Για πολλά χρόνια η Marine Le Pen είχε ένα σχετικά απλό οικονομικό μήνυμα. Το γαλλικό κοινωνικό κράτος πρέπει να προστατευθεί. Η ηλικία συνταξιοδότησης πρέπει να παραμείνει χαμηλή. Οι φόροι στα καύσιμα και στην ενέργεια πρέπει να μειωθούν. Η Γαλλία δεν πρέπει να υπακούει τυφλά στις δημοσιονομικές απαιτήσεις των Βρυξελλών.
Από τον Αληκτώ | Συντακτική ομάδα Greece2Day
Και οι χρηματοπιστωτικές αγορές δεν πρέπει να αποφασίζουν την οικονομική πολιτική μιας κυρίαρχης χώρας.
Στις 6 Οκτωβρίου 2026, όμως, η Marine Le Pen εμφανίστηκε στο Παρίσι με ένα πολύ διαφορετικό μήνυμα. Η Γαλλία πρέπει να μειώσει δραστικά το έλλειμμα. Να εξοικονομήσει καθαρά €140 δισ. έως το 2032 σε σχέση με το 2026.
Να επιτύχει πρωτογενή δημοσιονομική ισορροπία μέσα στους πρώτους 18 μήνες της επόμενης προεδρικής θητείας. Να μειώσει τις δημόσιες δαπάνες κάτω από το 50% του ΑΕΠ. Και, ίσως το πιο εντυπωσιακό: να κατοχυρώσει στο Σύνταγμα έναν "χρυσό δημοσιονομικό κανόνα", τον οποίο θα εγκρίνουν οι Γάλλοι με δημοψήφισμα.
Η αλλαγή δεν είναι λεπτομέρεια οικονομικής πολιτικής. Είναι μέρος μιας πολύ μεγαλύτερης πολιτικής μεταμόρφωσης. Η Marine Le Pen επιχειρεί να αποδείξει ότι το Rassemblement National δεν είναι πλέον μόνο ένα κόμμα διαμαρτυρίας που μπορεί να κερδίσει ψήφους. Θέλει να παρουσιάζεται ως κόμμα που μπορεί να διαχειριστεί το γαλλικό κράτος.
Και, για πρώτη φορά τόσο καθαρά, προσπαθεί να πείσει όχι μόνο τους Γάλλους ψηφοφόρους. Προσπαθεί να πείσει και εκείνους που δανείζουν τη Γαλλία.
Η Le Pen ανακάλυψε την αγορά ομολόγων
Η αλλαγή δεν συνέβη τυχαία. Η Γαλλία μπαίνει στην προεκλογική περίοδο του 2027 με δημόσια οικονομικά που έχουν αρχίσει να μετατρέπονται από οικονομικό πρόβλημα σε πολιτικό περιορισμό. Το δημόσιο χρέος βρίσκεται κοντά στο 120% του ΑΕΠ. Το δημοσιονομικό έλλειμμα προβλέπεται περίπου στο 5,4% του ΑΕΠ για το 2026. Οι αποδόσεις των γαλλικών κρατικών ομολόγων έχουν αυξηθεί απότομα. Και η διαφορά απόδοσης μεταξύ γαλλικών και γερμανικών ομολόγων έχει διευρυνθεί δραματικά.
Το σημαντικότερο όμως είναι άλλο. Οι αγορές αρχίζουν να αναρωτιούνται όχι μόνο τι θα κάνει η σημερινή κυβέρνηση. Αναρωτιούνται: τι θα συμβεί μετά τις προεδρικές εκλογές του 2027; Και αυτό δημιουργεί ένα εντελώς νέο πρόβλημα για τη Le Pen.
Μπορεί να κερδίσει πολιτικά υποσχόμενη περισσότερη κοινωνική προστασία. Αλλά εάν οι επενδυτές θεωρήσουν ότι η οικονομική της πολιτική θα εκτροχιάσει τα δημόσια οικονομικά, μπορούν να αυξήσουν το κόστος δανεισμού της Γαλλίας πριν ακόμη εφαρμοστεί το πρόγραμμά της.
