το 57,2% του ΑΕΠ το 2025. Για σύγκριση, ο μέσος όρος του ΟΟΣΑ ήταν περίπου 42,6% με βάση τα τελευταία συγκρίσιμα στοιχεία. Η Γαλλία δαπανά επίσης περίπου 7,4 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ περισσότερο από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Δεν πρόκειται λοιπόν για μικρό κράτος που προσπαθεί να λειτουργήσει σχολεία με ελάχιστους πόρους.
Πρόκειται για ένα εξαιρετικά μεγάλο και ακριβό κράτος.
Πού πηγαίνουν λοιπόν τα χρήματα;
Η απάντηση βρίσκεται εν μέρει στη δομή των γαλλικών δημόσιων δαπανών. Ο ΟΟΣΑ υπολογίζει ότι περίπου το μισό της διαφοράς των δαπανών της Γαλλίας από την Ευρωζώνη προέρχεται από την κοινωνική προστασία. Και περίπου το 70% αυτής της υπερβάλλουσας κοινωνικής δαπάνης συνδέεται με τη γήρανση και τις συντάξεις. Η υγεία εξηγεί περίπου άλλο 20% της διαφοράς. Η Γαλλία, με άλλα λόγια, έχει δημιουργήσει ένα κράτος που δαπανά τεράστια ποσά, αλλά σημαντικό μέρος αυτών κατευθύνεται στη χρηματοδότηση του κοινωνικού και συνταξιοδοτικού συστήματος.
Και υπάρχει ένας αριθμός που αποκαλύπτει καλύτερα από οποιονδήποτε άλλο αυτή την αντίφαση.
7η ως ποσοστό του ΑΕΠ – 33η ως προτεραιότητα του προϋπολογισμού
Η εκπαίδευση αντιστοιχεί μόλις στο 8,1% των συνολικών δημόσιων δαπανών της Γαλλίας. Με αυτό το κριτήριο η χώρα βρίσκεται μόλις στην 33η θέση μεταξύ 42 χωρών για τις οποίες υπάρχουν στοιχεία. Αυτό ακούγεται αντιφατικό. Δεν είναι. Η Γαλλία διαθέτει μεγάλο ποσοστό του ΑΕΠ στην εκπαίδευση επειδή το κράτος συνολικά είναι τεράστιο. Αλλά μέσα σε αυτό το τεράστιο κράτος, η εκπαίδευση ανταγωνίζεται συντάξεις, υγεία, κοινωνικές παροχές, τοπική αυτοδιοίκηση, οικονομικές ενισχύσεις και ένα μεγάλο διοικητικό σύστημα.
Γι' αυτό μπορεί ταυτόχρονα να είναι: 7η στις εκπαιδευτικές δαπάνες ως ποσοστό του ΑΕΠ και 33η όταν εξετάζουμε ποιο ποσοστό του συνολικού κρατικού χρήματος κατευθύνεται στην εκπαίδευση. Αυτή είναι ίσως η καλύτερη εικόνα του γαλλικού δημοσιονομικού προβλήματος.
Ένα ακριβό κράτος δεν σημαίνει απαραίτητα αποτελεσματικό κράτος
Ο ΟΟΣΑ το διατυπώνει με περισσότερο διπλωματικό τρόπο, αλλά το συμπέρασμα είναι σαφές. Οι δημόσιες δαπάνες στη Γαλλία είναι πολύ υψηλές, ενώ τα αποτελέσματα εξακολουθούν να υπολείπονται εκείνων των χωρών με τις καλύτερες επιδόσεις - μεταξύ άλλων στην υγεία και στην εκπαίδευση. Ο Οργανισμός ζητά μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα των δημόσιων δαπανών. Αυτό είναι σημαντικό. Γιατί μετακινεί τη συζήτηση από το απλοϊκό: "χρειάζονται περισσότερα χρήματα" στο πολύ δυσκολότερο: "χρειάζεται καλύτερη χρήση των χρημάτων".
