Για δεκαετίες η ιστορία της θρησκείας στη Δύση φαινόταν εξαιρετικά απλή. Κάθε νέα γενιά ήταν λιγότερο θρησκευόμενη από την προηγούμενη. Οι εκκλησίες άδειαζαν. Οι άνθρωποι που δήλωναν ότι δεν ανήκουν σε καμία θρησκεία αυξάνονταν. Και η λογική κατάληξη έμοιαζε προφανής: η Δύση γινόταν σταδιακά μεταχριστιανική.
Από την Louise Perry | The Wall Street Journal
Απόδοση – δημοσιογραφική επιμέλεια: Κέλσος | Greece2Day
Όμως μπορεί να συμβαίνει κάτι πολύ πιο ενδιαφέρον. Ο χριστιανισμός πράγματι συρρικνώνεται. Αλλά καθώς συρρικνώνεται, μπορεί ταυτόχρονα να αλλάζει σύνθεση. Οι πιο χαλαρά συνδεδεμένοι πιστοί αποχωρούν. Οι πολιτισμικοί χριστιανοί μειώνονται. Και όσοι παραμένουν μπορεί να είναι περισσότερο αφοσιωμένοι στη θρησκεία τους, θεολογικά πιο παραδοσιακοί και - σε ορισμένες χώρες και ομάδες - πολιτικά πιο συντηρητικοί.
Η πραγματική ερώτηση όμως είναι: Το αποδεικνύουν τα στοιχεία; Η απάντηση είναι πολύ πιο ενδιαφέρουσα από ένα απλό "ναι" ή "όχι".
Τι είναι το «Boomer Christianity»;
Ο όρος δεν συνιστά μια θεολογική κατηγορία. Περιγράφει περισσότερο μια γενεακή κουλτούρα. Οι Baby Boomers γεννήθηκαν μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Μεγάλωσαν μέσα σε έναν κόσμο οικονομικής ανάπτυξης, αυξανόμενης ευημερίας, υψηλότερης κοινωνικής εμπιστοσύνης, μαζικής θρησκευτικής συμμετοχής, και έντονης μνήμης του πολέμου και του φασισμού. Από αυτή την ιστορική εμπειρία, προέκυψε μια πολιτική και ηθική κουλτούρα που έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ανεκτικότητα, στην ανοιχτή κοινωνία, στην πολυπολιτισμικότητα, και στην καχυποψία απέναντι στον εθνικισμό.
Μέρος της εκκλησιαστικής ηγεσίας ενσωμάτωσε σταδιακά αυτές τις αξίες στη δημόσια παρουσία του χριστιανισμού. Αυτό που μπορούμε να ονομάσουμε, κάπως σχηματικά: Boomer Christianity.
Η εικόνα που πυροδότησε τη συζήτηση
Ως αφετηρία του προβληματισμού έχουμε τη Βρετανία. Σε αντιμεταναστευτική συγκέντρωση στο Dover εμφανίστηκαν περίπου 500 άνδρες, πολλοί ντυμένοι στα μαύρα. Αρκετοί φορούσαν σταυρούς. Ακούστηκε το σύνθημα: "Christ is King". Η Αγγλικανή επίσκοπος του Dover, Rose Hudson-Wilkin, αντέδρασε υποστηρίζοντας ότι η συγκεκριμένη σύνδεση του χριστιανισμού με τον εθνικισμό βρίσκεται σε αντίθεση με το μήνυμα αγάπης και υποδοχής του Ευαγγελίου. Αυτή η σύγκρουση συμβολίζει κάτι μεγαλύτερο. Δεν έχουμε απλώς θρησκευόμενους εναντίον άθεων. Έχουμε μια σύγκρουση για το ποιος χριστιανισμός θα ακολουθήσει τον χριστιανισμό των Boomers.
Πριν προχωρήσουμε, όμως, πρέπει να ξεχωρίσουμε τρία διαφορετικά φαινόμενα
Στη δημόσια συζήτηση συχνά συγχέονται.
1. Θρησκευτική αναγέννηση
Περισσότεροι άνθρωποι γίνονται χριστιανοί ή αρχίζουν να πηγαίνουν στην εκκλησία.
2. Σταθεροποίηση
Η μακροχρόνια πτώση της θρησκευτικότητας σταματά ή επιβραδύνεται.