Η ίδια φαίνεται να το έχει καταλάβει. Γι’ αυτό πλέον δεν μιλά μόνο στους ψηφοφόρους. Μιλά και στους κατόχους των γαλλικών ομολόγων.
Από το «Frexit» στον χρυσό δημοσιονομικό κανόνα
Η πολιτική διαδρομή είναι εντυπωσιακή. Το 2017 η Marine Le Pen κατέβαινε στις προεδρικές εκλογές έχοντας συνδέσει το όνομά της με την έξοδο από το ευρώ και με την ανάκτηση πλήρους νομισματικής κυριαρχίας. Η ιδέα εγκαταλείφθηκε σταδιακά. Στη συνέχεια εγκαταλείφθηκε ουσιαστικά και η προοπτική εξόδου από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το Rassemblement National μετακινήθηκε από το να φύγουμε από την Ευρώπη στο να αλλάξουμε την Ευρώπη από μέσα.
Τώρα φαίνεται να πραγματοποιείται μια αντίστοιχη μετατόπιση στην οικονομική πολιτική. Η Le Pen δεν αμφισβητεί πλέον ότι η Γαλλία πρέπει να περιορίσει το έλλειμμα. Αντιθέτως, επιχειρεί να εμφανιστεί αυστηρότερη ακόμη και από τη σημερινή κυβέρνηση. Ο στόχος της είναι έλλειμμα κάτω από 3% του ΑΕΠ έως το 2030 και κάτω από 2,5% μέχρι το 2032.
Το δημόσιο χρέος, σύμφωνα με το σχέδιο που παρουσίασε, θα πρέπει να υποχωρήσει περίπου στο 112% του ΑΕΠ μέχρι το τέλος της επόμενης προεδρικής θητείας. Και για να πείσει ότι η δημοσιονομική πειθαρχία δεν αποτελεί απλώς προεκλογική υπόσχεση, προτείνει κάτι ακόμη πιο δεσμευτικό: Να γραφτεί στο Σύνταγμα.
Τι είναι ο «χρυσός κανόνας» της Le Pen
Η ιδέα είναι ενδιαφέρουσα επειδή δεν πρόκειται απλώς για ένα ανώτατο όριο ελλείμματος. Ο κανόνας που περιγράφει η Le Pen θα συνδέει το επιτρεπόμενο δημοσιονομικό έλλειμμα με το επίπεδο που απαιτείται ώστε να μειώνεται σταδιακά το δημόσιο χρέος. Ο στόχος είναι μακροπρόθεσμα να επιστρέψει η Γαλλία σε χρέος 60% του ΑΕΠ.
Η λογική είναι η εξής: όσο το χρέος βρίσκεται πάνω από το 60%, ο προϋπολογισμός θα πρέπει να σχεδιάζεται έτσι ώστε ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ να μειώνεται.
Οι μακροοικονομικές παραδοχές θα ελέγχονται από το Ανώτατο Συμβούλιο Δημοσίων Οικονομικών.
Το Κοινοβούλιο δεν θα μπορεί να εγκρίνει προϋπολογισμό που παραβιάζει τον κανόνα. Και το Συνταγματικό Συμβούλιο θα μπορεί να απορρίπτει δημοσιονομικά σχέδια που δεν ανταποκρίνονται στις προβλέψεις.
Θα υπάρχει δυνατότητα εξαίρεσης σε περιπτώσεις μεγάλης ύφεσης, ενεργειακής κρίσης ή σοβαρής γεωπολιτικής αναταραχής. Αλλά ακόμη και τότε θα απαιτείται αυξημένη κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Και εάν η εξαίρεση παραταθεί, θα μπορούσε να απαιτείται νέο δημοψήφισμα.
Για ένα κόμμα που κάποτε αντιμετώπιζε τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες περίπου ως περιορισμό της εθνικής κυριαρχίας, η μετατόπιση είναι εντυπωσιακή.
