Η πρώτη μεγάλη έκπληξη των βραζιλιάνικων εκλογών δεν είναι ακόμη το τελικό αποτέλεσμα. Είναι η απόσταση ανάμεσα στις τελευταίες δημοσκοπήσεις και στην εικόνα που δίνει η κάλπη.
Από τον Κέλσο | Συντακτική ομάδα Greece2Day
Με δεκάδες εκατομμύρια ψήφους ήδη καταμετρημένες, ο Flávio Bolsonaro κινείται λίγο πάνω από το 50%, ενώ ο Luiz Inácio Lula da Silvaβρίσκεται περίπου στο 41%.
Στο τελευταίο στιγμιότυπο της καταμέτρησης που παρακολουθεί το Greece2Day, ο Bolsonaroσυγκέντρωνε 50,74% και ο Lula 41,14%. Η διαφορά είναι σχεδόν 10 ποσοστιαίες μονάδες.
Και αυτό από μόνο του αποτελεί μια πρώτη διάψευση της εικόνας που έδιναν οι τελευταίες δημοσκοπήσεις. Η Datafolha, την παραμονή των εκλογών, κατέγραφε στην πρόθεση ψήφου 45%για τον Lula και 42% για τον Flávio Bolsonaro, δηλαδή τεχνική ισοπαλία αλλά με αριθμητικό προβάδισμα του απερχόμενου προέδρου.
Ακόμη και στις προσομοιώσεις Β΄ γύρου, οι μεγαλύτερες εταιρείες έδειχναν μια πολύ στενή αναμέτρηση. Η Datafolha έδινε 48% στον Lula και 45% στον Flávio, ενώ η AtlasIntel κατέγραφε ουσιαστική ισοπαλία, 47,7% έναντι 47,6% υπέρ του Bolsonaro - διαφορά μόλις ενός δεκάτου της μονάδας και εντός περιθωρίου σφάλματος.
Η κάλπη, τουλάχιστον μέχρι στιγμής, δίνει διαφορετική εικόνα.
Το 50% είναι η πραγματική μάχη
Το βασικό ερώτημα της βραδιάς δεν είναι πλέον ποιος προηγείται. Ο Flávio Bolsonaro έχει αποκτήσει καθαρό προβάδισμα. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν θα παραμείνει πάνω από το 50% των έγκυρων ψήφων.
Αν το πετύχει, εκλέγεται από τον πρώτο γύρο. Αν πέσει κάτω από αυτό το όριο, οι δύο πρώτοι θα αναμετρηθούν ξανά στις 25 Οκτωβρίου. Και εδώ η εικόνα παραμένει ανοιχτή.
Ο Flávio είχε ξεκινήσει την καταμέτρηση με 51,09%, έναντι 40,67% του Lula, όταν είχε καταμετρηθεί περίπου το 11% των ψήφων. Αργότερα υποχώρησε στο 50,85% και στη συνέχεια στο 50,74%.
Η κίνηση είναι αργή αλλά σταθερή προς τα κάτω. Ο Lula, την ίδια ώρα, κινείται αντίστροφα.
Γιατί η γεωγραφία της Βραζιλίας έχει σημασία
Η εικόνα των πρώτων ωρών δεν πρέπει να διαβάζεται σαν να καταμετράται η χώρα ομοιόμορφα. Η Βραζιλία είναι μια τεράστια ομοσπονδιακή χώρα και οι περιοχές δεν μεταδίδουν τα αποτελέσματά τους με τον ίδιο ρυθμό.
Τα πρώτα αποτελέσματα ευνοούν περισσότερο τον Flávio Bolsonaro επειδή οι νότιες περιοχές της χώρας - όπου η δεξιά είναι ισχυρότερη - μεταδίδουν γρηγορότερα. Αντίθετα, η βορειοανατολική Βραζιλία, ιστορικά το ισχυρότερο προπύργιο του Lula και του PT, καταμετράται πιο αργά.