3. Φαινόμενο συγκέντρωσης
Οι πιστοί μπορεί να γίνονται λιγότεροι, αλλά αυτοί που παραμένουν να είναι διαφορετικοί από εκείνους που φεύγουν. Το ενδιαφέρον μας στρέφεται κυρίως για το τρίτο. Και εκεί τα δεδομένα παρουσιάζουν πραγματικά ενδιαφέρον.
Τι συμβαίνει πραγματικά στις ΗΠΑ;
Ας ξεκινήσουμε από τη μεγάλη εικόνα. Η Pew Research Center κατέγραψε επί δεκαετίες εντυπωσιακή πτώση του χριστιανικού πληθυσμού των ΗΠΑ. Σήμερα περίπου 62% των Αμερικανών ενηλίκων δηλώνουν χριστιανοί. Περίπου 29% δηλώνουν χωρίς θρησκευτική ταυτότητα. Δηλαδή άθεοι, αγνωστικιστές ή "τίποτα το συγκεκριμένο". Η μακροχρόνια αλλαγή είναι τεράστια. Όμως υπάρχει μια σημαντική εξέλιξη. Από περίπου το 2020 και μετά, η πτώση φαίνεται να έχει επιβραδυνθεί ή ενδεχομένως προσωρινά σταθεροποιηθεί.
Στις έρευνες της Pew από το 2020 και μετά, το ποσοστό των χριστιανών κυμαίνεται περίπου μεταξύ 60% και 64%. Αυτό δεν αποδεικνύει αναγέννηση. Αλλά δεν είναι και η αδιάκοπη γραμμική κατάρρευση που πολλοί θεωρούσαν δεδομένη.
Οι νέοι εξακολουθούν να είναι πολύ λιγότερο θρησκευόμενοι
Η Pew εξέτασε ειδικά τον ισχυρισμό ότι βρίσκεται σε εξέλιξη μια νέα θρησκευτική αναγέννηση μεταξύ των νέων Αμερικανών. Το συμπέρασμά της ήταν σαφές δεν υπάρχουν ακόμη καθαρές ενδείξεις γενικευμένης αναγέννησης. Οι νέοι παραμένουν πολύ λιγότερο θρησκευόμενοι από τους μεγαλύτερους. Και ο χριστιανισμός εξακολουθεί να χάνει πολύ περισσότερους ανθρώπους μέσω αλλαγής θρησκείας από όσους κερδίζει. Ένα εντυπωσιακό παράδειγμα: μεταξύ των Αμερικανών ηλικίας 18–24 ετών περίπου 12% έχουν εγκαταλείψει τον καθολικισμό ενώ μόλις 1% έχει μεταστραφεί προς τον καθολικισμό.
Άρα: δεν βλέπουμε μαζική επιστροφή των νέων στον χριστιανισμό.
Υπάρχει όμως ένα μικρό παράδοξο
Στους πολύ νεότερους Αμερικανούς η πτώση δεν φαίνεται να επιταχύνεται άλλο. Μεταξύ όσων γεννήθηκαν μεταξύ 2000 και 2006 περίπου το 41% μεγάλωσαν χριστιανοί και εξακολουθούν να είναι χριστιανοί. Στη λίγο μεγαλύτερη γενιά, όσους γεννήθηκαν τη δεκαετία του 1990, το αντίστοιχο ποσοστό είναι 42%. Σχεδόν το ίδιο. Αυτό μπορεί να αποδειχθεί σημαντικό. Αλλά προς το παρόν σημαίνει: σταθεροποίηση σε χαμηλότερο επίπεδο, όχι επιστροφή στο παρελθόν.
Και τότε εμφανίζονται οι άνδρες
Για μεγάλο μέρος της σύγχρονης ιστορίας, οι γυναίκες ήταν περισσότερο θρησκευόμενες από τους άνδρες. Πήγαιναν συχνότερα στην εκκλησία. Δήλωναν συχνότερα ότι η θρησκεία είναι σημαντική στη ζωή τους. Διατηρούσαν συχνότερα τη θρησκευτική ταυτότητα της οικογένειας. Στους νεότερους Αμερικανούς όμως αυτή η διαφορά έχει σχεδόν εξαφανιστεί. Και σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Gallup, σε έναν σημαντικό δείκτη έχει ήδη αντιστραφεί. 42% έναντι 30%.