Γιατί το κάνει;
Η απάντηση βρίσκεται ίσως σε μία λέξη: αξιοπιστία. Το Rassemblement National έχει λύσει ένα μεγάλο μέρος του πολιτικού προβλήματος που αντιμετώπιζε πριν από μία δεκαετία. Δεν θεωρείται πλέον περιθωριακή δύναμη. Διαθέτει μεγάλη κοινοβουλευτική παρουσία. Κυριαρχεί σε σημαντικό τμήμα της πολιτικής συζήτησης. Έχει αποκτήσει ισχυρή εκλογική βάση στις εργατικές και χαμηλότερες εισοδηματικές τάξεις.
Και έχει πραγματοποιήσει μια μακρόχρονη προσπάθεια "αποδαιμονοποίησης" της πολιτικής του εικόνας. Αλλά υπάρχει ένα δεύτερο εμπόδιο. Η οικονομική αξιοπιστία. Και αυτό δεν κρίνεται μόνο στις κάλπες. Κρίνεται και στο Παρίσι. Στη Φρανκφούρτη. Στο Λονδίνο. Στη Νέα Υόρκη.
Και στα γραφεία των διαχειριστών κεφαλαίων που αποφασίζουν εάν θα αγοράσουν το επόμενο γαλλικό δεκαετές ομόλογο.
Η αγορά μπορεί να γίνει η πραγματική αντιπολίτευση
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο μάθημα που έχει πάρει το RN. Μια κυβέρνηση μπορεί να διαθέτει κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Αλλά εάν εξαρτάται από συνεχή έκδοση δημόσιου χρέους, χρειάζεται και αγοραστές. Ας υποθέσουμε ότι η Γαλλία χρειάζεται να αναχρηματοδοτήσει εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ χρέους.
- Εάν οι επενδυτές ζητούν 3%, το κόστος είναι ένα.
- Εάν ζητούν 5%, είναι πολύ μεγαλύτερο.
- Εάν ζητούν 6% ή 7%, η δημοσιονομική αριθμητική αρχίζει να αλλάζει δραματικά.
Και τότε συμβαίνει κάτι που η Le Pen γνωρίζει καλά. Όσο περισσότερα χρήματα πληρώνει το κράτος σε τόκους, τόσο λιγότερα έχει διαθέσιμα για συντάξεις, υγεία, παιδεία, φορολογικές μειώσεις, άμυνα και κοινωνική πολιτική.
Η αγορά ομολόγων μπορεί επομένως να περιορίσει την πολιτική ελευθερία μιας κυβέρνησης χωρίς να ψηφίσει ποτέ σε εκλογές.
Γι’ αυτό τα €140 δισ. είναι πολιτικό μήνυμα
Η Le Pen είχε προηγουμένως μιλήσει για δημοσιονομική προσαρμογή €125 δισ. Τώρα ανέβασε τον αριθμό στα €140 δισ. καθαρής εξοικονόμησης έως το 2032 σε σύγκριση με το 2026. Και υποστηρίζει ότι το μεγαλύτερο μέρος της προσπάθειας θα πραγματοποιηθεί στα πρώτα τρία χρόνια.
Ο στόχος είναι ακόμη πιο φιλόδοξος: πρωτογενής δημοσιονομική ισορροπία μέσα σε 18 μήνες. Πρωτογενής ισορροπία σημαίνει ότι τα κρατικά έσοδα καλύπτουν τις δαπάνες πριν από την πληρωμή των τόκων.
Με άλλα λόγια: η κυβέρνηση σταματά να δημιουργεί νέο έλλειμμα για να χρηματοδοτεί τις καθημερινές λειτουργίες της.
Για τη σημερινή Γαλλία αυτό θα αποτελούσε τεράστια προσαρμογή.
Πού θα βρει €140 δισ.;
Εδώ αρχίζει το δύσκολο μέρος. Γιατί η ανακοίνωση ενός αριθμού είναι πολύ ευκολότερη από την πραγματοποίησή του. Η Le Pen παρουσίασε αρκετές πηγές εξοικονόμησης. Μία από τις σημαντικότερες αφορά τη μετανάστευση και την περίφημη "εθνική προτίμηση" του RN.