Και οι εκπαιδευτικές δαπάνες έχουν μειωθεί
Υπάρχει βέβαια και μια δεύτερη πλευρά. Η δημόσια χρηματοδότηση της εκπαίδευσης ως ποσοστό του ΑΕΠ έχει υποχωρήσει. Το 2015 αντιστοιχούσε στο 4,8% του ΑΕΠ. Το 2023 είχε μειωθεί στο 4,6%. Δεν πρόκειται για κατάρρευση της χρηματοδότησης. Πρόκειται όμως για πραγματική μείωση. Και ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι από το 2000 η αύξηση των δαπανών για την εκπαίδευση ήταν βραδύτερη από την αύξηση δαπανών για άλλους τομείς του γαλλικού κράτους. Άρα η εικόνα είναι πιο σύνθετη.
Η Γαλλία εξακολουθεί να δαπανά πολλά για την εκπαίδευση, αλλά η εκπαίδευση έχει χάσει σχετικό έδαφος μέσα σε ένα κράτος του οποίου οι συνολικές δαπάνες παραμένουν τεράστιες.
Και τώρα επιστρέφουμε στους αρουραίους
Εδώ όμως εμφανίζεται ένα πρόβλημα στην αφήγηση της σημερινής κρίσης. Οι αρουραίοι δεν εμφανίστηκαν το 2026. Τον Μάρτιο του 2024, εκπαιδευτικοί στο Seine-Saint-Denis περιέγραφαν ήδη δημόσια σχολεία με σοβαρά προβλήματα. Στο δημοτικό σχολείο Opaline στο Saint-Denis, εκπαιδευτικός της CGT περιέγραφε πώς αρχικά εμφανίστηκαν ποντίκια και περιττώματα στους χώρους όπου κοιμούνταν τα παιδιά. Και στη συνέχεια εμφανίστηκαν αρουραίοι.
Σε άλλα σχολεία υπήρχαν υγρασία, διαρροές, τρύπες στους τοίχους και προβλήματα θέρμανσης. Σε ορισμένα κτίρια οι θερμοκρασίες έπεφταν κάτω από τους 14 βαθμούς τον χειμώνα και ξεπερνούσαν τους 34 το καλοκαίρι. Αυτά καταγράφονταν δημόσια πριν από δυόμισι χρόνια.
Και υπήρχαν ήδη διαδηλώσεις
Ούτε οι κινητοποιήσεις εμφανίστηκαν τώρα. Στις 26 Φεβρουαρίου 2024 είχε ξεκινήσει στο Seine-Saint-Denis μεγάλη κινητοποίηση εκπαιδευτικών. Ακολούθησαν γονείς και μαθητές. Ζητούσαν ένα "σχέδιο έκτακτης ανάγκης" για τα σχολεία της περιοχής. Περισσότερους εκπαιδευτικούς. Περισσότερο βοηθητικό προσωπικό. Αντικατάσταση των καθηγητών που απουσιάζουν. Καλύτερα σχολικά κτίρια. Οι κινητοποιήσεις συνεχίστηκαν για εβδομάδες. Τα σημερινά προβλήματα λοιπόν έχουν ιστορία.
Και αυτό δημιουργεί το σημαντικότερο πολιτικό ερώτημα ολόκληρης της υπόθεσης.
Γιατί τώρα;
Γιατί ένα πρόβλημα που υπάρχει τουλάχιστον από το 2024 μετατρέπεται τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο του 2026 σε εθνική κρίση; Γιατί τώρα κλείνουν εκατοντάδες σχολεία; Γιατί τώρα εμφανίζονται εμπρησμοί; Γιατί τώρα η κρίση περνά από τα σχολεία στα πανεπιστήμια; Η απάντηση μπορεί να μην είναι μία. Υπάρχει όμως μια πολιτική συγκυρία που δεν μπορεί να αγνοηθεί.
