Οι πόλεμοι τελειώνουν με συμφωνίες. Αλλά οι συμφωνίες δεν αφορούν πάντοτε μόνο σύνορα, στρατεύματα και εγγυήσεις ασφαλείας. Μερικές φορές έχουν και ισολογισμό.
Από τον Δαίδαλο | Συντακτική ομάδα Greece2Day
Πετρελαϊκά κοιτάσματα. Διυλιστήρια. Πρατήρια καυσίμων. Κυρώσεις. Δεσμευμένα κεφάλαια. Και περιουσιακά στοιχεία αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων. Αυτό ακριβώς φαίνεται να συμβαίνει στο παρασκήνιο των αμερικανορωσικών συνομιλιών για τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times, το οποίο μετέδωσε το Reuters στις 3 Οκτωβρίου, στις επαφές μεταξύ της κυβέρνησης Trump και της Μόσχας έχει εισέλθει μια πιθανή συμφωνία πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων για τα διεθνή περιουσιακά στοιχεία της ρωσικής Lukoil.
Πρόκειται για ένα τεράστιο χαρτοφυλάκιο που περιλαμβάνει πετρελαϊκά κοιτάσματα, διυλιστήρια και δίκτυα πρατηρίων εκτός Ρωσίας. Η συμφωνία δεν έχει ολοκληρωθεί. Δεν γνωρίζουμε εάν τελικά θα ολοκληρωθεί. Και θα απαιτούσε τόσο αμερικανική όσο και ρωσική έγκριση.
Αλλά η σημασία της βρίσκεται ήδη αλλού. Δείχνει ότι παράλληλα με τη συζήτηση για το πώς μπορεί να σταματήσει ο πόλεμος, αρχίζει ενδεχομένως μια δεύτερη διαπραγμάτευση: πώς θα μπορούσε να μοιάζει η οικονομική σχέση ΗΠΑ–Ρωσίας μετά τον πόλεμο.
Ο Putin έβαλε τη Lukoil στο τραπέζι
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο του δημοσιεύματος είναι ότι η πιθανή συμφωνία δεν φαίνεται να εμφανίστηκε απλώς ως ανεξάρτητη επιχειρηματική πρόταση. Ο Vladimir Putin έθεσε ο ίδιος το θέμα κατά τη συνάντησή του στο Κρεμλίνο στις 5 Σεπτεμβρίου με τους Steve Witkoff και Jared Kushner. Η λογική που αποδίδεται στη ρωσική πλευρά είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα.
Η ολοκλήρωση μιας μεγάλης επιχειρηματικής συμφωνίας θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως απόδειξη προς τη ρωσική κοινωνία ότι οι Ρώσοι μπορούν ξανά να πραγματοποιούν μεγάλες συναλλαγές με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Εάν αυτή η περιγραφή είναι ακριβής, τότε η Lukoil δεν είναι απλώς μια πετρελαϊκή εταιρεία που προσπαθεί να πουλήσει περιουσιακά στοιχεία.
Γίνεται μέρος μιας πολύ μεγαλύτερης γεωπολιτικής αφήγησης: η οικονομική επανένταξη ως πιθανό μέρισμα της ειρήνης.
Τι ακριβώς πουλά η Lukoil;
Η Lukoil είναι μία από τις μεγαλύτερες ενεργειακές εταιρείες της Ρωσίας. Το διεθνές χαρτοφυλάκιό της αναπτύχθηκε επί δεκαετίες και εκτείνεται πολύ πέρα από τα ρωσικά σύνορα. Η Lukoil International διαθέτει συμμετοχές σε πετρελαϊκά έργα, εγκαταστάσεις διύλισης και δίκτυα λιανικής σε διάφορες χώρες.
Η εταιρεία έχει ήδη επιχειρήσει να αποεπενδύσει από αυτά τα περιουσιακά στοιχεία εξαιτίας των δυτικών κυρώσεων. Τον Ιανουάριο του 2026 ανακοίνωσε συμφωνία με την αμερικανική Carlyle για την πώληση της Lukoil International GmbH, διευκρινίζοντας όμως ότι η συμφωνία δεν ήταν αποκλειστική και ότι συνέχιζε τις συνομιλίες με άλλους ενδιαφερόμενους αγοραστές.