Η λογική είναι ότι συγκεκριμένες κοινωνικές παροχές θα περιοριστούν για αλλοδαπούς ή θα συνδεθούν αυστηρότερα με προηγούμενες εισφορές και διάρκεια παραμονής. Το RN υπολογίζει ότι η μεταναστευτική πολιτική μπορεί να δημιουργήσει εξοικονόμηση έως περίπου €29 δισ. ετησίως.
Είναι όμως ένας από τους πιο αμφισβητούμενους αριθμούς του προγράμματος, τόσο ως προς τη δυνατότητα υλοποίησης όσο και ως προς τη συνταγματική και ευρωπαϊκή του συμβατότητα.
Το δεύτερο μεγάλο ταμείο: η Ευρωπαϊκή Ένωση
Η Le Pen θέλει επίσης να περιορίσει δραστικά την καθαρή συνεισφορά της Γαλλίας στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Το σχέδιό της προβλέπει καθαρή γαλλική συμμετοχή περίπου €5 δισ. Η σημερινή συνολική συνεισφορά είναι πολύ μεγαλύτερη.
Πολιτικά, η πρόταση ταιριάζει απόλυτα στη γραμμή του RN: η Γαλλία παραμένει στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά περιορίζει το οικονομικό κόστος συμμετοχής της.
Το πρόβλημα είναι ότι ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός δεν αποτελεί λογαριασμό τον οποίο ένα κράτος-μέλος μπορεί απλώς να αποφασίσει μονομερώς ότι δεν θα πληρώσει. Θα απαιτούνταν μεγάλη πολιτική διαπραγμάτευση με τις υπόλοιπες χώρες. Και πιθανότατα σημαντικές αλλαγές στο ίδιο το ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο.
Μετά έρχεται το γαλλικό κράτος
Εδώ η Le Pen υιοθετεί μια γλώσσα που πριν από μερικά χρόνια θα ακουγόταν περισσότερο από έναν οικονομικά φιλελεύθερο υποψήφιο της γαλλικής Δεξιάς. Υπόσχεται:
- κατάργηση μεγάλου αριθμού κρατικών οργανισμών,
- απλοποίηση των επιπέδων τοπικής αυτοδιοίκησης,
- κατάργηση περισσότερων από 120 μικρών φόρων,
- περιορισμό της αναπτυξιακής βοήθειας προς το εξωτερικό,
- ενοποίηση κοινωνικών επιδομάτων,
- εντατικότερη καταπολέμηση φορολογικής και κοινωνικής απάτης,
- και σημαντική μεταρρύθμιση της λειτουργίας του κράτους.
Η Le Pen υποστηρίζει επίσης ότι η παρακράτηση του ΦΠΑ στην πηγή μπορεί να περιορίσει δραστικά τη φοροδιαφυγή και να δημιουργήσει περίπου €26 δισ. πρόσθετων εσόδων. Το RN υπόσχεται ουσιαστικά κάτι που πολλές κυβερνήσεις στη Γαλλία υποσχέθηκαν πριν από αυτό: ένα μικρότερο και αποτελεσματικότερο κράτος χωρίς να καταστραφεί το γαλλικό κοινωνικό μοντέλο.
Και εκεί βρίσκεται η πραγματική δυσκολία.
Γιατί η Le Pen δεν έγινε ξαφνικά οικονομικά φιλελεύθερη
Η νέα δημοσιονομική ρητορική δεν σημαίνει ότι το RN μετατρέπεται σε γαλλική εκδοχή της Margaret Thatcher. Η Le Pen εξακολουθεί να υπερασπίζεται έναν ισχυρό ρόλο του κράτους. Εξακολουθεί να θέλει προστασία της αγοραστικής δύναμης. Εξακολουθεί να υποστηρίζει χαμηλότερη φορολογία στην ενέργεια. Εξακολουθεί να προτείνει ευνοϊκότερες ρυθμίσεις στις συντάξεις για συγκεκριμένες κατηγορίες εργαζομένων.