Αυτό σημαίνει ότι το ποσοστό του Lula μπορεί να συνεχίσει να ανεβαίνει όσο ενσωματώνονται περισσότερες ψήφοι από Bahia, Pernambuco, Cearáκαι τις υπόλοιπες πολιτείες του Nordeste. Γι’ αυτό και το 50,74% του Flávio δεν μπορεί ακόμη να θεωρηθεί ασφαλές.
Βορράς και Νότος: δύο πολιτικές Βραζιλίες
Η εκλογική γεωγραφία της χώρας παραμένει εξαιρετικά πολωμένη. Ο Lula διατηρεί ισχυρό πλεονέκτημα στις φτωχότερες βορειοανατολικές πολιτείες, όπου το PT έχει βαθιές κοινωνικές και πολιτικές ρίζες. Ο Bolsonaroείναι ισχυρότερος στον Νότο, σε μεγάλο μέρος του Κεντροδυτικού τμήματος και σε πιο συντηρητικά, εύπορα και ευαγγελικά εκλογικά σώματα.
Αυτή η γεωγραφική διαίρεση είναι ένας από τους λόγους που η καταμέτρηση μπορεί να δημιουργεί αρχικά παραπλανητικές εντυπώσεις. Δεν είναι μόνο πόσες ψήφοι έχουν καταμετρηθεί. Είναι από πού προέρχονται αυτές οι ψήφοι.
Η μεγαλύτερη έκπληξη: οι δημοσκοπήσεις
Ακόμη και αν ο Flávio Bolsonaro πέσει τελικά κάτω από το 50% και οδηγηθούμε σε δεύτερο γύρο, ένα συμπέρασμα ήδη διαμορφώνεται. Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δεν αποτύπωσαν την ένταση της ψήφου υπέρ του Bolsonaro στον πρώτο γύρο.
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι όλες οι δημοσκοπήσεις "απέτυχαν". Σημαίνει όμως ότι είτε υποεκτίμησαν συγκεκριμένα στρώματα του εκλογικού σώματος είτε δεν συνέλαβαν την τελική μετακίνηση ψηφοφόρων τις τελευταίες ημέρες.
Η ίδια η Folha είχε καταγράψει ότι σημαντικό τμήμα του εκλογικού σώματος παρέμενε μετακινούμενο μέχρι πολύ αργά στην προεκλογική περίοδο, ενώ τόσο ο Lula όσο και ο Flávio ενίσχυσαν τα ποσοστά τους στις τελευταίες μετρήσεις.
Και αν πάμε σε δεύτερο γύρο;
Εδώ αρχίζει μια διαφορετική εκλογική αναμέτρηση. Οι μικρότεροι υποψήφιοι συγκεντρώνουν συνολικά ένα αξιοσημείωτο ποσοστό.
Στο τελευταίο στιγμιότυπο:
Με δεκάδες εκατομμύρια ψήφους ήδη καταμετρημένες, ο Flávio Bolsonaro κινείται λίγο πάνω από το 50%, ενώ ο Luiz Inácio Lula da Silvaβρίσκεται περίπου στο 41%.
Στο τελευταίο στιγμιότυπο της καταμέτρησης που παρακολουθεί το Greece2Day, ο Bolsonaro συγκέντρωνε 50,74% και ο Lula 41,14%.
Η διαφορά είναι σχεδόν 10 ποσοστιαίες μονάδες.
Και αυτό από μόνο του αποτελεί μια πρώτη διάψευση της εικόνας που έδιναν οι τελευταίες δημοσκοπήσεις.
Η Datafolha, την παραμονή των εκλογών, κατέγραφε στην πρόθεση ψήφου 45% για τον Lula και 42% για τον Flávio Bolsonaro, δηλαδή τεχνική ισοπαλία αλλά με αριθμητικό προβάδισμα του απερχόμενου προέδρου.
Ακόμη και στις προσομοιώσεις Β΄ γύρου, οι μεγαλύτερες εταιρείες έδειχναν μια πολύ στενή αναμέτρηση. Η Datafolha έδινε 48% στον Lula και 45% στον Flávio, ενώ η AtlasIntel κατέγραφε ουσιαστική ισοπαλία, 47,7% έναντι 47,6% υπέρ του Bolsonaro — διαφορά μόλις ενός δεκάτου της μονάδας και εντός περιθωρίου σφάλματος.
