“Η σκιά της δικτατορίας είναι ακόμη μεγάλη”. Με αυτή τη φράση η επίτροπος της γερμανικής κυβέρνησης για τα θύματα του καθεστώτος της Ανατολικής Γερμανίας (SED), Έβελιν Τσούπκε, επέλεξε να παρουσιάσει την ετήσια έκθεσή της σε έναν χώρο που συμβολίζει όσο λίγοι την καταπίεση του κομμουνιστικού καθεστώτος: τις πρώην φυλακές της Στάζι στο Χοενσένχαουζεν του Βερολίνου.
Η παρουσίαση δεν πραγματοποιήθηκε, όπως συνηθίζεται, στο γερμανικό κοινοβούλιο, αλλά στο ίδιο το κολαστήριο όπου επί δεκαετίες η μυστική αστυνομία της Ανατολικής Γερμανίας κρατούσε και βασάνιζε πολιτικούς αντιπάλους.
Από τη Βουλή... στα κελιά της Στάζι
Η πρόεδρος της Bundestag, Γιούλια Κλέκνερ, μαζί με το προεδρείο του κοινοβουλίου, περιηγήθηκαν στους υπόγειους διαδρόμους της πρώην φυλακής από έναν άνθρωπο που γνώρισε τον χώρο ως κρατούμενος.
Ο Μάριο Ρέλιγκ, ο οποίος φυλακίστηκε το 1987 μετά από αποτυχημένη προσπάθεια διαφυγής στη Δύση, εξήγησε στους βουλευτές πώς λειτουργούσε ο μηχανισμός καταστολής της Στάζι και πώς οι κρατούμενοι υπέμεναν τόσο σωματικά όσο και ψυχολογικά βασανιστήρια.
Μέχρι την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, περίπου 10.000 άνθρωποι είχαν περάσει από τις συγκεκριμένες φυλακές.
Οι ιστορικοί εκτιμούν ότι συνολικά οι πολιτικοί κρατούμενοι του καθεστώτος της Ανατολικής Γερμανίας ανήλθαν μεταξύ 170.000 και 280.000 ανθρώπων.
Οι πληγές παραμένουν ανοιχτές
“Δεν ξεχνάμε όσους υπέφεραν από την αυθαιρεσία και την τυραννία του καθεστώτος της SED”, δήλωσε η Κλέκνερ.
Η Έβελιν Τσούπκε υπενθύμισε ότι οι περισσότεροι επιζώντες συνεχίζουν ακόμη και σήμερα να αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα υγείας. “Πολλοί εξακολουθούν να υποφέρουν από τις συνέπειες της φυλάκισης και της καταστολής, τόσο σωματικά όσο και ψυχικά”, τόνισε.
Σύνταξη θυμάτων για 37.000 πρώην πολιτικούς κρατούμενους
Από το 2007 η Γερμανία χορηγεί ειδική σύνταξη στα θύματα πολιτικών διώξεων της πρώην Ανατολικής Γερμανίας. Η παροχή αναπροσαρμόζεται πλέον αυτόματα μαζί με τις κρατικές συντάξεις και σήμερα φτάνει έως τα €417 μηνιαίως.
Περίπου 37.000 πρώην πολιτικά διωκόμενοι εξακολουθούν να λαμβάνουν την ενίσχυση. Παράλληλα, από το 2025 λειτουργεί ειδικό Ταμείο Έκτακτης Βοήθειας για περιπτώσεις ακραίας οικονομικής ανάγκης.
Συγκλονιστικές προσωπικές ιστορίες
Η επίτροπος περιέγραψε την περίπτωση ενός πρώην πολιτικού κρατούμενου, ο οποίος, λόγω του ψυχικού τραύματος από τη φυλάκισή του, αδυνατεί ακόμη και σήμερα να χρησιμοποιήσει τρένα ή λεωφορεία.
Το Ταμείο χρηματοδότησε την αγορά ηλεκτρικού ποδηλάτου.
“Έτσι απέκτησε ξανά ελευθερία μετακίνησης και μπορεί πλέον να συμμετέχει περισσότερο στην κοινωνική ζωή”, είπε συγκινημένη.
