Πριν από μία δεκαετία η Ελλάδα βρισκόταν στα πρόθυρα της οικονομικής κατάρρευσης. Σήμερα οι Times περιγράφουν μια εντελώς διαφορετική εικόνα.
Από τον Peter Conradi | The Times
Απόδοση – δημοσιογραφική επιμέλεια: Ίκαρος | Greece2Day
Ουρανοξύστες στην Αθηναϊκή Ριβιέρα, διεθνή hedge funds που ανοίγουν γραφεία, δισεκατομμυριούχοι που εξετάζουν μεταφορά φορολογικής κατοικίας και ένα κράτος που επιχειρεί να μετατρέψει την Αθήνα σε νέο ευρωπαϊκό κόμβο κεφαλαίων.
Ένας ουρανοξύστης 50 ορόφων και περίπου 200 μέτρων υψώνεται εκεί όπου κάποτε βρίσκονταν οι διάδρομοι του παλιού αεροδρομίου της Αθήνας. Ο Riviera Tower θα μπορούσε να βρίσκεται στο Ντουμπάι. Βρίσκεται όμως στο Ελληνικό και αποτελεί ίσως το πιο ορατό σύμβολο μιας πολύ μεγαλύτερης αλλαγής που συντελείται στην Ελλάδα.
Το Ελληνικό, τα hedge funds που εξετάζουν εγκατάσταση στην Αθήνα, η μεταφορά εύπορων φορολογικών κατοίκων και ένα πλέγμα φορολογικών κινήτρων δημιουργούν ένα ερώτημα που πριν από δέκα χρόνια θα ακουγόταν σχεδόν παράλογο: Μπορεί η Αθήνα να εξελιχθεί σε ένα νέο ευρωπαϊκό Μιλάνο - ή ακόμη και σε ένα μικρό Ντουμπάι;
Από τον «ασθενή της Ευρώπης» στα διεθνή κεφάλαια
Η σύγκριση γίνεται ακόμη πιο εντυπωσιακή αν επιστρέψει κανείς στο 2015. Η Ελλάδα βρισκόταν τότε στο αποκορύφωμα της κρίσης χρέους. Τράπεζες έκλειναν προσωρινά, capital controls επιβάλλονταν και η πιθανότητα εξόδου από το ευρώ συζητούνταν ανοιχτά. Μία δεκαετία αργότερα, η εικόνα έχει αλλάξει δραματικά.
Η οικονομία αναπτύσσεται, το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ υποχωρεί και η χώρα έχει επιστρέψει στην επενδυτική βαθμίδα.
Αλλά η αλλαγή που ενδιαφέρει περισσότερο είναι διαφορετική: η Ελλάδα προσπαθεί πλέον να εισάγει ανθρώπους, επιχειρήσεις και κεφάλαια αντί να βλέπει ελληνικό κεφάλαιο και ανθρώπινο δυναμικό να φεύγουν στο εξωτερικό.
Το Ελληνικό ως βιτρίνα
Στην καρδιά αυτής της νέας εικόνας βρίσκεται το Ελληνικό. Η έκταση του παλιού αεροδρομίου μετατρέπεται σταδιακά σε μια ολόκληρη νέα αστική περιοχή. Όταν ολοκληρωθεί η ανάπτυξη, προβλέπεται να περιλαμβάνει περίπου: 9.000 κατοικίες, μαζί με ξενοδοχεία, γραφεία, καταστήματα, σχολεία, ιατρικές εγκαταστάσεις, χώρους αναψυχής και μαρίνα.
Ο Riviera Tower αποτελεί το πιο αναγνωρίσιμο κομμάτι της ανάπτυξης. Οι πρώτοι κάτοικοι του Ελληνικού αναμένεται να εγκατασταθούν από το επόμενο καλοκαίρι. Όμως το ενδιαφέρον βρίσκεται και στο ποιοι αγοράζουν.
Σύμφωνα με στοιχεία που παραθέτει το βρετανικό δημοσίευμα για τις πωλήσεις κατοικιών:
- 50% των αγοραστών είναι από την Ελλάδα,
- 20% προέρχονται από την ελληνική διασπορά,
- και περίπου 30% είναι διεθνείς αγοραστές.
Το Ελληνικό επομένως δεν αποτελεί απλώς ένα μεγάλο real-estate project. Είναι και μια δοκιμή για το εάν η Αθηναϊκή Ριβιέρα μπορεί να δημιουργήσει μια νέα διεθνή αγορά κατοικίας υψηλών εισοδημάτων.
