Το κόμμα που προηγείται με μεγάλη διαφορά στις δημοσκοπήσεις θέλει να κόψει κρατικές πληρωμές προς τις Εκκλησίες και να αλλάξει το καθεστώς του εκκλησιαστικού φόρου – Καθολικοί και Προτεστάντες προειδοποιούν για τις συνέπειες μιας κυβέρνησης AfD.
Από τον Christoph Strack | Euronews
Απόδοση – δημοσιογραφική επιμέλεια: Δ.Α. | Greece2Day
Μπροστά από τον Καθολικό Καθεδρικό Ναό του Μαγδεμβούργου κυματίζουν σημαίες με ένα μήνυμα που δύσκολα μπορεί να παρερμηνευθεί: "Αγάπη προς τον πλησίον, διάλογος, ανθρώπινη αξιοπρέπεια, αλληλεγγύη – ΨΗΦΙΣΤΕ ΣΥΝΕΙΔΗΤΑ!". Κανένα κόμμα δεν κατονομάζεται. Λίγα λεπτά μακριά, στον χώρο της προτεσταντικής κοινότητας του καθεδρικού ναού, το σύνθημα είναι "Η διαφορετικότητα είναι θεϊκή", ενώ σε άλλες προτεσταντικές εκκλησίες της περιοχής έχουν αναρτηθεί πανό με το μήνυμα "Καρδιά αντί για υποκίνηση μίσους".
Ο πραγματικός αποδέκτης, ωστόσο, είναι σαφής: το Alternative für Deutschland (AfD), το οποίο έχει εξελιχθεί στην κυρίαρχη πολιτική δύναμη στη Σαξονία-Άνχαλτ. Και καθώς πλησιάζουν οι εκλογές στο κρατίδιο της 6ης Σεπτεμβρίου 2026, η αντιπαράθεση ανάμεσα στο AfD και στις δύο μεγάλες χριστιανικές Εκκλησίες της Γερμανίας μετατρέπεται πλέον σε ανοιχτή πολιτική σύγκρουση.
Το AfD πρώτο με μεγάλη διαφορά – Στο τραπέζι ακόμη και αυτοδύναμη κυβέρνηση
Εδώ και μήνες, το AfD εμφανίζεται ως η ισχυρότερη πολιτική δύναμη στις δημοσκοπήσεις της Σαξονίας-Άνχαλτ, σε τέτοιο βαθμό ώστε να συζητείται ακόμη και το ενδεχόμενο σχηματισμού κυβέρνησης χωρίς κυβερνητικό εταίρο. Την ίδια στιγμή, η κρατιδιακή οργάνωση του κόμματος έχει χαρακτηριστεί από την τοπική Υπηρεσία Προστασίας του Συντάγματος ως "αποδεδειγμένα ακροδεξιά εξτρεμιστική". Η ένταση με τις Εκκλησίες δεν είναι καινούργια. Τον Σεπτέμβριο του 2025, ο καθολικός επίσκοπος του Μαγδεμβούργου Γκέρχαρντ Φάιγκε, μιλώντας σε περίπου 3.000 πιστούς κατά το ετήσιο προσκύνημα της επισκοπής στο μοναστήρι Huysburg, είχε δηλώσει ότι οι "προσκυνητές της ελπίδας" δεν ψηφίζουν απλώς με το ένστικτο και ασφαλώς όχι "στα τυφλά" - χρησιμοποιώντας ένα λογοπαίγνιο με το μπλε, το χαρακτηριστικό χρώμα του AfD (το λογοπαίγνιο αφορά την έκφραση "ins Blaue" που σημαίνει "στα τυφλά" με το Blau (μπλε)).
Το κοινό τον διέκοψε με παρατεταμένο χειροκρότημα.