Η κάλπη, τουλάχιστον μέχρι στιγμής, δίνει διαφορετική εικόνα.
Το 50% είναι η πραγματική μάχη
Το βασικό ερώτημα της βραδιάς δεν είναι πλέον ποιος προηγείται.
Ο Flávio Bolsonaro έχει αποκτήσει καθαρό προβάδισμα.
Το πραγματικό ερώτημα είναι αν θα παραμείνει πάνω από το 50% των έγκυρων ψήφων.
Αν το πετύχει, εκλέγεται από τον πρώτο γύρο.
Αν πέσει κάτω από αυτό το όριο, οι δύο πρώτοι θα αναμετρηθούν ξανά στις 25 Οκτωβρίου.
Και εδώ η εικόνα παραμένει ανοιχτή.
Ο Flávio είχε ξεκινήσει την καταμέτρηση με 51,09%, έναντι 40,67% του Lula, όταν είχε καταμετρηθεί περίπου το 11% των ψήφων. Αργότερα υποχώρησε στο 50,85% και στη συνέχεια στο 50,74%.
Η κίνηση είναι αργή αλλά σταθερή προς τα κάτω.
Ο Lula, την ίδια ώρα, κινείται αντίστροφα.
Γιατί η γεωγραφία της Βραζιλίας έχει σημασία
Η εικόνα των πρώτων ωρών δεν πρέπει να διαβάζεται σαν να καταμετράται η χώρα ομοιόμορφα.
Η Βραζιλία είναι μια τεράστια ομοσπονδιακή χώρα και οι περιοχές δεν μεταδίδουν τα αποτελέσματά τους με τον ίδιο ρυθμό.
Το Reuters σημειώνει ότι τα πρώτα αποτελέσματα ευνοούν περισσότερο τον Flávio Bolsonaro επειδή οι νότιες περιοχές της χώρας —όπου η δεξιά είναι ισχυρότερη— μεταδίδουν γρηγορότερα.
Αντίθετα, η βορειοανατολική Βραζιλία, ιστορικά το ισχυρότερο προπύργιο του Lula και του PT, καταμετράται πιο αργά.
Αυτό σημαίνει ότι το ποσοστό του Lula μπορεί να συνεχίσει να ανεβαίνει όσο ενσωματώνονται περισσότερες ψήφοι από Bahia, Pernambuco, Ceará και τις υπόλοιπες πολιτείες του Nordeste.
Γι’ αυτό και το 50,74% του Flávio δεν μπορεί ακόμη να θεωρηθεί ασφαλές.
Βορράς και Νότος: δύο πολιτικές Βραζιλίες
Η εκλογική γεωγραφία της χώρας παραμένει εξαιρετικά πολωμένη.
Ο Lula διατηρεί ισχυρό πλεονέκτημα στις φτωχότερες βορειοανατολικές πολιτείες, όπου το PT έχει βαθιές κοινωνικές και πολιτικές ρίζες.
Ο Bolsonaro είναι ισχυρότερος στον Νότο, σε μεγάλο μέρος του Κεντροδυτικού τμήματος και σε πιο συντηρητικά, εύπορα και ευαγγελικά εκλογικά σώματα.
Αυτή η γεωγραφική διαίρεση είναι ένας από τους λόγους που η καταμέτρηση μπορεί να δημιουργεί αρχικά παραπλανητικές εντυπώσεις.
Δεν είναι μόνο πόσες ψήφοι έχουν καταμετρηθεί.
Είναι από πού προέρχονται αυτές οι ψήφοι.
Η μεγαλύτερη έκπληξη: οι δημοσκοπήσεις
Ακόμη και αν ο Flávio Bolsonaro πέσει τελικά κάτω από το 50% και οδηγηθούμε σε δεύτερο γύρο, ένα συμπέρασμα ήδη διαμορφώνεται.
Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δεν αποτύπωσαν την ένταση της ψήφου υπέρ του Bolsonaro στον πρώτο γύρο.
Η Datafolha τον έδινε γύρω στο 42% στην τελική μέτρηση, ενώ στην κάλπη κινείται αρκετές μονάδες υψηλότερα.