Επτά μήνες πριν από τις προεδρικές εκλογές
Την άνοιξη του 2027 η Γαλλία εκλέγει νέο πρόεδρο. Ο Emmanuel Macron δεν μπορεί να είναι υποψήφιος για τρίτη συνεχόμενη θητεία. Και η πρώτη μεγάλη δημοσκοπική αποτύπωση της προεκλογικής περιόδου δείχνει μια χώρα εξαιρετικά πολωμένη. Στην έρευνα Ipsos BVA που πραγματοποιήθηκε για τη Le Monde, το Cevipof, το Fondation Jean-Jaurès και το Institut Montaigne σε 13.060 εγγεγραμμένους ψηφοφόρους, η Marine Le Pen συγκεντρώνει τουλάχιστον το ένα τρίτο των προθέσεων ψήφου σε όλα τα σενάρια που εξετάστηκαν.
Ο Jean-Luc Mélenchon βρίσκεται χαμηλότερα, μεταξύ περίπου 15,5% και 17%, αλλά διαθέτει ιδιαίτερα σταθερή βάση και εμφανίζεται πρώτος μεταξύ των νεότερων ψηφοφόρων. Ο ενδιάμεσος πολιτικός χώρος, από τους Σοσιαλιστές έως την παραδοσιακή Δεξιά, παραμένει πολύ πιο ρευστός. Δεν γνωρίζουμε επομένως ποιοι θα περάσουν στον δεύτερο γύρο. Γνωρίζουμε όμως ότι δύο από τους ισχυρότερους και πιο συμπαγείς πόλους της σημερινής γαλλικής πολιτικής βρίσκονται στα δύο άκρα του πολιτικού φάσματος.
Και οι μαθητικές κινητοποιήσεις ξεσπούν ακριβώς μέσα σε αυτή την προεκλογική περίοδο.
Διαβάστε ακόμα: Γιατί η Γαλλία θα μπορούσε να ανατινάξει την Ευρώπη
Η κυβέρνηση δείχνει προς την LFI
Στη σύσκεψη κρίσης που συγκάλεσε ο πρωθυπουργός Sébastien Lecornu, οι υπηρεσίες πληροφοριών απέδωσαν, σύμφωνα με πηγή που επικαλείται το Reuters, την έναρξη των κινητοποιήσεων σε οργανωμένη προσπάθεια της Ανυπότακτης Γαλλίας (LFI) και συνδεδεμένων δυνάμεων της ριζοσπαστικής Αριστεράς. Ο υπουργός Εσωτερικών Laurent Nuñez υποστηρίζει επίσης ότι έχουν εντοπιστεί άτομα που μετακινούνται από σχολείο σε σχολείο προκαλώντας επεισόδια. Πρόκειται για σοβαρές καταγγελίες.
Δεν αποτελούν όμως απόδειξη ότι οι κινητοποιήσεις είναι κατασκευασμένες. Η LFI τις απορρίπτει και υποστηρίζει ότι η κυβέρνηση, με την αστυνομική καταστολή και την πολιτικοποίηση του κινήματος, συνέβαλε η ίδια στην κλιμάκωση. Και υπάρχει κάτι που πρέπει να παραμείνει απολύτως σαφές: τα προβλήματα των σχολείων δεν τα επινόησε η LFI.
Υπάρχουν καταγεγραμμένα χρόνια πριν από τη σημερινή κρίση.
Άλλο όμως το πρόβλημα και άλλο η πολιτική αξιοποίησή του
Αυτή είναι ίσως η διάκριση που χρειάζεται περισσότερο η σημερινή συζήτηση. Ένα κοινωνικό πρόβλημα μπορεί να είναι απολύτως πραγματικό και ταυτόχρονα να αποκτά πολιτική δυναμική όταν αλλάζει η συγκυρία. Οι αρουραίοι μπορούν να είναι πραγματικοί. Οι ελλείψεις καθηγητών επίσης. Οι υπερπλήρεις τάξεις επίσης. Και ταυτόχρονα πολιτικά κόμματα, συνδικάτα και οργανώσεις μπορούν να επιχειρούν να μετατρέψουν αυτά τα προβλήματα σε πολιτική πίεση. Το ένα δεν αναιρεί το άλλο. Το κρίσιμο ερώτημα είναι γιατί η συσσωρευμένη δυσαρέσκεια περνά τώρα το κατώφλι της μαζικής κινητοποίησης.