Το σημαντικότερο νέο όμως έρχεται από τα hedge funds
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της αλλαγής δεν βρίσκεται ίσως στα ακίνητα. Βρίσκεται στα χρηματοοικονομικά. Ο δισεκατομμυριούχος διαχειριστής hedge fund Chris Rokos φέρεται να σχεδιάζει τη μεταφορά της φορολογικής κατοικίας του στην Ελλάδα και τη δημιουργία παρουσίας της Rokos Capital Management στην Αθήνα.
Η περιουσία του εκτιμάται περίπου στα $4 δισ., ενώ κατέβαλε περίπου £330 εκατ. φόρους στη Βρετανία το προηγούμενο έτος.
Και δεν είναι η μοναδική περίπτωση. Η Millennium Management, ένα από τα μεγαλύτερα hedge funds παγκοσμίως, με περισσότερα από $90 δισ. υπό διαχείριση, προετοιμάζει επίσης παρουσία στην ελληνική πρωτεύουσα. Δύο περιπτώσεις δεν δημιουργούν φυσικά από μόνες τους χρηματοοικονομικό κέντρο.
Αλλά δημιουργούν κάτι που η Αθήνα δεν είχε μέχρι πρόσφατα: ένα πιθανό cluster.
Το στοίχημα: να δημιουργηθεί οικοσύστημα
Εδώ βρίσκεται ίσως το πραγματικό οικονομικό ενδιαφέρον της υπόθεσης. Η εγκατάσταση ενός hedge fund έχει περιορισμένη σημασία εάν αφορά μόνο μερικά υψηλόβαθμα στελέχη. Η εικόνα αλλάζει εάν αρχίσουν να ακολουθούν: διαχειριστές κεφαλαίων, αναλυτές, traders, δικηγορικές εταιρείες, φορολογικοί σύμβουλοι, λογιστικές εταιρείες, private equity funds, family offices, fintech επιχειρήσεις και εξειδικευμένοι πάροχοι υπηρεσιών.
Τότε δημιουργείται ένα χρηματοοικονομικό οικοσύστημα. Αυτό ακριβώς συνέβη σταδιακά στο Μιλάνο. Και αυτή είναι η μεγαλύτερη φιλοδοξία πίσω από τη σημερινή ελληνική πολιτική προσέλκυσης διεθνών επαγγελματιών.
Το νέο φορολογικό όπλο: 5% στο carried interest
Η Ελλάδα δεν περιμένει απλώς να συμβεί αυτό από μόνο του. Χρησιμοποιεί τη φορολογία ως εργαλείο ανταγωνισμού. Από το 2026, επαγγελματίες του επενδυτικού κλάδου που μεταφέρουν τη φορολογική κατοικία τους στην Ελλάδα μπορούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να φορολογούνται με μόλις: 5% στο carried interest.
Το carried interest είναι το μερίδιο από τα επενδυτικά κέρδη που λαμβάνουν στελέχη funds ως αμοιβή για την υπεραπόδοση απόδοση των επενδύσεων. Για να εφαρμοστεί το ευνοϊκό καθεστώς απαιτούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Μεταξύ αυτών, η σχετική ελληνική εταιρική οντότητα πρέπει να πραγματοποιεί τουλάχιστον €3 εκατ. ετήσιες δαπάνες στην Ελλάδα.
Αυτή η λεπτομέρεια είναι σημαντική. Το φορολογικό κίνητρο δεν έχει σχεδιαστεί μόνο για να μεταφέρει τη φορολογική κατοικία ενός πλούσιου προσώπου. Επιχειρεί να συνδέσει τη φορολογική ελάφρυνση με πραγματική οικονομική δραστηριότητα στην Ελλάδα.
Το ελληνικό «non-dom»
Υπάρχει και ένα δεύτερο όπλο. Όσοι πληρούν τις προϋποθέσεις του ειδικού καθεστώτος εναλλακτικής φορολόγησης μπορούν να μεταφέρουν τη φορολογική κατοικία τους στην Ελλάδα και να καταβάλλουν €100.000 ετησίως για το εισόδημά τους που προκύπτει στο εξωτερικό, αντί της συνήθους ελληνικής φορολόγησής του.
Η λογική μοιάζει με εκείνη που ακολούθησε η Ιταλία. Το 2017 η Ρώμη δημιούργησε αντίστοιχο καθεστώς, συμβάλλοντας στην προσέλκυση εύπορων διεθνών κατοίκων στο Μιλάνο. Η Ιταλία έχει πλέον αυξήσει το δικό της αντίστοιχο ποσό στα €300.000. Η Ελλάδα διατηρεί τα €100.000.