Μόλις το 13% ανήκει στις δύο μεγάλες Εκκλησίες
Η Σαξονία-Άνχαλτ παρουσιάζει μια ιδιαιτερότητα που κάνει τη σύγκρουση ακόμη πιο ενδιαφέρουσα. Από τους περίπου 2,1 εκατομμύρια κατοίκους, μόλις το 10% είναι Προτεστάντες και περίπου το 3% Καθολικοί. Μερικές μόνο χιλιάδες ανήκουν στην εβραϊκή ή τη μουσουλμανική κοινότητα. Περίπου 85% του πληθυσμού δεν δηλώνει θρησκευτική ένταξη, έναντι περίπου 47% στο σύνολο της Γερμανίας. Κι όμως, παρά τη μικρή αριθμητική τους δύναμη, οι Εκκλησίες εξακολουθούν να διαθέτουν σημαντική κοινωνική και πολιτική επιρροή, ιδιαίτερα ως θεσμοί της κοινωνίας των πολιτών.
Και αυτή ακριβώς η παρουσία φαίνεται να ενοχλεί το AfD.
Τι σχεδιάζει το AfD για τις Εκκλησίες
Στο αποκαλούμενο κυβερνητικό πρόγραμμα που ενέκρινε το κόμμα στο κρατιδιακό συνέδριό του τον Απρίλιο, το AfD προαναγγέλλει μια σειρά δραστικών αλλαγών στις σχέσεις κράτους και Εκκλησιών. Μεταξύ άλλων, προτείνει:
- τερματισμό των κρατικών πληρωμών προς την Καθολική και την Προτεσταντική Εκκλησία,
- κατάργηση της είσπραξης του εκκλησιαστικού φόρου από τις κρατικές φορολογικές αρχές,
- οικονομικές κυρώσεις ή επιβάρυνση των Εκκλησιών στις περιπτώσεις του λεγόμενου "εκκλησιαστικού ασύλου", όταν δηλαδή πρόσφυγες καταφεύγουν σε εκκλησιαστικούς χώρους προκειμένου να αποτρέψουν την απέλασή τους,
- διακοπή της κρατικής χρηματοδότησης της Ευαγγελικής Ακαδημίας της Σαξονίας-Άνχαλτ.
Η επιχειρηματολογία του AfD είναι ιδιαίτερα επιθετική. Το κόμμα κατηγορεί την Ευαγγελική Ακαδημία για "πολιτική προπαγάνδα προς όφελος των παλαιών κομμάτων", επικαλούμενο θέματα όπως η κλιματική πολιτική, το gender και αυτό που αποκαλεί "λατρεία του ουράνιου τόξου". Παράλληλα, την κατηγορεί ότι υποστηρίζει την "ανεξέλεγκτη μαζική μετανάστευση". Αξίζει πάντως να σημειωθεί ότι η Σαξονία-Άνχαλτ συγκαταλέγεται στα γερμανικά κρατίδια με τα χαμηλότερα ποσοστά αλλοδαπών κατοίκων.
Από την αποξένωση στην ανοιχτή σύγκρουση
Η σκληρότητα της επίθεσης του AfD στις Εκκλησίες ξεπερνά πλέον όσα ακούγονται συνήθως από άλλες κρατιδιακές οργανώσεις του κόμματος ή ακόμη και από την ομοσπονδιακή του ηγεσία. Έχουν περάσει οι εποχές κατά τις οποίες τα στελέχη του AfD διαμαρτύρονταν επειδή δεν προσκαλούνταν σε εκκλησιαστικά συνέδρια και εκδηλώσεις. Τον Φεβρουάριο του 2024, η ολομέλεια της Γερμανικής Διάσκεψης Καθολικών Επισκόπων υιοθέτησε ομόφωνα διακήρυξη με τίτλο: "Ο εθνοφυλετικός εθνικισμός και ο Χριστιανισμός είναι ασύμβατοι".