Στις έρευνες της Gallup για το 2024–2025 το 42% των νέων ανδρών δήλωσαν ότι η θρησκεία είναι "πολύ σημαντική" στη ζωή τους. Στις νέες γυναίκες το αντίστοιχο ποσοστό βρίσκεται περίπου στο 30%. Το ενδιαφέρον βρίσκεται στην αλλαγή. Μόλις δύο χρόνια νωρίτερα, το αντίστοιχο ποσοστό των νέων ανδρών ήταν 28%. Από το 28% στο 42%. Πρόκειται για πολύ μεγάλη μεταβολή μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Και δεν είναι μόνο τι δηλώνουν
Η Gallup μέτρησε και την παρακολουθηση μιας λειτουργίας. Το ποσοστό των νέων ανδρών που δηλώνουν ότι πηγαίνουν σε χώρο λατρείας τουλάχιστον μηνιαίως αυξήθηκε από περίπου 33% σε 40%. Οι νέες γυναίκες βρίσκονται περίπου στο 39%. Άρα η παλιά διαφορά μεταξύ των φύλων έχει ουσιαστικά εξαφανιστεί. Και τα μηνιαία στοιχεία της Gallup για το 2026 δείχνουν μέχρι στιγμής ότι το περίπου 40% στους νέους άνδρες διατηρείται.
Αυτό είναι πραγματικό εύρημα.
Αλλά εδώ υπάρχει μια μεγάλη παγίδα
Θα μπορούσαμε εύκολα να γράψουμε: "Οι νέοι άνδρες επιστρέφουν στον χριστιανισμό". Θα ήταν υπερβολικό. Πρώτον, η Gallup μετρά τη θρησκευτικότητα συνολικά και όχι αποκλειστικά τον χριστιανισμό. Δεύτερον, διαφορετικές έρευνες χρησιμοποιούν διαφορετικές μεθοδολογίες. Τρίτον, η Pew δεν εντοπίζει μαζικό κύμα νέων ανδρών που μεταστρέφονται στον χριστιανισμό.
Υπάρχει λοιπόν ένα πραγματικό νέο σήμα. Αλλά δεν γνωρίζουμε ακόμη αν είναι μόνιμη γενεακή αλλαγή ή βραχυχρόνια μεταβολή.
Ακόμη πιο ενδιαφέρον: Pew και Gallup δεν λένε ακριβώς το ίδιο πράγμα
Η Pew συμφωνεί ότι το παλιό χάσμα φύλου έχει κλείσει. Αλλά δίνει διαφορετική ερμηνεία. Σύμφωνα με την Pew, σε μεγάλο μέρος της εικόνας η σύγκλιση προέκυψε επειδή οι νέες γυναίκες έγιναν λιγότερο θρησκευόμενες. Όχι επειδή υπήρξε μαζική ανδρική μεταστροφή. Η Gallup, χρησιμοποιώντας νεότερα δεδομένα, εντοπίζει επιπλέον πραγματική άνοδο σε ορισμένους δείκτες μεταξύ των νέων ανδρών. Άρα πιθανότατα συμβαίνουν ταυτόχρονα δύο πράγματα: πτώση της θρησκευτικότητας στις νέες γυναίκες και, πιο πρόσφατα, ενίσχυση ορισμένων μορφών θρησκευτικότητας στους νέους άνδρες.
Αυτό είναι πολύ πιο ενδιαφέρον από το απλό αφήγημα μιας "Χριστιανικής αναγέννησης".
Η μεγάλη αλλαγή στους καθολικούς ιερείς
Το Catholic Project του Catholic University of America έχει πραγματοποιήσει μεγάλη έρευνα μεταξύ Αμερικανών καθολικών ιερέων. Το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό. Κάθε νεότερη γενιά ιερέων εμφανίζεται θεολογικά πιο συντηρητική από την προηγούμενη. Οι ερευνητές καταλήγουν ότι οι αυτοπροσδιοριζόμενοι φιλελεύθεροι/προοδευτικοί ιερείς μειώνονται σε κάθε διαδοχική γενιά εδώ και περισσότερα από 50 χρόνια. Στις νεότερες γενιές ιερέων έχουν σχεδόν εξαφανιστεί.