Υπόσχεται περισσότερους πόρους για έρευνα και εκπαίδευση. Και προβλέπει νέες κοινωνικές παροχές.
Το μοντέλο δεν είναι λιγότερο κράτος παντού. Είναι: λιγότερες δαπάνες εκεί όπου το RN θεωρεί ότι το κράτος δεν πρέπει να δαπανά, ώστε να διατηρηθούν ή να αυξηθούν εκεί όπου θεωρεί ότι πρέπει.
Και εδώ εμφανίζεται η μεγάλη αντίφαση
Η Le Pen υπόσχεται €140 δισ. καθαρής δημοσιονομικής προσαρμογής. Ταυτόχρονα όμως σχεδιάζει τουλάχιστον €30 δισ. φορολογικών μειώσεων και περίπου €15 δισ. νέων δαπανών και δικαιωμάτων.
Άρα η πραγματική προσπάθεια πρέπει να είναι μεγαλύτερη. Για να μειώσεις το δημοσιονομικό αποτέλεσμα κατά €140 δισ. ενώ ταυτόχρονα μειώνεις φόρους και αυξάνεις κάποιες δαπάνες, πρέπει να βρεις πολύ περισσότερα από €140 δισ. από άλλες πηγές.
Αυτό είναι το σημείο όπου αρχίζουν οι αμφιβολίες των οικονομολόγων.
Το δύσκολο πρόβλημα των συντάξεων
Υπάρχει και μια ακόμη μεγαλύτερη αντίφαση. Η Γαλλία γερνά. Οι συνταξιοδοτικές δαπάνες είναι τεράστιες. Και οποιαδήποτε σοβαρή προσπάθεια μακροπρόθεσμης δημοσιονομικής εξυγίανσης δύσκολα μπορεί να αγνοήσει το συνταξιοδοτικό σύστημα.
Η κυβέρνηση Macron αύξησε την ηλικία συνταξιοδότησης από τα 62 στα 64 έτη. Η Le Pen είχε αντιταχθεί στη μεταρρύθμιση. Το RN εξακολουθεί να υπόσχεται ευνοϊκότερη μεταχείριση για όσους ξεκίνησαν να εργάζονται νέοι.
Αυτό δημιουργεί ένα προφανές ερώτημα: μπορείς να πραγματοποιήσεις μία από τις μεγαλύτερες δημοσιονομικές προσαρμογές στη σύγχρονη γαλλική ιστορία χωρίς σημαντική παρέμβαση στις συντάξεις;
Η Le Pen υπόσχεται νέα μεταρρύθμιση. Οι λεπτομέρειες θα είναι καθοριστικές.
€140 δισ. χωρίς λιτότητα;
Το RN υποστηρίζει ότι μπορεί να πραγματοποιήσει την προσαρμογή χωρίς να προκαλέσει βαθιά ύφεση. Η λογική είναι ότι η μείωση φόρων, η χαμηλότερη ενεργειακή επιβάρυνση, η απλοποίηση του κράτους, η καταπολέμηση της απάτης και η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας θα αυξήσουν την οικονομική ανάπτυξη αρκετά ώστε να αντισταθμίσουν μεγάλο μέρος της περιοριστικής επίδρασης των περικοπών.
Αυτό είναι δυνατό θεωρητικά. Αλλά αποτελεί και μία από τις πιο κρίσιμες παραδοχές ολόκληρου του σχεδίου. Γιατί €140 δισ. αντιστοιχούν σε ένα τεράστιο ποσό για τη γαλλική οικονομία. Εάν η δημοσιονομική προσαρμογή μειώσει την ανάπτυξη περισσότερο από όσο προβλέπει το RN, τότε τα φορολογικά έσοδα θα είναι χαμηλότερα, το έλλειμμα μεγαλύτερο, και θα χρειάζονται νέες περικοπές.
Είναι ο κλασικός κίνδυνος κάθε μεγάλης δημοσιονομικής προσαρμογής.
