Η πολεμική σύγκρουση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, που ξεκίνησε με περιορισμένη πολιτική συναίνεση και χωρίς ουσιαστική διαβούλευση με το Κογκρέσο ή την αμερικανική κοινωνία, φαίνεται να οδηγείται σε μια εύθραυστη και ατελή ειρήνη. Ωστόσο, αντί να κλείνει τα μέτωπα, μια πιθανή συμφωνία κινδυνεύει να αφήσει ανοιχτές κρίσιμες εκκρεμότητες, εντείνοντας παράλληλα τη σύγκρουση στο εσωτερικό της Ουάσιγκτον.
Ο Donald Trump επιμένει εδώ και εβδομάδες ότι βρίσκεται κοντά σε συμφωνία με την Τεχεράνη για τον τερματισμό του πολέμου. Κάθε φορά όμως που προαναγγέλλει άμεση διπλωματική πρόοδο, οι εξελίξεις τον διαψεύδουν, με αρκετούς αναλυτές να θεωρούν ότι είτε υποτίμησε τις πραγματικές προθέσεις του Ιράν είτε επένδυσε σε υπερβολικά αισιόδοξα σενάρια.
Παρά τον σκεπτικισμό, οι πληροφορίες που κυκλοφορούν σε διπλωματικούς κύκλους δείχνουν ότι ίσως βρίσκεται κοντά μια προσωρινή συνεννόηση για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και τη χαλάρωση του αμερικανικού αποκλεισμού απέναντι στα ιρανικά πλοία και λιμάνια. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να αποτελέσει το πρώτο βήμα για ευρύτερες διαπραγματεύσεις γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Το Στενό του Ορμούζ στο επίκεντρο της παγκόσμιας κρίσης
Η πιθανότητα συμφωνίας αντιμετωπίζεται με ανακούφιση από τις αγορές και τις κυβερνήσεις διεθνώς, καθώς θα μπορούσε να οδηγήσει σε σταδιακή αποκλιμάκωση της ενεργειακής και οικονομικής κρίσης που προκάλεσε ο πόλεμος.
Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί το σημαντικότερο ενεργειακό πέρασμα του πλανήτη, καθώς από εκεί διέρχεται τεράστιο ποσοστό των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και LNG. Η παρατεταμένη διακοπή της ναυσιπλοΐας στην περιοχή εκτόξευσε τις τιμές της ενέργειας, αύξησε το κόστος μεταφορών και επανέφερε τον φόβο νέου κύματος πληθωρισμού σε ΗΠΑ και Ευρώπη.
Η αμερικανική κυβέρνηση επιδιώκει τώρα μια συμφωνία που θα επιτρέψει την αποκατάσταση της εμπορικής ροής χωρίς να εμφανιστεί ότι υποχωρεί απέναντι στην Τεχεράνη. Ωστόσο, οι όροι που συζητούνται προκαλούν ήδη πολιτικές αντιδράσεις.
Διαβάστε ακόμα: Το Brexit δρόμος χωρίς επιστροφή
Ο Trump πιέζεται από παντού
Το μεγαλύτερο πρόβλημα για τον Αμερικανό πρόεδρο είναι ότι μοιάζει πολιτικά εγκλωβισμένος. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η πλειοψηφία των Αμερικανών διαφωνεί με τον πόλεμο, γεγονός που περιορίζει δραματικά τα περιθώρια νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης.
Την ίδια στιγμή, όμως, μια συμφωνία που θα θεωρηθεί υπερβολικά ευνοϊκή για το Ιράν μπορεί να προκαλέσει σφοδρή αντίδραση τόσο στους Ρεπουμπλικάνους “γεράκια” όσο και στους Δημοκρατικούς.
Στο παρασκήνιο, αρκετοί Ρεπουμπλικανοί εκφράζουν ανησυχία ότι ο Trump βρίσκεται κοντά σε μια “ταπεινωτική υποχώρηση”. Ο γερουσιαστής Thom Tillis υπενθύμισε ότι το Πεντάγωνο είχε διαβεβαιώσει πριν από εβδομάδες πως οι ιρανικές στρατιωτικές δυνατότητες είχαν ουσιαστικά καταστραφεί και διερωτήθηκε γιατί τώρα εξετάζεται συμφωνία που ενδέχεται να αφήνει πυρηνικό υλικό στα χέρια της Τεχεράνης.
Ανάλογες επιφυλάξεις εξέφρασε και ο επικεφαλής της Επιτροπής Ενόπλων Δυνάμεων της Γερουσίας, Roger Wicker, ο οποίος προειδοποίησε ότι μια πρόωρη συμφωνία μπορεί να δημιουργήσει “εικόνα αδυναμίας” για τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο στενός σύμμαχος του Trump, Lindsey Graham, προχώρησε ακόμη περισσότερο, υποστηρίζοντας ότι η διατήρηση ιρανικού ελέγχου στα Στενά του Ορμούζ θα μεταβάλει συνολικά την ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή υπέρ της Τεχεράνης.