Το παράδοξο της εκκοσμίκευσης
Και εδώ φτάνουμε στην πιο ενδιαφέρουσα ιδέα ολόκληρης της συζήτησης. Υποθέτουμε συνήθως ότι λιγότεροι χριστιανοί ισοδυναμεί με πιο φιλελεύθερο χριστιανισμό. Δεν είναι απαραίτητο. Μπορεί να συμβεί το αντίθετο. Φανταστείτε 100 χριστιανούς. Από αυτούς 40 είναι πολύ αφοσιωμένοι, 30 μέτρια θρησκευόμενοι, 30 είναι περισσότερο πολιτισμικά χριστιανοί. Αν οι τελευταίοι 30 σταματήσουν να αυτοπροσδιορίζονται ως χριστιανοί, απομένουν 70. Η Εκκλησία έχει μικρύνει κατά 30%. Αλλά το ποσοστό των πολύ αφοσιωμένων πιστών μέσα στην Εκκλησία έχει αυξηθεί από 40% σε 57%.
Χωρίς να έχει προστεθεί ούτε ένας νέος φανατικά θρησκευόμενος.
Αυτό είναι το φαινόμενο της συγκέντρωσης
Η εκκοσμίκευση λειτουργεί σαν φίλτρο. Όταν το να είσαι χριστιανός ήταν κοινωνικός κανόνας, μέσα στην Εκκλησία βρίσκονταν πιστοί, αγνωστικιστές, άνθρωποι που πήγαιναν στην εκκλησία από συνήθεια, οικογένειες που βάφτιζαν τα παιδιά επειδή "έτσι γίνεται", άνθρωποι που δήλωναν χριστιανοί χωρίς ουσιαστική θρησκευτική πρακτική.
Όταν όμως η θρησκεία παύει να είναι κοινωνικό προαπαιτούμενο, αυτοί είναι οι πιθανότεροι να αποχωρήσουν. Και τότε μένουν δυσανάλογα όσοι πραγματικά πιστεύουν. Άρα η Εκκλησία μπορεί ταυτόχρονα να μικραίνει και να γίνεται περισσότερο θρησκευόμενη. Δεν υπάρχει αντίφαση.
Αυτό όμως δεν σημαίνει αυτομάτως «πιο δεξιά»
Ο θεολογικός όμως συντηρητισμός δεν είναι ταυτόσημος με τον πολιτικό συντηρητισμό. Ένας νέος καθολικός μπορεί να είναι παραδοσιακός για την άμβλωση, παραδοσιακός για τη σεξουαλική ηθική, αλλά ταυτόχρονα υπέρ γενναιόδωρου κοινωνικού κράτους, κατά της θανατικής ποινής, υπέρ της προστασίας μεταναστών, ή ιδιαίτερα ευαίσθητος για το περιβάλλον.
Ο χριστιανισμός δεν αντιστοιχίζεται τέλεια στον άξονα Αριστερά–Δεξιά.
Και τι συμβαίνει στη Βρετανία;
Εδώ η ιστορία αλλάζει δραματικά. Τα τελευταία χρόνια εμφανίστηκε ένας εντυπωσιακός ισχυρισμός: η Βρετανία βιώνει μια "Σιωπηρή Αναγέννηση". Έρευνα που είχε δημοσιοποιηθεί από τη Bible Society υποστήριζε ότι η μηνιαία εκκλησιαστική παρουσία μεταξύ των νέων 18–24 ετών είχε αυξηθεί από 4% το 2018 σε 16% το 2024. Αν ήταν σωστό, θα μιλούσαμε για μία από τις μεγαλύτερες αλλαγές στη βρετανική θρησκευτική ζωή εδώ και δεκαετίες.
Υπήρχε όμως ένα πρόβλημα. Η έρευνα αποσύρθηκε.
Η YouGov διαπίστωσε προβλήματα με ψευδείς απαντήσεις στα δεδομένα πάνω στα οποία στηριζόταν η έρευνα. Και η συγκεκριμένη βάση δεδομένων αποσύρθηκε. Στη συνέχεια ήρθαν τα στοιχεία της British Social Attitudes. Και δίνουν πολύ διαφορετική εικόνα.