Τα περιουσιακά στοιχεία στο Καζακστάν εξαιρέθηκαν από εκείνη τη συμφωνία. Και υπήρχε μία κρίσιμη προϋπόθεση: η έγκριση των αμερικανικών αρχών. Αυτό είναι το σημείο όπου μια φαινομενικά ιδιωτική επιχειρηματική συναλλαγή μετατρέπεται σε γεωπολιτική πράξη.
Γιατί χρειάζεται η άδεια της Ουάσιγκτον;
Η Lukoil βρίσκεται υπό αμερικανικές κυρώσεις από τον Οκτώβριο του 2025. Άρα δεν μπορεί απλώς να πουλήσει τα διεθνή περιουσιακά στοιχεία της σε οποιονδήποτε αγοραστή και να εισπράξει τα χρήματα.
Το αμερικανικό Γραφείο Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων έχει επιτρέψει μέχρι τις 22 Οκτωβρίου 2026 τη διεξαγωγή διαπραγματεύσεων και τη σύναψη συμφωνιών υπό όρους για την πώληση της Lukoil International. Αλλά υπάρχει μια πολύ σημαντική λεπτομέρεια: η γενική αυτή άδεια δεν επιτρέπει την πραγματική μεταβίβαση των περιουσιακών στοιχείων.
Διαβάστε ακόμα: Ουκρανία: 4 χρόνια πολέμου που άλλαξαν τον κόσμο
Για να ολοκληρωθεί οποιαδήποτε πώληση απαιτείται νέα, ξεχωριστή αμερικανική έγκριση.
Και οι όροι που έχει θέσει το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών είναι αυστηροί. Ο αγοραστής πρέπει να διακόψει πλήρως τους δεσμούς των αποκτώμενων περιουσιακών στοιχείων με τη Lukoil.
Τα χρήματα που θα οφείλονται στη ρωσική εταιρεία πρέπει να παραμείνουν δεσμευμένα υπό αμερικανική δικαιοδοσία όσο ισχύουν οι κυρώσεις. Και η συναλλαγή δεν πρέπει να προσφέρει στη Lukoil ένα μεγάλο άμεσο οικονομικό όφελος. Με άλλα λόγια: η Ρωσία μπορεί θεωρητικά να πουλήσει. Αλλά δεν σημαίνει ότι μπορεί και να πάρει αμέσως τα χρήματα.
Εδώ βρίσκεται το πραγματικό γεωπολιτικό παιχνίδι
Ας υποθέσουμε ότι τα περιουσιακά στοιχεία πωλούνται για πολλά δισεκατομμύρια δολάρια. Τα χρήματα όμως παραμένουν δεσμευμένα. Τότε η αξία τους δεν εξαφανίζεται. Μετατρέπεται σε κάτι διαφορετικό. Σε διαπραγματευτικό χαρτί.
Διότι η μελλοντική αποδέσμευση των κεφαλαίων μπορεί να συνδεθεί με την πορεία των κυρώσεων.
Και η πορεία των κυρώσεων μπορεί με τη σειρά της να συνδεθεί με μια ευρύτερη πολιτική συμφωνία. Έτσι ένα πετρελαϊκό περιουσιακό στοιχείο μπορεί να μετατραπεί σε κομμάτι μιας πολύ μεγαλύτερης διαπραγμάτευσης.
Η οικονομία και η διπλωματία αρχίζουν να συγχωνεύονται.
Δεν είναι μόνο η Lukoil
Το σημερινό δημοσίευμα αποκτά μεγαλύτερη σημασία επειδή δεν εμφανίζεται απομονωμένο. Μόλις λίγες ημέρες νωρίτερα, ο Kirill Dmitriev - ειδικός απεσταλμένος του Putin και επικεφαλής του Ρωσικού Ταμείου Άμεσων Επενδύσεων - βρισκόταν στην Ουάσιγκτον για συνομιλίες με Αμερικανούς αξιωματούχους.
Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο που μίλησε στο Reuters, στις συζητήσεις περιλαμβάνονταν τόσο η προσπάθεια τερματισμού του πολέμου όσο και πιθανές αμερικανορωσικές ενεργειακές πρωτοβουλίες για την περίοδο μετά τον πόλεμο. Ο Dmitriev είχε επαφές με εκπροσώπους τόσο του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών όσο και του υπουργείου Ενέργειας.
Αυτό δεν αποδεικνύει ότι υπάρχει ένα ολοκληρωμένο αμερικανορωσικό οικονομικό σχέδιο. Δείχνει όμως ότι η ενέργεια συζητείται ήδη ως μέρος της πιθανής μεταπολεμικής σχέσης.
Η ειρήνη ως οικονομικό κίνητρο
Οι κυρώσεις σχεδιάστηκαν για να αυξήσουν το οικονομικό κόστος του πολέμου για τη Ρωσία. Αυτό δημιουργεί και την αντίστροφη δυνατότητα. Εάν η οικονομική απομόνωση αποτελεί κόστος συνέχισης του πολέμου, η σταδιακή οικονομική επανένταξη μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως κίνητρο για τον τερματισμό του.
Η λογική είναι απλή: Μια συμφωνία μπορεί να οδηγήσει σε χαλάρωση ορισμένων περιορισμών, να επιτρέψει περισσότερες επενδύσεις και πρόσβαση σε κεφάλαια, με τελικό στόχο την εμπορική επανασύνδεση.
Αλλά ακριβώς εδώ αρχίζουν τα δύσκολα ερωτήματα. Ποιες κυρώσεις αίρονται; Πότε; Με ποιες προϋποθέσεις; Τι συμβαίνει εάν παραβιαστεί μια συμφωνία; Και ποιος αποφασίζει ποια ρωσικά περιουσιακά στοιχεία μπορούν να επιστρέψουν στις διεθνείς αγορές;
Η διαφορά ανάμεσα σε μια απλή εκεχειρία και σε μια πραγματική οικονομική εξομάλυνση είναι τεράστια.
Υπάρχει όμως και η Ουκρανία
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο σημείο που δεν πρέπει να χαθεί μέσα στα δισεκατομμύρια. Οι διαπραγματεύσεις αφορούν έναν πόλεμο που συνεχίζεται.
Την ίδια ημέρα που δημοσιοποιήθηκε η πληροφορία για τη Lukoil, η Ρωσία ανακοίνωσε ότι θα συνεχίσει τα πλήγματα στο Κίεβο και σε άλλες ουκρανικές πόλεις, ενώ οι δύο πλευρές εξακολουθούν να αλληλοκατηγορούνται για επιθέσεις σε υποδομές και αμάχους. Παράλληλα, η Ουκρανία ζητά περισσότερες, όχι λιγότερες, αμερικανικές κυρώσεις.
Το Κίεβο έχει παρουσιάσει στην Ουάσιγκτον κατάλογο ρωσικών επιχειρήσεων, πλοίων και προσώπων που θέλει να ενταχθούν σε νέο γύρο κυρώσεων, με ιδιαίτερη έμφαση στον λεγόμενο "σκιώδη στόλο" που χρησιμοποιείται για την παράκαμψη των περιορισμών στις ρωσικές εξαγωγές πετρελαίου.
Άρα έχουμε δύο φαινομενικά αντίθετες διαδικασίες να εξελίσσονται ταυτόχρονα. Από τη μία περισσότερη πίεση στη Ρωσία. Από την άλλη συζήτηση για το πώς θα μπορούσε να αρχίσει μια μελλοντική οικονομική επανασύνδεση.
Δεν είναι απαραίτητα αντιφατικές. Μπορεί να αποτελούν ταυτόχρονα το μαστίγιο και το καρότο μιας διαπραγμάτευσης.