Οι Δημοκρατικοί μιλούν για στρατηγικό φιάσκο
Από την άλλη πλευρά, οι Δημοκρατικοί κατηγορούν τον Trump ότι ξεκίνησε έναν πόλεμο χωρίς ξεκάθαρο στρατηγικό στόχο και τώρα αναζητά απεγνωσμένα τρόπο διαφυγής.
Ο γερουσιαστής Cory Booker υποστήριξε ότι η υπό συζήτηση συμφωνία δεν αντιμετωπίζει ουσιαστικά το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, σημειώνοντας ότι ο πρόεδρος “παρασύρθηκε σε έναν πόλεμο χωρίς ξεκάθαρο σχέδιο εξόδου”.
Ακόμη πιο αιχμηρός εμφανίστηκε ο Chris Van Hollen, ο οποίος έκανε λόγο για πιθανή επιστροφή στο προπολεμικό status quo, παρά το τεράστιο κόστος της σύγκρουσης σε ανθρώπινες ζωές, γεωπολιτική σταθερότητα και οικονομία.
Το Ιράν θεωρεί ότι άντεξε απέναντι στην υπερδύναμη
Στην Τεχεράνη, η εικόνα που διαμορφώνεται είναι τελείως διαφορετική. Παρά τις σοβαρές απώλειες και τις ζημιές στην οικονομία, το ιρανικό καθεστώς φαίνεται να θεωρεί ότι κατάφερε να αντισταθεί επιτυχώς απέναντι στην αμερικανική στρατιωτική ισχύ.
Η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά ρευστή, καθώς η δομή εξουσίας στο Ιράν έχει γίνει ακόμη πιο αδιαφανής μετά τις απώλειες κορυφαίων στελεχών κατά τη διάρκεια του πολέμου. Αυτό αυξάνει την αβεβαιότητα σχετικά με το αν η ιρανική ηγεσία θα αποδεχθεί τελικά τους όρους που συζητούνται.
Παράλληλα, αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούν ότι η Τεχεράνη έχει ήδη ξεκινήσει να αποκαθιστά μέρος των στρατιωτικών δυνατοτήτων που υπέστησαν πλήγματα, συμπεριλαμβανομένης της παραγωγής drones και κρίσιμων στρατιωτικών υποδομών.
Οικονομικός πονοκέφαλος για τον Λευκό Οίκο
Η οικονομική διάσταση της κρίσης αποτελεί ίσως τον μεγαλύτερο φόβο του Λευκού Οίκου. Η άνοδος των τιμών καυσίμων, οι πληθωριστικές πιέσεις και οι αναταράξεις στις διεθνείς αγορές έχουν αρχίσει να πλήττουν την πολιτική εικόνα του Trump ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.
Αξιωματούχοι της κυβέρνησης προσπαθούν να παρουσιάσουν μια πιθανή συμφωνία ως οικονομική νίκη που θα οδηγήσει σε κατάρρευση των τιμών του πετρελαίου και αποκλιμάκωση του πληθωρισμού. Ωστόσο, μεγάλες τράπεζες και επενδυτικοί οίκοι παραμένουν ιδιαίτερα επιφυλακτικοί.
Αναλυτές της JPMorgan εκτιμούν ότι οι τιμές πετρελαίου θα παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα για μεγάλο διάστημα, ακόμη κι αν επιτευχθεί συμφωνία, καθώς η αποκατάσταση της ομαλής ναυσιπλοΐας στον Περσικό Κόλπο δεν μπορεί να γίνει άμεσα.
Τα δύο κρίσιμα ερωτήματα
Καθώς οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται, ο Trump καλείται να απαντήσει σε δύο κρίσιμα ερωτήματα:
Πρώτον, αν η νέα συμφωνία με το Ιράν θα είναι πιο αποτελεσματική από τη συμφωνία Ομπάμα του 2015, την οποία ο ίδιος κατήγγειλε και εγκατέλειψε όταν ανέλαβε την προεδρία.
Και δεύτερον, αν ο πόλεμος που ακολούθησε άφησε τελικά τις Ηνωμένες Πολιτείες σε καλύτερη ή χειρότερη στρατηγική θέση απέναντι στην Τεχεράνη.
Αυτό ακριβώς είναι και το μεγάλο πολιτικό δίλημμα του Αμερικανού προέδρου: η συνέχιση του πολέμου μπορεί να προκαλέσει νέα οικονομική και γεωπολιτική καταστροφή, όμως και ο τερματισμός του με επώδυνους συμβιβασμούς κινδυνεύει να εξελιχθεί σε πολιτικό εφιάλτη για τον ίδιο.
Add comment
Comments