Τι δείχνει η British Social Attitudes
Η BSA είναι η μακροβιότερη ανεξάρτητη έρευνα κοινωνικών στάσεων στη Βρετανία. Τα τελευταία δεδομένα δείχνουν ότι μόλις 5% των Βρετανών ενηλίκων παρακολουθούν χριστιανική λειτουργία τουλάχιστον εβδομαδιαίως. Το 2018 ήταν 8%. Και στους κάτω των 35 ετών; Μόλις 4%. Από το 2017 το αντίστοιχο ποσοστό κινείται περίπου 3%–5%. Δηλαδή δεν υπάρχει στα δεδομένα της BSA ένδειξη μαζικής νεανικής χριστιανικής αναγέννησης.
Ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον στατιστικό τέχνασμα
Υπάρχει όμως κάτι που μπορεί εύκολα να δημιουργήσει την εντύπωση της αναγέννησης. Οι εκκλησίες μπορεί να φαίνονται νεότερες. Αλλά όχι επειδή μπαίνουν πολλοί νέοι. Μπορεί να συμβαίνει επειδή φεύγουν οι ηλικιωμένοι. Η εβδομαδιαία παρουσία μεταξύ των άνω των 70 ετών στη Βρετανία έπεσε από περίπου 18% το 2017 σε 9%. Δηλαδή στο μισό.
Άρα μια εκκλησία μπορεί να αποκτήσει νεότερο ηλικιακό προφίλ χωρίς να έχει κερδίσει σχεδόν κανέναν νέο πιστό. Αυτό είναι κρίσιμο για την ερμηνεία των αριθμών.
Το πραγματικό story λοιπόν είναι διαφορετικό
Δεν είναι "Ο χριστιανισμός επιστρέφει". Ούτε "Ο χριστιανισμός πεθαίνει". Είναι "Ο χριστιανισμός συμπυκνώνεται". Μικρότερος πληθυσμιακά. Λιγότερο αυτονόητος κοινωνικά. Λιγότερο πολιτισμικός. Πιθανώς όμως περισσότερο συνειδητός. Και σε ορισμένα περιβάλλοντα περισσότερο παραδοσιακός.
Από τον πολιτισμικό χριστιανισμό στον χριστιανισμό από επιλογή
Ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη αλλαγή. Για έναν Ευρωπαίο του 1950, το να είναι χριστιανός συχνά δεν απαιτούσε κάποια ιδιαίτερη απόφαση. Ήταν:
- η οικογένειά του,
- η κοινότητά του,
- το σχολείο του,
- οι γιορτές του,
- η ταυτότητά του.
Σήμερα ένας 22χρονος που πηγαίνει συστηματικά στην εκκλησία σε μια βαθιά εκκοσμικευμένη πόλη κάνει κάτι διαφορετικό. Επιλέγει να συμμετέχει σε μια κουλτούρα που δεν αποτελεί πλέον κοινωνικό προαπαιτούμενο. Και οι ταυτότητες που επιλέγουμε συνειδητά τείνουν να είναι ισχυρότερες από εκείνες που απλώς κληρονομούμε.
Το ίδιο έχει συμβεί και αλλού
Η κοινωνιολογία της θρησκείας γνωρίζει καλά αυτό το φαινόμενο. Όταν μια θρησκεία χάνει την κοινωνική της κυριαρχία, δεν εξαφανίζεται αναγκαστικά. Μπορεί να μετατραπεί από μαζικό θεσμό σε ισχυρότερη κοινότητα ταυτότητας. Το παράδοξο είναι ότι η απώλεια κοινωνικής ισχύος μπορεί να αυξήσει την εσωτερική συνοχή. Δεν χρειάζεται πλέον να ικανοποιεί τους πάντες. Γιατί οι άνθρωποι που διαφωνούν βαθιά μαζί της απλώς φεύγουν.
