Πριν από έναν χρόνο, σε μία από τις πιο επεισοδιακές συναντήσεις στον Λευκό Οίκο, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε επιτεθεί φραστικά στον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, κατηγορώντας τον για έλλειψη ευγνωμοσύνης απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες και λέγοντάς του την πλέον χαρακτηριστική φράση της συνάντησης:
“Δεν έχεις το δυνατό χαρτί”.
Σήμερα, όμως, η κατάσταση μοιάζει να έχει αντιστραφεί.
Περισσότερο από έναν χρόνο αργότερα, είναι ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος που φαίνεται να μην κρατά τα ισχυρότερα χαρτιά στην αντιπαράθεσή του με το Ιράν.
Το όπλο που λέγεται Στενό του Ορμούζ
Στρατιωτικά, το Ιράν δεν μπορεί να συγκριθεί με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ωστόσο, διαθέτει ένα εξαιρετικά αποτελεσματικό μέσο πίεσης: τον έλεγχο του Στενού του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθώς και σημαντικές ποσότητες θείου, αμμωνίας, ουρίας και ηλίου.
Ο Ντόναλντ Τραμπ μπορεί να δηλώνει ότι το Στενό παραμένει ανοιχτό για τη διεθνή ναυσιπλοΐα, όμως η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Το Ιράν έχει αποδείξει ότι μπορεί να παρενοχλεί ή να απειλεί εμπορικά πλοία οποιαδήποτε στιγμή, χρησιμοποιώντας πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones).
Παρά τους αμερικανικούς βομβαρδισμούς, μεγάλο μέρος των ιρανικών πυραυλικών εγκαταστάσεων στην περιοχή παραμένει επιχειρησιακό.
Το οικονομικό κόστος είναι ήδη τεράστιο
Ακόμη κι αν δεν βυθιστεί ούτε ένα δεξαμενόπλοιο, η αβεβαιότητα αρκεί για να παραλύσει τη ναυσιπλοΐα. Οι ασφαλιστικές εταιρείες είτε αρνούνται να ασφαλίσουν πλοία που διέρχονται από το Στενό είτε απαιτούν ασφάλιστρα τόσο υψηλά ώστε η μεταφορά να καθίσταται οικονομικά ασύμφορη.
Με άλλα λόγια, το Ιράν δεν χρειάζεται να επιβάλει επίσημο αποκλεισμό. Αρκεί να διατηρεί την απειλή ενεργή.
Οι αμερικανικές βάσεις δεν αποτελούν πλέον εγγύηση ασφάλειας
Το Ιράν δεν περιορίζεται στις επιθέσεις κατά της ναυσιπλοΐας. Τις τελευταίες ημέρες έχει εξαπολύσει επιθέσεις εναντίον στρατιωτικών και ενεργειακών στόχων σε αρκετά κράτη του Περσικού Κόλπου, ενώ αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στην περιοχή έχουν επίσης δεχθεί σοβαρά πλήγματα.
Η εξέλιξη αυτή κλονίζει μία από τις βασικές παραδοχές της αμερικανικής στρατηγικής στη Μέση Ανατολή: ότι η φιλοξενία αμερικανικών στρατευμάτων αποτελεί από μόνη της επαρκή εγγύηση ασφάλειας για τα κράτη του Κόλπου.
Γιατί μια νέα κλιμάκωση παραμένει πιθανή
Παρά τη σκληρή πολεμική αντιπαράθεση, ούτε η Ουάσιγκτον ούτε η Τεχεράνη φαίνεται να επιθυμούν έναν μακροχρόνιο πόλεμο. Το κόστος για τις Ηνωμένες Πολιτείες εκτιμάται ήδη σε περισσότερα από $100 δις., ενώ και το Ιράν υφίσταται σημαντικές απώλειες.
Ωστόσο, οι σκληροπυρηνικοί κύκλοι στην Τεχεράνη εμφανίζονται περισσότερο διατεθειμένοι να συνεχίσουν τη σύγκρουση, ιδιαίτερα μετά το κύμα εθνικού πένθους που ακολούθησε τον θάνατο του Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ.