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι όλες οι δημοσκοπήσεις «απέτυχαν».
Σημαίνει όμως ότι είτε υποεκτίμησαν συγκεκριμένα στρώματα του εκλογικού σώματος είτε δεν συνέλαβαν την τελική μετακίνηση ψηφοφόρων τις τελευταίες ημέρες.
Η ίδια η Folha είχε καταγράψει ότι σημαντικό τμήμα του εκλογικού σώματος παρέμενε μετακινούμενο μέχρι πολύ αργά στην προεκλογική περίοδο, ενώ τόσο ο Lula όσο και ο Flávio ενίσχυσαν τα ποσοστά τους στις τελευταίες μετρήσεις.
Και αν πάμε σε δεύτερο γύρο;
Εδώ αρχίζει μια διαφορετική εκλογική αναμέτρηση.
Οι μικρότεροι υποψήφιοι συγκεντρώνουν συνολικά ένα αξιοσημείωτο ποσοστό.
Στο τελευταίο στιγμιότυπο:
- Augusto Cury: 2,94%
- Ronaldo Caiado: 2,38%
- Renan Santos: 2,28%
Το κρίσιμο ερώτημα είναι πού θα κινηθούν αυτοί οι ψηφοφόροι. Η περίπτωση του Ronaldo Caiadoέχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Η Folha αναφέρει ότι, μολονότι προσπάθησε να εμφανιστεί ως ανεξάρτητη δεξιά εναλλακτική, αναμένεται να στηρίξει τον Flávio Bolsonaro σε ενδεχόμενο δεύτερο γύρο.
Αυτό δείχνει ότι ο Bolsonaro διαθέτει τουλάχιστον θεωρητικά μια δεξαμενή δεξιότερων και αντικυβερνητικών ψηφοφόρων στους μικρότερους υποψηφίους. Από την άλλη πλευρά, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι αυτές οι ψήφοι θα μεταφερθούν αυτόματα.
Σε δεύτερο γύρο μετρά όχι μόνο η κομματική τοποθέτηση αλλά και η αποχή, οι αρνητικές ψήφοι και η προσωπική απόρριψη των δύο βασικών υποψηφίων.
Μια εκλογή πολύ διαφορετική από το 2022
Η εκλογή του 2026 έχει επίσης μια ιδιαίτερη πολιτική φόρτιση. Ο Flávio Bolsonaro δεν είναι απλώς ένας ακόμη δεξιός υποψήφιος. Είναι ο γιος του Jair Bolsonaro και ο πολιτικός κληρονόμος ενός εκλογικού χώρου που το 2022 συγκέντρωσε δεκάδες εκατομμύρια ψήφους.
Απέναντί του βρίσκεται ο Lula, ο οποίος διεκδικεί τέταρτη μη συνεχόμενη προεδρική θητεία. Η τελευταία εκλογική αναμέτρηση της χώρας είχε κριθεί με οριακή διαφορά. Τέσσερα χρόνια αργότερα, η πρώτη καταμέτρηση δείχνει ότι η βραζιλιάνικη κοινωνία παραμένει βαθιά διχασμένη.
Τι κρατάμε μέχρι στιγμής
Τρία πράγματα έχουν ήδη προκύψει από τη βραδιά.
Πρώτον, ο Flávio Bolsonaro εμφανίζεται σαφώς ισχυρότερος από όσο έδειχναν οι τελευταίες δημοσκοπήσεις. Δεύτερον, το ερώτημα της βραδιάς είναι αν θα κρατηθεί πάνω από το 50% ή αν η σταδιακή ενσωμάτωση της βορειοανατολικής Βραζιλίας θα τον οδηγήσει κάτω από το όριο του πρώτου γύρου.
Και τρίτον, αν υπάρξει δεύτερος γύρος, η μάχη ξεκινά από νέα βάση: όχι μόνο από τις ψήφους Lula και Bolsonaro, αλλά και από το πού θα κινηθεί το περίπου 8%–10% των ψηφοφόρων που σήμερα επέλεξαν άλλους υποψηφίους.