Και εδώ βρίσκεται η πραγματική πρόκληση για τις Εκκλησίες
Για δεκαετίες πολλές δυτικές Εκκλησίες προσπάθησαν να απαντήσουν στην εκκοσμίκευση κάνοντας το μήνυμά τους περισσότερο συμβατό με την κυρίαρχη κοινωνική κουλτούρα. Η λογική ήταν απλή: αν η κοινωνία αλλάζει, η Εκκλησία πρέπει να προσαρμοστεί για να μη χάσει τους πιστούς της. Αλλά υπάρχει και η αντίθετη υπόθεση: τι γίνεται αν αυτοί που αναζητούν σήμερα θρησκεία δεν θέλουν μια Εκκλησία που μοιάζει με την υπόλοιπη κοινωνία; Τι γίνεται αν αναζητούν ακριβώς:
- παράδοση,
- κανόνες,
- τελετουργία,
- δέσμευση,
- κοινότητα,
- νόημα;
Τότε η στρατηγική που σχεδιάστηκε για να συγκρατήσει τους πιο χαλαρούς πιστούς μπορεί να είναι λιγότερο ελκυστική για εκείνους που επιλέγουν συνειδητά να εισέλθουν ή να παραμείνουν. Αυτό είναι ακόμη υπόθεση. Αλλά αξίζει να εξεταστεί.
Το μεγαλύτερο ερώτημα δεν είναι πόσοι θα μείνουν
Είναι: ποιοι θα μείνουν. Αν ο χριστιανισμός στη Δύση συνεχίσει να μειώνεται αλλά ο εναπομείνας πληθυσμός γίνει περισσότερο ενεργός, περισσότερο αφοσιωμένος, θεολογικά πιο παραδοσιακός, και περισσότερο πρόθυμος να οργανώσει τη ζωή του γύρω από την πίστη, τότε η αριθμητική συρρίκνωση δεν θα συνεπάγεται αναγκαστικά ανάλογη απώλεια κοινωνικής ή πολιτισμικής επιρροής. Μια μειονότητα 10% πολύ αφοσιωμένων ανθρώπων μπορεί σε ορισμένες συνθήκες να έχει μεγαλύτερη οργανωτική ισχύ από 30% χαλαρά συνδεδεμένων ανθρώπων.
Και ίσως εδώ βρίσκεται το πραγματικό τέλος του «Boomer Christianity»
Όχι στον θάνατο του χριστιανισμού. Αλλά στο τέλος μιας συγκεκριμένης μορφής του. Του χριστιανισμού που μπορούσε να είναι ταυτόχρονα:
- θρησκεία,
- κοινωνική συνήθεια,
- εθνική παράδοση,
- και πολιτισμικό προαπαιτούμενο.
Η κοινωνία που δημιούργησε αυτή τη μορφή θρησκευτικότητας εξαφανίζεται. Στη θέση της μπορεί να εμφανιστεί ένας χριστιανισμός μικρότερος, περισσότερο επιλεγμένος, περισσότερο απαιτητικός, και πιθανώς περισσότερο διαφοροποιημένος από την κυρίαρχη κουλτούρα. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα είναι "δεξιός". Ούτε ότι έρχεται μια μεγάλη θρησκευτική αναγέννηση.
Και τα βρετανικά στοιχεία μάς προειδοποιούν πόσο εύκολα μπορεί μια ενδιαφέρουσα τάση να μετατραπεί σε υπερβολικό αφήγημα. Αλλά στις ΗΠΑ υπάρχει ήδη ένα πραγματικό γενεακό μήνυμα:
- η παραδοσιακή υπεροχή των γυναικών στη θρησκευτικότητα έχει εξαφανιστεί μεταξύ των νέων,
- ορισμένοι δείκτες θρησκευτικότητας των νέων ανδρών έχουν αυξηθεί,
- και οι νεότερες γενιές καθολικών ιερέων είναι αισθητά πιο παραδοσιακές από εκείνες που προηγούνται.
Αυτό είναι αρκετό για να θέσει ένα πολύ μεγαλύτερο ερώτημα. Η εκκοσμίκευση θεωρήθηκε επί δεκαετίες μια διαδικασία που θα έκανε τη θρησκεία όλο και μικρότερη και όλο και πιο φιλελεύθερη. Το πρώτο πράγμα πράγματι συνέβη. Για το δεύτερο, όμως, τα πράγματα δεν είναι πλέον τόσο βέβαια. Και ίσως τελικά η σημαντικότερη θρησκευτική αλλαγή της επόμενης δεκαετίας να μην είναι πόσοι άνθρωποι θα πιστεύουν. Αλλά: τι είδους άνθρωποι θα είναι εκείνοι που θα εξακολουθούν να πιστεύουν.
Add comment
Comments