Στο κείμενο οι επίσκοποι έκαναν λόγο για εθνοφυλετικές-εθνικιστικές τάσεις στο AfD και αναφέρθηκαν σε "πραγματικό ακροδεξιό εξτρεμισμό". Η παρέμβαση είχε γίνει ενόψει των τότε εκλογών στα ανατολικογερμανικά κρατίδια της Θουριγγίας, της Σαξονίας και του Βρανδεμβούργου. Τώρα η πολιτική σύγκρουση μεταφέρεται στη Σαξονία-Άνχαλτ, στο Μεκλεμβούργο - Δυτική Πομερανία και στο Βερολίνο, όπου διεξάγονται εκλογές τον Σεπτέμβριο του 2026.
Και η Σαξονία-Άνχαλτ έχει εξελιχθεί στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης.
«Δημαγωγοί, εμπρηστές και υποκινητές»
Ο καθολικός επίσκοπος Φάιγκε δεν μασά τα λόγια του. Κατά την άποψή του, η πολιτική γραμμή του AfD παραπέμπει ξεκάθαρα σε εθνοφυλετικό εθνικισμό. "Μέχρι σήμερα το σύνθημα της Σαξονίας-Άνχαλτ ήταν "Think Modern". Το AfD θέλει να το αντικαταστήσει με το "Think German"", δήλωσε σε συνέντευξή του στην Deutsche Welle. Και παραπέμπει στα προεκλογικά συνθήματα του κόμματος:
- "Σώστε τη χώρα σας",
- "Πάρτε πίσω τη χώρα σας",
- "Απελάσεις από το πρώτο λεπτό!"
"Τι άλλο μπορεί να είναι αυτό παρά εθνοφυλετικός εθνικισμός;", διερωτάται.
Ο 74χρονος επίσκοπος δηλώνει ακόμη ότι δεν μπορούσε να φανταστεί πως στη σημερινή Γερμανία "τόσοι πολλοί άνθρωποι θα μπορούσαν και πάλι να παρασυρθούν" από δημαγωγούς και υποκινητές.
Η διαμάχη για τη σημαία στα σχολεία
Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί στον Φάιγκε η πρόταση του AfD για επαναφορά στα σχολεία μιας τελετουργικής διαδικασίας με έπαρση της γερμανικής σημαίας και ανάκρουση ή τραγούδι του εθνικού ύμνου. Ο επίσκοπος τη συνδέει με πρακτικές που υπήρχαν τόσο κατά τη ναζιστική περίοδο όσο και αργότερα στην Ανατολική Γερμανία. "Και τώρα αυτό υποτίθεται ότι πρέπει να επιστρέψει; Το θεωρώ αδιανόητο", αναφέρει. Οι Εκκλησίες, από την πλευρά τους, επιμένουν ότι οι παρεμβάσεις τους δεν στρέφονται εναντίον ενός συγκεκριμένου κόμματος. Υποστηρίζουν ότι υπερασπίζονται μια χριστιανική αντίληψη για τον άνθρωπο.
Ο προτεστάντης επίσκοπος της Εκκλησίας της Κεντρικής Γερμανίας Φρίντριχ Κράμερ σημειώνει ότι ζητήματα όπως η προστασία του κλίματος και της δημιουργίας ή η αντιμετώπιση των ξένων αποτελούν πρωτίστως χριστιανικά και όχι κομματικά μηνύματα.
Το AfD, το Ισλάμ και η «χριστιανική αποστολή»
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο τρόπος με τον οποίο το κυβερνητικό πρόγραμμα του AfD αντιμετωπίζει τις διαφορετικές θρησκείες. Οι Εβραίοι και η εβραϊκή ζωή ουσιαστικά δεν αποτελούν αντικείμενο αναφοράς στο συγκεκριμένο κεφάλαιο. Αντίθετα, το Ισλάμ εμφανίζεται επανειλημμένα. Το AfD υποστηρίζει ότι θα επαναφέρει τη θρησκευτική ελευθερία σε "κατάλληλα όρια" και χαρακτηρίζει το Ισλάμ "πολιτισμικά ξένη θρησκεία". Σύμφωνα με το κόμμα, η θρησκευτική ελευθερία δεν υποχρεώνει τους Γερμανούς να ικανοποιούν "κάθε απαίτηση του ισλαμικού λόμπι". Την ίδια στιγμή, το πρόγραμμα μιλά για μια "χριστιανική αποστολή", την οποία – κατά το AfD – οι μεγάλες Εκκλησίες που χρηματοδοτούνται μέσω του εκκλησιαστικού φόρου έχουν πάψει να εκπληρώνουν.