Η μεγαλύτερη πολιτική αλλαγή βρίσκεται αλλού
Ίσως όμως δεν είναι οι αριθμοί το πιο ενδιαφέρον σημείο. Είναι η αλλαγή ακροατηρίου.
Το Rassemblement National πέρασε δεκαετίες καταγγέλλοντας τις γαλλικές ελίτ. Τώρα στελέχη του συναντούν συστηματικά:
- διαχειριστές κεφαλαίων,
- θεσμικούς επενδυτές,
- τραπεζίτες,
- οικονομικούς αναλυτές.
Η Le Monde περιγράφει δεκάδες συναντήσεις στελεχών του RN με Γάλλους και διεθνείς επενδυτές. Το μήνυμα είναι σαφές: μη φοβάστε μια κυβέρνηση Le Pen. Αυτό αποτελεί ίσως το τελευταίο στάδιο της στρατηγικής "κανονικοποίησης" του κόμματος.
Πρώτα έπρεπε να καθησυχαστεί ο μέσος ψηφοφόρος. Τώρα πρέπει να καθησυχαστεί και η αγορά ομολόγων.
Και η αγορά άκουσε
Υπήρξε μάλιστα ένα ενδιαφέρον επεισόδιο την ώρα της παρουσίασης. Η απόδοση του γαλλικού δεκαετούς ομολόγου υποχώρησε περίπου κατά 0,1 ποσοστιαία μονάδα. Στελέχη του RN έσπευσαν να το παρουσιάσουν ως ένδειξη ότι οι επενδυτές υποδέχθηκαν θετικά το πρόγραμμα.
Αυτό όμως χρειάζεται μεγάλη προσοχή. Οι τιμές των ομολόγων μεταβάλλονται συνεχώς για δεκάδες λόγους. Δεν μπορεί να αποδειχθεί ότι η πτώση της απόδοσης προκλήθηκε από την ομιλία της Le Pen. Το σημαντικό όμως είναι ότι το RN θέλησε να κάνει αυτή τη σύνδεση.
Πριν από δέκα χρόνια ίσως δεν θα το ενδιέφερε ιδιαίτερα τι έκανε το γαλλικό δεκαετές την ώρα που μιλούσε η αρχηγός του. Τώρα το χρησιμοποιεί ως πολιτικό επιχείρημα. Αυτό από μόνο του λέει πολλά.
Η Le Pen προσπαθεί να λύσει το «πρόβλημα Truss» πριν υπάρξει
Υπάρχει ένα γεγονός που έχει αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο σκέφτονται τα ευρωπαϊκά κόμματα. Η Βρετανία, Σεπτέμβριος 2022.
Η κυβέρνηση Liz Truss ανακοίνωσε τεράστιες μη χρηματοδοτούμενες φορολογικές μειώσεις. Οι αγορές αντέδρασαν βίαια. Η λίρα έπεσε. Οι αποδόσεις των βρετανικών ομολόγων εκτοξεύθηκαν. Η Τράπεζα της Αγγλίας αναγκάστηκε να παρέμβει. Και η πρωθυπουργός παραιτήθηκε ύστερα από μόλις 49 ημέρες.
Το μάθημα ήταν εξαιρετικά απλό: μπορείς να κερδίσεις τις εκλογές και να χάσεις την αγορά ομολόγων. Και εάν εξαρτάσαι από την αγορά για τη χρηματοδότηση του κράτους, το δεύτερο μπορεί να ακυρώσει το πρώτο.
Η Le Pen φαίνεται αποφασισμένη να μη ζήσει ένα γαλλικό 2022.
Υπάρχει όμως μια θεμελιώδης διαφορά
Η Γαλλία δεν είναι Βρετανία. Δεν ελέγχει το νόμισμά της. Η Τράπεζα της Γαλλίας δεν μπορεί μόνη της να αγοράζει απεριόριστα γαλλικά ομόλογα. Αυτό μπορεί να το κάνει μόνο η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα στο πλαίσιο των κανόνων της Ευρωζώνης.