Το πετρέλαιο είναι το προφανές σημείο εκκίνησης
Δεν είναι τυχαίο ότι η ενέργεια βρίσκεται στο επίκεντρο. Η Ρωσία παραμένει ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς πετρελαίου και φυσικού αερίου στον κόσμο. Οι κυρώσεις έχουν δημιουργήσει ένα πολύπλοκο παράλληλο σύστημα εμπορίου.
- Νέες διαδρομές.
- Νέους μεσάζοντες.
- Έναν μεγάλο "σκιώδη στόλο" δεξαμενόπλοιων.
- Εκπτώσεις στο ρωσικό αργό.
- Μεγαλύτερο ρόλο της Κίνας και της Ινδίας.
- Και μικρότερη άμεση ενεργειακή σχέση με την Ευρώπη.
Μια ειρηνευτική συμφωνία επομένως δεν θα άλλαζε απλώς έναν γεωπολιτικό χάρτη. Θα μπορούσε να αρχίσει να ξαναγράφει και τον παγκόσμιο ενεργειακό χάρτη.
Τι θα σήμαινε για τις αγορές;
Εάν κάποια στιγμή υπάρξει συμφωνία που οδηγήσει σε ουσιαστική χαλάρωση των ενεργειακών κυρώσεων, οι συνέπειες θα μπορούσαν να επεκταθούν πολύ πέρα από τη Ρωσία. Οι αγορές θα χρειαστεί να επαναξιολογήσουν:
- τη διαθέσιμη παγκόσμια προσφορά πετρελαίου,
- τις διαδρομές μεταφοράς,
- τις εκπτώσεις του ρωσικού αργού,
- τα περιθώρια διύλισης,
- το κόστος ασφάλισης και μεταφοράς,
- και τις ενεργειακές σχέσεις Ρωσίας–Κίνας και Ρωσίας–Ινδίας.
Αλλά χρειάζεται μεγάλη προσοχή. Η ύπαρξη συνομιλιών για τη Lukoil δεν σημαίνει ότι επίκειται άρση των ενεργειακών κυρώσεων. Ούτε ότι το ρωσικό πετρέλαιο θα επιστρέψει σύντομα στις δυτικές αγορές με τους όρους που ίσχυαν πριν από τον πόλεμο.
Αυτό θα ήταν συμπέρασμα πολύ πέρα από τα σημερινά δεδομένα.
Και η Ευρώπη;
Εδώ βρίσκεται ίσως το δυσκολότερο μακροπρόθεσμο ερώτημα. Η Ευρώπη έχει δαπανήσει τεράστια οικονομικά και πολιτικά κεφάλαια για να μειώσει την ενεργειακή εξάρτησή της από τη Ρωσία. Έχει διαφοροποιήσει προμηθευτές. Έχει αυξήσει τις εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου. Έχει κατασκευάσει νέες υποδομές. Και έχει προσαρμόσει ολόκληρη την ενεργειακή της στρατηγική στην υπόθεση ότι η σχέση με τη Ρωσία έχει αλλάξει μακροπρόθεσμα.
Εάν όμως κάποια στιγμή ΗΠΑ και Ρωσία αρχίσουν να αποκαθιστούν οικονομικές σχέσεις, η Ευρώπη θα βρεθεί μπροστά σε ένα δύσκολο ερώτημα: θα συνεχίσει την ενεργειακή αποσύνδεση ακόμη και αν η Ουάσιγκτον αρχίσει οικονομική επαναπροσέγγιση με τη Μόσχα;
Δεν υπάρχει σήμερα απάντηση. Αλλά είναι μια ερώτηση που αξίζει να έχουμε ήδη στο μυαλό μας.
Ποιος θέλει να αγοράσει;
Σύμφωνα με το δημοσίευμα που επικαλείται το Reuters, στην ομάδα που επιδιώκει τη συμφωνία συμμετέχει ο Αμερικανός επενδυτής Todd Boehly, δύο όμιλοι από τη Μέση Ανατολή που έχουν προηγούμενες επιχειρηματικές σχέσεις με τον Kushner ή την οικογένεια Witkoff, καθώς και ένας βραχίονας της αμερικανικής κυβέρνησης.