Η ρητορική αυτή παρουσιάζει ορισμένες αναλογίες με τη σχέση που έχει αναπτυχθεί στις ΗΠΑ μεταξύ της πολιτικής του Donald Trump και τμημάτων των ευαγγελικών και συντηρητικών χριστιανικών κοινοτήτων. Υπάρχει όμως μια κρίσιμη διαφορά: στη Σαξονία-Άνχαλτ δεν υπάρχουν αντίστοιχα μεγάλα και πολιτικά ισχυρά θρησκευτικά ακροατήρια.
Οι επίσκοποι φοβούνται το «πείραμα» της Σαξονίας-Άνχαλτ
Για τον επίσκοπο Κράμερ, η συμμετοχή του AfD στην κυβέρνηση θα είχε "σκληρές συνέπειες". Γι' αυτό, όπως υποστηρίζει, πολιτιστικοί θεσμοί και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών έχουν αρχίσει να προειδοποιούν από κοινού για το ενδεχόμενο ανάληψης της εξουσίας από το κόμμα. Ο Φάιγκε προειδοποιεί επίσης ότι δεν πρέπει να υποτιμηθεί μια ενδεχόμενη κυβέρνηση AfD. Το κόμμα εμφανίζεται στην προεκλογική εκστρατεία με σχεδόν "μεσσιανικά" μηνύματα, όπως: "Όλα θα πάνε καλά" και "Όλα είναι δυνατά".
Ο επικεφαλής του AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ και υποψήφιος για την πρωθυπουργία του κρατιδίου, Ούλριχ Ζίγκμουντ, αποτελεί κεντρικό πρόσωπο αυτής της στρατηγικής. Σύμφωνα με τον Φάιγκε, επειδή ο Ζίγκμουντ εμφανίζεται "πολύ έξυπνος και ενθουσιώδης", αρκετοί πολίτες αναρωτιούνται τι ακριβώς είναι "ακροδεξιό ή επικίνδυνο" στην πολιτική του παρουσία. Ο επίσκοπος απαντά ότι το πρόβλημα βρίσκεται στις δυνάμεις που υπάρχουν πίσω από αυτή την εικόνα. Και η μεγαλύτερη ανησυχία του αφορά αυτό που μπορεί να συμβεί μετά τις εκλογές.
"Εάν σχηματιστεί εδώ μια αυτοδύναμη κυβέρνηση του AfD, θα πρόκειται για πιλοτικό πρόγραμμα. Τότε η Σαξονία-Άνχαλτ θα λειτουργήσει ως σημείο εισόδου στην ομοσπονδιακή πολιτική".
Αυτό είναι και το πραγματικό διακύβευμα της αναμέτρησης. Η Σαξονία-Άνχαλτ μπορεί να είναι ένα σχετικά μικρό κρατίδιο της ανατολικής Γερμανίας. Μια πιθανή αυτοδύναμη κυβέρνηση του AfD, όμως, θα μετέτρεπε τις εκλογές της 6ης Σεπτεμβρίου σε κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια περιφερειακή αναμέτρηση. Θα αποτελούσε την πρώτη πραγματική δοκιμή για το πώς θα κυβερνούσε το AfD εάν αποκτούσε μόνο του την εξουσία – και για το πώς θα άλλαζαν στην πράξη οι σχέσεις του κράτους με τις Εκκλησίες, τον πολιτισμό και τους θεσμούς της κοινωνίας των πολιτών.
Και ίσως, όπως φοβούνται οι αντίπαλοί του, ένα πρώτο μοντέλο για όσα θα μπορούσαν αργότερα να ακολουθήσουν σε ολόκληρη τη Γερμανία.
Add comment
Comments