Και υπάρχει ένας ακόμη καταλύτης: €54 δισ. περικοπές
Η έκρηξη συμπίπτει με κάτι ακόμη. Τον προϋπολογισμό του 2027. Η κυβέρνηση Lecornu προσπαθεί να εξοικονομήσει περίπου 54 δισ. ευρώ, καθώς τα δημόσια οικονομικά της Γαλλίας βρίσκονται υπό αυξανόμενη πίεση. Το δημόσιο χρέος κινείται προς το 119% του ΑΕΠ, ενώ οι δαπάνες εξυπηρέτησής του αυξάνονται. Η κυβέρνηση προτείνει μεταξύ άλλων πάγωμα μισθών στο Δημόσιο και των περισσότερων συντάξεων, περιορισμό δαπανών της τοπικής αυτοδιοίκησης και της υγείας και περικοπές φορολογικών ελαφρύνσεων.
Και εδώ η αντίφαση γίνεται σχεδόν εκρηκτική.
Το κράτος που ξοδεύει πολλά πρέπει τώρα να ξοδέψει λιγότερα
Η Γαλλία δεν μπαίνει στη λιτότητα επειδή διαθέτει μικρό κράτος. Μπαίνει σε δημοσιονομική προσαρμογή ακριβώς επειδή διαθέτει πολύ μεγάλο κράτος, υψηλό έλλειμμα και αυξανόμενο χρέος. Το 2025:
- Δημόσιες δαπάνες: 57,2% του ΑΕΠ.
- Δημοσιονομικό έλλειμμα: 5,1% του ΑΕΠ.
- Δημόσιο χρέος: 115,5% του ΑΕΠ.
Και παρά το μέγεθος του κράτους, υπάρχουν σχολεία με αρουραίους. Αυτό είναι πολιτικά πολύ πιο επικίνδυνο από μια απλή έλλειψη χρημάτων. Γιατί ένας πολίτης μπορεί να δεχθεί ευκολότερα ότι ένα φτωχό κράτος δεν έχει αρκετά χρήματα. Είναι πολύ δυσκολότερο να δεχθεί ότι ένα από τα ακριβότερα κράτη του ανεπτυγμένου κόσμου εισπράττει και δαπανά τεράστια ποσά, αλλά δεν καταφέρνει πάντοτε να μετατρέψει αυτά τα χρήματα σε αντίστοιχη ποιότητα δημόσιων υπηρεσιών.
Η κρίση επομένως δεν είναι μόνο εκπαιδευτική
Είναι μια κρίση του γαλλικού μοντέλου. Από τη μία πλευρά βρίσκεται ένα κοινωνικό κράτος που προσφέρει υψηλό επίπεδο προστασίας και δαπανά πολύ περισσότερο από τους περισσότερους εταίρους του. Από την άλλη βρίσκεται ένα δημοσιονομικό σύστημα που πρέπει πλέον να χρηματοδοτήσει ταυτόχρονα:
- μια γηράσκουσα κοινωνία,
- υψηλές συνταξιοδοτικές δαπάνες,
- υγεία,
- άμυνα,
- πράσινη μετάβαση,
- τόκους ενός αυξανόμενου χρέους,
- και δημόσιες υπηρεσίες από τις οποίες οι πολίτες απαιτούν καλύτερα αποτελέσματα.
Δεν είναι λοιπόν μόνο ζήτημα "περισσότερων χρημάτων". Είναι ζήτημα προτεραιοτήτων και αποτελεσματικότητας.
Και αυτή θα είναι μία από τις μεγάλες μάχες του 2027
Η προεδρική εκλογή θα διεξαχθεί σε μια χώρα όπου το 84% των ερωτηθέντων στη μεγάλη έρευνα Ipsos δηλώνει ότι θέλει να μειωθεί το δημόσιο χρέος. Αλλά η ίδια κοινωνία αντιδρά όταν η κυβέρνηση επιχειρεί να περιορίσει τις δαπάνες. Αυτό είναι το πολιτικό αδιέξοδο της Γαλλίας.