Από την άλλη πλευρά, ο Ντόναλντ Τραμπ επιδιώκει να εμφανιστεί ως νικητής. Το πολιτικό αυτό κίνητρο αυξάνει τον κίνδυνο αποφάσεων που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε επικίνδυνη κλιμάκωση.
Το ενδεχόμενο πλήγματος σε κρίσιμες υποδομές
Ένα από τα πιο ανησυχητικά σενάρια αφορά επιθέσεις σε πολιτικές υποδομές.
Ο Τραμπ έχει κατά καιρούς αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να πληγούν ενεργειακές εγκαταστάσεις, σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής ή μονάδες αφαλάτωσης στο Ιράν.
Η Τεχεράνη θα μπορούσε να απαντήσει με αντίστοιχα πλήγματα στις ενεργειακές εγκαταστάσεις των κρατών του Κόλπου.
Ακόμη πιο ανησυχητικό θα ήταν ένα σενάριο επιθέσεων στις εκατοντάδες μονάδες αφαλάτωσης από τις οποίες εξαρτώνται εκατομμύρια κάτοικοι της περιοχής για την παροχή πόσιμου νερού.
Ο κίνδυνος επέκτασης της σύγκρουσης
Η κρίση δεν περιορίζεται στο Στενό του Ορμούζ.
Η Τεχεράνη διατηρεί σημαντική επιρροή στους αντάρτες Χούθι της Υεμένης, οι οποίοι ελέγχουν την περιοχή του Στενού Μπαμπ ελ Μαντέμπ, από όπου διέρχεται περίπου το 10% του παγκόσμιου εμπορίου.
Μέχρι στιγμής οι Χούθι έχουν αποφύγει νέα μεγάλης κλίμακας χτυπήματα, όμως η εύθραυστη ισορροπία στην περιοχή φαίνεται να απειλείται.
Γιατί μια χερσαία εισβολή θεωρείται εξαιρετικά απίθανη
Η στρατιωτική ιστορία των τελευταίων δεκαετιών δείχνει ότι οι αεροπορικές επιχειρήσεις από μόνες τους σπάνια οδηγούν σε αλλαγή καθεστώτος. Αν οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχειρούσαν να επιβάλουν στρατιωτικά τη βούλησή τους στο Ιράν, θα απαιτούνταν χερσαία επέμβαση.
Ωστόσο, ακόμη και η τεράστια διεθνής δύναμη που εισέβαλε στο Ιράκ το 2003 δεν κατάφερε να σταθεροποιήσει τη χώρα.
Το Ιράν διαθέτει σχεδόν τετραπλάσια έκταση από το Ιράκ, πολύ πιο δύσκολη γεωμορφολογία και σημαντική εγχώρια αμυντική βιομηχανία, γεγονός που καθιστά ένα τέτοιο εγχείρημα εξαιρετικά δύσκολο.
Παράλληλα, η εκτεταμένη χρήση drones έχει αλλάξει ριζικά τη φύση του σύγχρονου πολέμου, προσφέροντας στο Ιράν νέα μέσα άσκησης πίεσης απέναντι σε έναν τεχνολογικά ανώτερο αντίπαλο.
Το δυσκολότερο δίλημμα του Τραμπ
Η μεγαλύτερη πρόκληση για τον Αμερικανό πρόεδρο ίσως δεν είναι πώς θα νικήσει το Ιράν, αλλά πώς θα τερματίσει τη σύγκρουση χωρίς να εμφανιστεί ότι υποχώρησε.
Η αποδοχή ενός νέου, έστω και περιορισμένου, βαθμού ιρανικού ελέγχου στο Στενό του Ορμούζ δημιουργεί ένα ιδιαίτερα επικίνδυνο προηγούμενο για τη διεθνή ναυσιπλοΐα.
Ωστόσο, σύμφωνα με αρκετούς αναλυτές, ίσως αποτελεί τη λιγότερο επώδυνη επιλογή ανάμεσα σε μια σειρά εξαιρετικά δυσμενών εναλλακτικών.
Add comment
Comments