Ξαφνικά λοιπόν, η Αθήνα αποκτά ένα σημαντικό σχετικό φορολογικό πλεονέκτημα.
Διαβάστε ακόμα: Γιατί οι βαθύπλουτοι εγκαταλείπουν τη Βρετανία
Και 7% για τους ξένους συνταξιούχους
Το πλέγμα των κινήτρων είναι ευρύτερο. Από το 2020, ορισμένοι συνταξιούχοι του εξωτερικού που μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα μπορούν να φορολογούνται με ενιαίο συντελεστή 7% για εισόδημα που προκύπτει στο εξωτερικό, για περίοδο έως 15 ετών.
Παράλληλα λειτουργεί το πρόγραμμα Golden Visa για πολίτες χωρών εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ανάλογα με την περιοχή και το είδος της επένδυσης, τα όρια για επενδύσεις σε ακίνητα διαφοροποιούνται σημαντικά.
Το αποτέλεσμα είναι ότι η Ελλάδα έχει πλέον δημιουργήσει διαφορετικά φορολογικά και επενδυτικά "μονοπάτια" για: fund managers, εύπορους ιδιώτες, συνταξιούχους και επενδυτές ακινήτων.
Η Αθήνα απέναντι στο Μιλάνο και το Ντουμπάι
Από οικονομική άποψη ίσως η πιο ενδιαφέρουσα σύγκριση είναι με το Μιλάνο και όχι με το Ντουμπάϊ. Η ιταλική πόλη χρησιμοποίησε τον συνδυασμό φορολογικών κινήτρων, ποιότητας ζωής και χρηματοοικονομικού οικοσυστήματος για να προσελκύσει εύπορους κατοίκους και στελέχη.
Η Αθήνα επιχειρεί κάτι παρόμοιο. Αλλά διαθέτει και ένα διαφορετικό σύνολο πλεονεκτημάτων:
- κλίμα,
- θάλασσα,
- σχετικά χαμηλότερο κόστος ζωής σε σύγκριση με μεγάλα χρηματοοικονομικά κέντρα,
- απευθείας πρόσβαση στην ευρωπαϊκή ενιαία αγορά,
- και μια Ριβιέρα λίγα χιλιόμετρα από το κέντρο της πόλης.
Η Henley & Partners εκτιμά ότι η Ελλάδα ανταγωνίζεται πλέον για την προσοχή των ίδιων διεθνώς κινητικών οικογενειών που εξετάζουν προορισμούς όπως το Μιλάνο και το Ντουμπάι.
Η Τουρκία γίνεται σημαντική πηγή κεφαλαίων
Υπάρχει και μια γεωγραφική διάσταση που συχνά υποτιμάται. Η Ελλάδα δεν κοιτάζει μόνο προς το Λονδίνο ή τη βόρεια Ευρώπη. Κοιτάζει και προς τα ανατολικά.
Σύμφωνα με στοιχεία , σχεδόν το ένα τρίτο των αιτήσεων Golden Visa προέρχεται από Τούρκους πολίτες. Η γεωγραφική θέση της Αθήνας μπορεί επομένως να της επιτρέψει να λειτουργήσει ως ευρωπαϊκή βάση όχι μόνο για κεφάλαια από τη Βρετανία και τη δυτική Ευρώπη αλλά και για πλούτο από την Τουρκία, τη Μέση Ανατολή και την ευρύτερη ανατολική Μεσόγειο.
Υπάρχει όμως και η άλλη Αθήνα
Η εικόνα του "νέου Ντουμπάι" έχει και μια πολύ διαφορετική πλευρά. Η άνοδος των τιμών των ακινήτων και των ενοικίων έχει δημιουργήσει σημαντικές πιέσεις για τα ελληνικά νοικοκυριά.
Ο οικονομολόγος Νίκος Θεοχαράκης, τον οποίο επικαλούνται οι Times, αμφισβητεί την αφήγηση ενός ελληνικού "οικονομικού θαύματος" και επισημαίνει το πολύ υψηλό βάρος της στέγασης στο διαθέσιμο εισόδημα. Ασκεί επίσης κριτική στην προσπάθεια προσέλκυσης διεθνών χρηματοπιστωτικών κεφαλαίων, αμφισβητώντας κατά πόσο δημιουργούν πραγματική παραγωγική αξία για την οικονομία.
Αυτή είναι μια κρίσιμη ένσταση. Γιατί υπάρχει τεράστια διαφορά ανάμεσα στο "πλούσιοι άνθρωποι μετακομίζουν στην Αθήνα" και στο "η Αθήνα μετατρέπεται σε διεθνές χρηματοοικονομικό κέντρο".