Η πρώτη έκπληξη της βραδιάς, πάντως, έχει ήδη συμβεί. Η κάλπη αποδεικνύεται πολύ πιο φιλική προς τον Flávio Bolsonaro από όσο προέβλεπαν οι τελευταίες δημοσκοπήσεις.
Και τώρα μένει να φανεί αν αυτό θα είναι απλώς το πρώτο μεγάλο μήνυμα του Α΄ γύρου ή κάτι ακόμη μεγαλύτερο.
Το τελικό αποτέλεσμα: πρώτος ο Flávio, Β΄ γύρος στις 25 Οκτωβρίου
Η καταμέτρηση ολοκληρώθηκε και επιβεβαίωσε το βασικό μήνυμα που είχε αρχίσει να διαφαίνεται από τις πρώτες ώρες της εκλογικής βραδιάς.
Ο Flávio Bolsonaro τερμάτισε πρώτος με 47,03% των έγκυρων ψήφων και 56.104.268 ψήφους, ενώ ο Luiz Inácio Lula da Silva συγκέντρωσε 45,16% και 53.876.617 ψήφους.
Με το 99,99% των καλπών καταμετρημένο, κανείς από τους δύο δεν ξεπέρασε το 50%, επομένως θα αναμετρηθούν στον Β΄ γύρο στις 25 Οκτωβρίου. Η διαφορά ανάμεσα στους δύο πρώτους ήταν περίπου 2,23 εκατ. ψήφοι ή 1,87 ποσοστιαίες μονάδες.
Και εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη πολιτική είδηση της βραδιάς. Λίγες ώρες πριν ανοίξουν οι κάλπες, η τελευταία Datafolha έδινε στον Lula 45% των έγκυρων ψήφων και στον Flávio 42%. Στην κάλπη, ο Lula κινήθηκε περίπου εκεί όπου τον κατέγραφε η δημοσκόπηση, αλλά ο Flávio βρέθηκε περίπου πέντε μονάδες υψηλότερα.
Δεν ήταν επομένως τόσο μια κατάρρευση της πρόβλεψης για τον Lula όσο μια σαφής υποεκτίμηση της εκλογικής δύναμης του Bolsonaro.
Από το 51% στο 47% – τι μας έδειξε η γεωγραφία
Η νυχτερινή καταμέτρηση αποτέλεσε σχεδόν μάθημα εκλογικής γεωγραφίας. Με λίγο περισσότερο από 12% των καλπών καταμετρημένο, ο Flávio είχε φτάσει στο 51,09%, ενώ ο Lula βρισκόταν κοντά στο 41%.
Όσο όμως ενσωματώνονταν περισσότερα εκλογικά τμήματα, ειδικά από περιοχές ισχυρότερες για το PT, το ποσοστό του Bolsonaro άρχισε σταδιακά να υποχωρεί.
Στο 64,81% της καταμέτρησης είχε ήδη πέσει στο 49,58%, ενώ ο Lula είχε ανέβει στο 42,25%. Τελικά η τάση σταθεροποιήθηκε στο 47,03%–45,16%.
Βορράς και Νότος παραμένουν δύο διαφορετικές Βραζιλίες
Ο τελικός εκλογικός χάρτης επανέφερε τη γνωστή γεωγραφική διαίρεση της χώρας, αλλά με μια σημαντική διαφοροποίηση σε σχέση με το 2022.
Ο Lula διατήρησε την ισχύ του σε μεγάλο μέρος της βορειοανατολικής Βραζιλίας, ενώ ο Flávio Bolsonaro επικράτησε έντονα στον Νότο, στο Κεντροδυτικό τμήμα και σε μεγάλο μέρος της Νοτιοανατολικής Βραζιλίας.
Στο São Paulo, για παράδειγμα, ο Flávio κέρδισε την πολιτεία με 51,93% έναντι 38,20% του Lula, αν και ο Lula επικράτησε μέσα στην ίδια την πόλη του São Paulo με 46,58% έναντι 42,13%.
Ακόμη σημαντικότερο: ο Flávio κέρδισε 714 δήμους που το 2022 είχαν ψηφίσει Lula, ενώ ο Lula δεν ανέτρεψε υπέρ του κανέναν δήμο που είχε τότε δώσει πλειοψηφία στον Jair Bolsonaro.