Οι πολίτες θέλουν μικρότερο χρέος. Δεν θέλουν απαραίτητα μικρότερο κοινωνικό κράτος. Θέλουν καλύτερα σχολεία. Καλύτερη υγεία. Καλύτερες δημόσιες υπηρεσίες. Και ταυτόχρονα αντιδρούν σε νέους φόρους και περικοπές. Το ερώτημα λοιπόν που θα αντιμετωπίσει ο επόμενος πρόεδρος δεν θα είναι απλώς πόσα χρήματα πρέπει να δαπανά το κράτος. Θα είναι: πώς μπορεί ένα κράτος που ήδη δαπανά 57% του ΑΕΠ να προσφέρει περισσότερα εκεί όπου οι πολίτες βλέπουν ότι παίρνουν λιγότερα;
Οι αρουραίοι είναι πραγματικοί – αλλά το «γιατί τώρα;» παραμένει
Θα ήταν εύκολο να απορρίψει κανείς τις σημερινές διαδηλώσεις ως προεκλογική χειραγώγηση. Τα στοιχεία δεν το επιτρέπουν. Οι καταγγελίες για τις συνθήκες στα σχολεία προϋπήρχαν. Θα ήταν εξίσου εύκολο να παρουσιάσει κανείς την κρίση ως αποτέλεσμα μιας κυβέρνησης που "δεν δίνει χρήματα στην Παιδεία". Ούτε αυτό επιβεβαιώνεται από τα στοιχεία. Η Γαλλία βρίσκεται στην 7η θέση ως προς τις συνολικές εκπαιδευτικές δαπάνες σε ποσοστό του ΑΕΠ και στη 2η θέση στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση.
Η πραγματικότητα είναι δυσκολότερη. Η χώρα δαπανά πολλά. Τα κατανέμει με σημαντικές στρεβλώσεις. Έχει περιοχές όπου το δημόσιο σχολείο αντιμετωπίζει προβλήματα εδώ και χρόνια. Και τώρα αυτά τα πραγματικά προβλήματα συναντούν μια εξαιρετικά εύφλεκτη πολιτική συγκυρία.
Προεδρικές εκλογές. Πολιτική πόλωση. Έναν ισχυρό πόλο στην Ακροδεξιά. Μια ριζοσπαστική Αριστερά με ιδιαίτερα ισχυρή παρουσία στους νέους. Έναν επώδυνο προϋπολογισμό. Και μια κυβέρνηση που πρέπει να περικόψει δαπάνες την ώρα που μαθητές ζητούν περισσότερες.
Άρα δεν εξετάζουμε αν όντως υπάρχουν πράγματι αρουραίοι στα γαλλικά σχολεία. Υπάρχουν - και υπήρχαν. Ούτε το αν η Γαλλία δαπάνα λίγαγια την εκπαίδευση. Δαπανά πολλά . Τίθεται όμως το ερώτημα: πώς μια χώρα που διαθέτει ένα από τα μεγαλύτερα κράτη του ανεπτυγμένου κόσμου και βρίσκεται στις πρώτες θέσεις του ΟΟΣΑ στις εκπαιδευτικές δαπάνες έφτασε να έχει μαθητές στους δρόμους για ελλείψεις καθηγητών, 35 παιδιά σε μία τάξη και αρουραίους — και γιατί αυτή η συσσωρευμένη οργή εκρήγνυται ακριβώς τώρα, επτά μήνες πριν από την πιο ανοιχτή και πολωμένη προεδρική αναμέτρηση των τελευταίων ετών;
Αυτό είναι πλέον κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια σχολική διαμαρτυρία. Είναι μια πρώτη εικόνα της πολιτικής και δημοσιονομικής μάχης που περιμένει τη Γαλλία το 2027.
Add comment
Comments