Από την έναρξη λειτουργίας του προγράμματος έχουν ήδη ενισχυθεί περισσότεροι από 300 άνθρωποι. Σύμφωνα με την ίδια, περίπου οι μισοί επιζώντες των διώξεων της SED ζουν σήμερα στα όρια της φτώχειας.
Η IKEA αναλαμβάνει ιστορική ευθύνη
Το Ταμείο δεν χρηματοδοτείται μόνο από το γερμανικό δημόσιο. Η IKEA συνεισέφερε €6 εκατ., αναγνωρίζοντας ότι κατά την περίοδο της Ανατολικής Γερμανίας ορισμένα προϊόντα της κατασκευάζονταν σε εργοστάσια όπου χρησιμοποιούνταν και εργασία κρατουμένων.
Η Τσούπκε κάλεσε και άλλες επιχειρήσεις να αναλάβουν ανάλογες πρωτοβουλίες.
Μάλιστα κατονόμασε δημόσια τον γερμανικό όμιλο Otto Group, επισημαίνοντας ότι επί δεκαετίες παρήγαγε φωτογραφικές μηχανές στην Ανατολική Γερμανία, όπου επίσης είχαν χρησιμοποιηθεί φυλακισμένοι ως εργατικό δυναμικό.
“Ποτέ δεν είναι αργά για να γίνει το βήμα προς όσους αναγκάστηκαν να εργαστούν στις φυλακές για λογαριασμό αυτών των εταιρειών”, υπογράμμισε.
Οι αθλητές που υπέστησαν εξαναγκαστικό ντόπινγκ
Μία ακόμη ομάδα θυμάτων εξακολουθεί να περιμένει ουσιαστική αποκατάσταση. Πρόκειται για τους χιλιάδες αθλητές που υποβλήθηκαν εν αγνοία τους σε κρατικά οργανωμένο πρόγραμμα ντόπινγκ.
Από τα μέσα της δεκαετίας του 1970 το καθεστώς της Ανατολικής Γερμανίας χορηγούσε συστηματικά αναβολικά στεροειδή σε αθλητές υψηλού επιπέδου, χωρίς τη συναίνεσή τους.
Υπολογίζεται ότι έως και 15.000 άνθρωποι υπέστησαν εξαναγκαστικό ντόπινγκ, ενώ πολλοί αντιμετωπίζουν μέχρι σήμερα μόνιμες βλάβες στην υγεία τους. Η επίτροπος ζητά νέα νομοθεσία ώστε και αυτοί να αποκτήσουν δικαίωμα σε μόνιμη οικονομική αποζημίωση.
«Η Ανατολική Γερμανία δεν ήταν παράδεισος»
Η πρόεδρος της Bundestag προειδοποίησε ότι τα τελευταία χρόνια παρατηρεί ολοένα συχνότερα συγκρίσεις της σημερινής Γερμανίας με δικτατορικά καθεστώτα. “Διαβάζω συχνά στο διαδίκτυο ότι δεν υπάρχει πλέον ελευθερία λόγου ή ότι η Γερμανία πλησιάζει σε μια νέα δικτατορία. Αυτές οι συγκρίσεις είναι παράλογες όταν γνωρίζει κανείς τι πραγματικά συνέβαινε στην Ανατολική Γερμανία”, δήλωσε.
Ανάλογη ανησυχία εξέφρασε και ο Μάριο Ρέλιγκ.
Όπως σημείωσε, όσο απομακρύνεται χρονικά η περίοδος της Ανατολικής Γερμανίας, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος εξιδανίκευσης του καθεστώτος από ανθρώπους που δεν το έζησαν.
“Όταν κάποιοι αποκαλούν τη σημερινή Γερμανία "GDR 2.0", αυτό αποτελεί προσβολή για όσους διώχθηκαν πραγματικά. Η σχετικοποίηση της καταπίεσης είναι ένας επικίνδυνος δρόμος για το μέλλον της κοινωνίας”, κατέληξε.
Add comment
Comments