Η μεγαλύτερη μετατόπιση καταγράφηκε σε πολιτείες όπως το Minas Gerais και το Rio Grande do Sul.
Άρα η εκλογική γεωγραφία δεν δείχνει απλώς ότι η χώρα παραμένει χωρισμένη. Δείχνει ότι σε αρκετές περιοχές το όριο μεταξύ των δύο στρατοπέδων μετακινήθηκε προς τα δεξιά.
Η μικρότερη διαφορά Α΄ γύρου στη σύγχρονη ιστορία
Η απόσταση ανάμεσα στους δύο πρώτους - κάτω από δύο ποσοστιαίες μονάδες - είναι η μικρότερη που έχει καταγραφεί σε πρώτο γύρο προεδρικών εκλογών από την επιστροφή της δημοκρατίας στη Βραζιλία.
Το 2022 ο Lula είχε προηγηθεί του Jair Bolsonaro στον πρώτο γύρο κατά περίπου 5,2 μονάδες. Το 2026 ο γιος του πρώην προέδρου αντιστρέφει τη σειρά.
Και ξεκινά τον δεύτερο γύρο έχοντας συγκεντρώσει περίπου 56,1 εκατ. ψήφους, περισσότερες από όσες είχε λάβει ο Jair Bolsonaro στον πρώτο γύρο του 2022.
Αυτό από μόνο του δείχνει ότι ο bolsonarismo όχι μόνο επέζησε πολιτικά της αποχώρησης και της καταδίκης του ιδρυτή του, αλλά κατάφερε να διατηρήσει και να διευρύνει σημαντικό μέρος της εκλογικής του βάσης.
Τώρα αρχίζει η μάχη των περίπου 9 εκατομμυρίων ψήφων
Ο δεύτερος γύρος όμως είναι διαφορετική εκλογή. Οι υπόλοιποι υποψήφιοι συγκέντρωσαν συνολικά περίπου 9 εκατομμύρια ψήφους, οι οποίες τώρα αποκτούν δυσανάλογα μεγάλη σημασία.
Ο Augusto Cury, ο Ronaldo Caiado, ο Renan Santos και οι υπόλοιποι μικρότεροι υποψήφιοι δεν μπορούν απλώς να "μεταφέρουν" τους ψηφοφόρους τους. Μπορούν όμως να επηρεάσουν το πολιτικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αυτοί θα αποφασίσουν.
Ήδη η ομοσπονδία União Brasil–PP έχει αφήσει σαφές σήμα ότι προσανατολίζεται σε στήριξη του Flávio Bolsonaro στον δεύτερο γύρο, ενώ αναμένονται ανάλογες κινήσεις και από άλλα κόμματα του κέντρου και της κεντροδεξιάς.
Αυτό ενισχύει το ερώτημα που είχαμε επισημάνει από την πρώτη στιγμή: ο Flávio φαίνεται να διαθέτει περισσότερες δυνητικές δεξαμενές προς τα δεξιά και το κέντρο, αλλά το αν αυτές οι ψήφοι θα μεταφερθούν πράγματι σε αυτόν θα κριθεί τις επόμενες τρεις εβδομάδες.
Ο Lula, από την άλλη, θα πρέπει να διευρύνει την εκλογική του βάση πέρα από τον σκληρό πυρήνα του PT και να ανακτήσει ψηφοφόρους του κέντρου που στον πρώτο γύρο είτε επέλεξαν μικρότερους υποψηφίους είτε απείχαν.
Το ερώτημα της 25ης Οκτωβρίου είναι πού θα κατευθυνθούν τα περίπου 9 εκατομμύρια ψηφοφόρων που δεν επέλεξαν κανέναν από τους δύο - και αν ο γεωγραφικός χάρτης Βορρά–Νότου που είδαμε στον πρώτο γύρο θα παραμείνει ίδιος ή θα μετακινηθεί αρκετά ώστε να καθορίσει τον επόμενο πρόεδρο της Βραζιλίας.
Add comment
Comments