Τι πρέπει να συμβεί για να γίνει πραγματικά financial hub
Για να περάσει η Αθήνα από το πρώτο στο δεύτερο, δεν αρκούν οι φορολογικές κατοικίες και οι πολυτελείς κατοικίες. Χρειάζεται να δημιουργηθούν μόνιμες επιχειρηματικές δομές.
- Να ανοίξουν πραγματικά γραφεία.
- Να δημιουργηθούν θέσεις εργασίας υψηλής ειδίκευσης.
- Να μεταφερθούν επενδυτικές ομάδες.
- Να δημιουργηθεί ζήτηση για Έλληνες αναλυτές, οικονομολόγους, traders, μηχανικούς λογισμικού, δικηγόρους και στελέχη compliance.
Και, κυρίως, να αρχίσουν να εγκαθίστανται περισσότερες επιχειρήσεις επειδή έχουν ήδη εγκατασταθεί οι προηγούμενες. Αυτό είναι το σημείο στο οποίο δημιουργείται το λεγόμενο network effect.
Και είναι ακριβώς αυτό που έκανε το Λονδίνο, τη Σιγκαπούρη, το Ντουμπάι και - σε μικρότερη ευρωπαϊκή κλίμακα - το Μιλάνο πραγματικά χρηματοοικονομικά κέντρα.
Το μεγάλο στοίχημα: brain gain
Υπάρχει τέλος μια διάσταση πολύ σημαντικότερη από τους δισεκατομμυριούχους. Η Ελλάδα έχασε εκατοντάδες χιλιάδες μορφωμένους νέους στα χρόνια της οικονομικής κρίσης. Πολλοί από αυτούς κατευθύνθηκαν προς το Λονδίνο, τη Φρανκφούρτη, το Άμστερνταμ και άλλα ευρωπαϊκά οικονομικά κέντρα.
Εάν στην Αθήνα αρχίσει να δημιουργείται ένα πραγματικό διεθνές οικοσύστημα χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, το σημαντικότερο αποτέλεσμα μπορεί να μην είναι η φορολογική κατοικία ενός δισεκατομμυριούχου. Μπορεί να είναι η δυνατότητα ενός 30χρονου Έλληνα οικονομολόγου ή αναλυτή να κάνει διεθνή καριέρα χωρίς να χρειάζεται να εγκαταλείψει την Ελλάδα.
Αυτό είναι και το επιχείρημα που προβάλλει ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης: στόχος είναι το διεθνές κεφάλαιο και το ελληνικό ταλέντο να μπορούν να συναντηθούν στην Αθήνα.
Το Ελληνικό είναι το σύμβολο – όχι η απάντηση
Ο Riviera Tower αλλάζει ήδη το skyline της Αθήνας. Αλλά ένας ουρανοξύστης δεν δημιουργεί χρηματοοικονομικό κέντρο. Ούτε ένας δισεκατομμυριούχος. Ούτε δύο hedge funds. Η πραγματική δοκιμασία θα είναι εάν αυτά αποτελέσουν τις πρώτες ψηφίδες μιας διαδικασίας που αποκτά δική της δυναμική.
Εάν πίσω από τη Rokos Capital και τη Millennium ακολουθήσουν άλλοι. Εάν γύρω από τα funds δημιουργηθούν εταιρείες. Εάν γύρω από τις εταιρείες δημιουργηθούν θέσεις εργασίας. Εάν οι θέσεις εργασίας προσελκύσουν ταλέντο. Και εάν το ταλέντο προσελκύσει ακόμη περισσότερο κεφάλαιο.
Τότε θα έχει δημιουργηθεί ένας ενάρετος κύκλος:
Κεφάλαιο → επιχειρήσεις → υψηλής ειδίκευσης θέσεις εργασίας → διεθνές ταλέντο → περισσότερες επιχειρήσεις → περισσότερο κεφάλαιο.
Και τότε η σύγκριση με το Μιλάνο ή ακόμη και το Ντουμπάι δεν θα αφορά πλέον μόνο τους ουρανοξύστες και τις φορολογικές ελαφρύνσεις.
Θα αφορά κάτι πολύ πιο ουσιαστικό: τη μετατροπή της Αθήνας από έναν ελκυστικό τόπο για να ζει κανείς σε έναν ελκυστικό τόπο από τον οποίο μπορεί να διαχειρίζεται διεθνές κεφάλαιο.
Αυτό είναι το πραγματικό στοίχημα. Και μόλις τώρα αρχίζει.
Add comment
Comments