Αυτό προσθέτει άλλη μία διάσταση. Δεν μιλάμε απλώς για αμερικανικό και ρωσικό κεφάλαιο. Η Μέση Ανατολή εμφανίζεται ξανά ως οικονομικός ενδιάμεσος ανάμεσα σε δύο πλευρές που εξακολουθούν να βρίσκονται αντιμέτωπες μέσω κυρώσεων.
Και αυτό δεν είναι ιδιαίτερα παράξενο. Τα τελευταία χρόνια τα κράτη του Κόλπου έχουν μετατραπεί σε σημαντικούς παίκτες στις παγκόσμιες επενδύσεις, στην ενέργεια και στη γεωπολιτική διαμεσολάβηση.
Το λεπτό σημείο των επιχειρηματικών σχέσεων
Το δημοσίευμα των New York Times αναφέρει επίσης προηγούμενες επιχειρηματικές σχέσεις ορισμένων πιθανών επενδυτών με τις οικογένειες των Αμερικανών διαπραγματευτών. Αυτό αποτελεί στοιχείο του ρεπορτάζ και όχι από μόνο του απόδειξη παρατυπίας.
Η ύπαρξη επιχειρηματικών σχέσεων δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων και για τη διαφάνεια μιας τόσο μεγάλης συναλλαγής. Δεν αποδεικνύει όμως ότι υπάρχει παράνομη ή αθέμιτη συμπεριφορά.
Γι’ αυτό οποιαδήποτε εξέλιξη θα πρέπει να αξιολογηθεί με βάση τους πραγματικούς όρους της συναλλαγής, τις διαδικασίες έγκρισης και τις επίσημες γνωστοποιήσεις - εφόσον τελικά υπάρξει συμφωνία.
Το πραγματικό νόμισμα των κυρώσεων
Υπάρχει τελικά ένα μεγαλύτερο μάθημα σε αυτή την ιστορία. Οι κυρώσεις δεν είναι μόνο τιμωρία. Είναι και διαπραγματευτικό κεφάλαιο. Όσο περισσότερα περιουσιακά στοιχεία δεσμεύονται, όσο περισσότερες επιχειρήσεις αποκλείονται από το δυτικό χρηματοπιστωτικό σύστημα και όσο περισσότερες συναλλαγές απαιτούν ειδική άδεια, τόσο μεγαλύτερο γίνεται το οικονομικό απόθεμα που μπορεί θεωρητικά να χρησιμοποιηθεί σε μια μελλοντική διαπραγμάτευση.
Το κρίσιμο ερώτημα επομένως δεν είναι απλώς αν θα αρθούν οι κυρώσεις, είναι τι θα ζητηθεί ως αντάλλαγμα για κάθε κύρωση που θα αρθει. Και κάπου εδώ η πιθανή συμφωνία για τη Lukoil αποκτά πραγματική σημασία.
Δεν γνωρίζουμε αν θα πραγματοποιηθεί. Δεν γνωρίζουμε αν αποτελεί μέρος κάποιας μεγαλύτερης συμφωνίας. Και δεν γνωρίζουμε εάν οι σημερινές συνομιλίες θα οδηγήσουν τελικά σε ειρήνη. Γνωρίζουμε όμως κάτι που μέχρι πριν από λίγο δεν ήταν τόσο καθαρό.
Παράλληλα με τη διαπραγμάτευση για τα όπλα, τα σύνορα και τις εγγυήσεις ασφαλείας, φαίνεται να έχει αρχίσει και μια άλλη συζήτηση. Για τα πετρέλαια. Για τις επενδύσεις. Για τις κυρώσεις. Για τα δεσμευμένα δισεκατομμύρια. Και για το ποιος θα έχει πρόσβαση στην οικονομία της επόμενης ημέρας.
Γιατί εάν κάποτε τελειώσει ο πόλεμος στην Ουκρανία, η επόμενη μεγάλη μάχη πιθανότατα δεν θα αφορά μόνο το ποιος ελέγχει ποιο έδαφος. Θα αφορά επίσης ποιος θα κερδίσει από την ειρήνη.
Add comment
Comments