Και εδώ εμφανίζεται μία ακόμη ενδιαφέρουσα μετατόπιση. Η Le Pen μιλά πλέον ανοιχτά για πιθανή συνεργασία με την ΕΚΤ ώστε να μειωθεί το κόστος εξυπηρέτησης του γαλλικού χρέους - αλλά μόνο αφού, όπως λέει, η Γαλλία έχει αποκαταστήσει τη δημοσιονομική της αξιοπιστία.
Πρόκειται για τεράστια απόσταση από την εποχή που το κόμμα της ήθελε να εγκαταλείψει το ευρώ.
Η μεγάλη δοκιμασία θα έρθει μετά τις εκλογές
Υπάρχει μια μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο θα μειώσω τις δαπάνες κατά €140 δισ. και στο να αποφασίσεις ποιες δαπάνες ακριβώς θα κόψεις.
Κάθε γραμμή ενός κρατικού προϋπολογισμού έχει έναν δικαιούχο.
- Έναν δημόσιο υπάλληλο.
- Έναν συνταξιούχο.
- Έναν δήμο.
- Μια επιχείρηση.
- Ένα νοσοκομείο.
- Έναν αγρότη.
- Ένα πανεπιστήμιο.
- Έναν άνεργο.
Γι’ αυτό οι δημοσιονομικές προσαρμογές φαίνονται πολύ ευκολότερες σε μια παρουσίαση από ό,τι όταν φτάνουν στο Κοινοβούλιο. Και η Γαλλία έχει ένα επιπλέον πρόβλημα.
Έχει από τα υψηλότερα επίπεδα δημόσιων δαπανών στον ανεπτυγμένο κόσμο ακριβώς επειδή οι Γάλλοι έχουν επιλέξει ένα εξαιρετικά γενναιόδωρο κοινωνικό κράτος. Δεν είναι εύκολο να το μειώσεις χωρίς κοινωνική αντίδραση. Οι πρόσφατες κινητοποιήσεις στα σχολεία είναι μια μικρή μόνο υπενθύμιση.
Η πραγματική μετάλλαξη της Le Pen
Το κόμμα που ίδρυσε ο Jean-Marie Le Pen βρισκόταν για δεκαετίες έξω από το γαλλικό πολιτικό σύστημα. Σήμερα η κόρη του προσπαθεί να πείσει τους μεγαλύτερους θεσμικούς επενδυτές του κόσμου ότι μπορούν να εμπιστευθούν μια κυβέρνηση του Rassemblement National με το δεύτερο μεγαλύτερο δημόσιο χρέος της Ευρωζώνης.
Αυτή ίσως είναι η μεγαλύτερη απόσταση που έχει διανύσει το κόμμα. Και η αγορά ομολόγων έχει γίνει μέρος της πολιτικής μάχης για το Ελιζέ. Η Marine Le Pen φαίνεται να έχει καταλάβει κάτι που κάποτε απέρριπτε: η εθνική κυριαρχία δεν εξαρτάται μόνο από τα σύνορα, το νόμισμα ή τις Βρυξέλλες.
Εξαρτάται και από το εάν μπορείς να χρηματοδοτείς το κράτος σου χωρίς να ζητάς κάθε εβδομάδα την άδεια των πιστωτών σου.
Γι’ αυτό η υπόσχεση των €140 δισ. δεν είναι απλώς οικονομικό πρόγραμμα. Είναι η προσπάθεια της Le Pen να απαντήσει εκ των προτέρων στη μεγαλύτερη αμφιβολία που θα μπορούσε να συνοδεύσει μια ενδεχόμενη προεδρία της: Τι θα κάνουν οι αγορές το πρωί μετά τις εκλογές;
Μέχρι τώρα το Rassemblement National προσπαθούσε να αποδείξει ότι μπορεί να κερδίσει τη Γαλλία. Τώρα η Marine Le Pen προσπαθεί να αποδείξει ότι μπορεί και να τη χρηματοδοτήσει.
Add comment
Comments