Πόλεμοι, κλιματική αλλαγή, κυβερνοεπιθέσεις, τεχνητή νοημοσύνη και ενεργειακή ανασφάλεια. Οι αγορές έχουν ένα σπάνιο χάρισμα. Δώστε τους μια καταστροφή και αργά ή γρήγορα θα σας δώσουν ένα ETF.
Από τον Paul Dallison |Politico.eu
Απόδοση – δημοσιογραφική επιμέλεια: Τηλέμαχος | Greece2Day
Υπάρχουν δύο τρόποι να αντιμετωπίσει κανείς το τέλος του κόσμου. Ο πρώτος είναι ο παραδοσιακός. Να πανικοβληθεί. Ο δεύτερος είναι περισσότερο σύγχρονος. Να ρωτήσει πού επενδύουμε.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να εξαφανίσει την ανθρωπότητα; Ενδιαφέρον. Ποιος κατασκευάζει τους ημιαγωγούς;
Έρχεται κλιματική καταστροφή; Τραγικό. Ποιος φτιάχνει συστήματα ψύξης;
Η Ευρώπη προετοιμάζεται για πόλεμο; Ανησυχητικό.
Έχετε δει όμως τι γίνεται με τις αμυντικές μετοχές;
Κυβερνοεπιθέσεις μπορούν να παραλύσουν ολόκληρες χώρες; Φρικτό. Ποιος πουλάει τα συστήματα κυβερνοασφάλειας;
Και κάπως έτσι φτάσαμε στην πιο αισιόδοξη εκδοχή της Αποκάλυψης: Μπορεί ο κόσμος να τελειώνει, αλλά το χαρτοφυλάκιο δεν είναι υποχρεωμένο να τον ακολουθήσει.
Καλωσορίσατε στην οικονομία της Αποκάλυψης
Υπάρχουν πλέον τόσα πιθανά σενάρια καταστροφής ώστε το δύσκολο δεν είναι να αποφασίσεις αν πρέπει να ανησυχείς. Είναι να επιλέξεις για ποιο από όλα πρέπει να ανησυχείς περισσότερο.
- Πόλεμος;
- Κλίμα;
- Τεχνητή νοημοσύνη;
- Πανδημία;
- Κυβερνοπόλεμος;
- Ενεργειακή κρίση;
- Κατάρρευση της δημοκρατίας;
Ένας λογικός άνθρωπος κοιτάζει αυτή τη λίστα και σκέφτεται: "Χριστέ μου". Ένας επενδυτής κοιτάζει την ίδια λίστα και σκέφτεται "Διαφοροποίηση χαρτοφυλακίου".
Ας αρχίσουμε από τον πόλεμο
Για δεκαετίες η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία είχε ένα μικρό πρόβλημα. Δεν ήταν ιδιαίτερα κομψή. Οι επενδυτές μιλούσαν για πράσινη μετάβαση, βιώσιμες επενδύσεις, κοινωνική υπευθυνότητα, κριτήρια ESG. Και κάπου στη γωνία υπήρχαν οι εταιρείες που κατασκεύαζαν πυραύλους. Λίγο άβολο.
Μετά άλλαξε ο κόσμος. Και ξαφνικά η άμυνα απέκτησε μια εντυπωσιακή αναβάθμιση. Δεν είναι πλέον απλώς όπλα. Είναι στρατηγική ανθεκτικότητα. Ακούγεται πολύ καλύτερο. Το τανκ εξακολουθεί να είναι τανκ. Αλλά με το κατάλληλο PowerPoint μπορεί να γίνει επένδυση στην ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία.
Και τα λεφτά άρχισαν να έρχονται
Μέχρι τα μέσα του 2026, περισσότερα από €18 δισ. είχαν ήδη κατευθυνθεί μέσα στη χρονιά σε ευρωπαϊκές νεοφυείς επιχειρήσεις αεροδιαστημικής και άμυνας. Και η κατηγορία έχει διευρυνθεί. Drones. Δορυφόροι. Κυβερνοασφάλεια. Τεχνητή νοημοσύνη. Αυτόνομα συστήματα. Κρίσιμες υποδομές. Διαστημικές τεχνολογίες.
Ο πόλεμος του 21ου αιώνα χρειάζεται πολύ περισσότερα από πυρομαχικά. Χρειάζεται λογισμικό. Και αυτό βοηθάει σημαντικά στο branding. "Επενδύω σε πυραύλους" ακούγεται κάπως βαρύ. "Έχω έκθεση στο ευρωπαϊκό οικοσύστημα αμυντικής τεχνολογίας" ακούγεται σχεδόν σαν να σώζεις τον κόσμο.
Μετά έχουμε την κλιματική αλλαγή
Εδώ η επενδυτική φιλοσοφία έχει επίσης εξελιχθεί. Στην πρώτη φάση το μεγάλο θέμα ήταν: μετριασμός της κλιματικής αλλαγής. Πώς θα την αποτρέψουμε. Ανανεώσιμες πηγές. Ηλεκτρικά αυτοκίνητα. Μπαταρίες. Πράσινο υδρογόνο. Απανθρακοποίηση.
Υπάρχει όμως και μια δεύτερη αγορά. Λιγότερο ρομαντική. Πολύ περισσότερο πρακτική. Προσαρμογή. Τι κάνουμε εάν ένα μέρος της κλιματικής αλλαγής συμβεί έτσι κι αλλιώς; Και ξαφνικά ανοίγει ένας εντελώς καινούργιος επενδυτικός κόσμος.
Ο πλανήτης ζεσταίνεται. Ποιος πουλάει κλιματιστικά;
- Ακραία ζέστη;
- Ψύξη.
- Ξηρασία;
- Διαχείριση νερού.
- Πλημμύρες;
- Αντιπλημμυρικές υποδομές.
- Πυρκαγιές;
- Συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης.
- Ακραία καιρικά φαινόμενα;
- Ανθεκτικότερα δίκτυα ηλεκτρισμού.
- Κατεστραμμένες καλλιέργειες;
- Αγροτική τεχνολογία.
- Παράκτιες πόλεις που κινδυνεύουν;
- Αντιπλημμυρικά έργα και νέες κατασκευές.
Και κάπου εκεί η αγορά κάνει αυτό που ξέρει καλύτερα. Βλέπει ένα πρόβλημα. Υπολογίζει πόσο θα κοστίσει. Και ρωτά: "Υπάρχει περιθώριο κέρδους;"
Διαβάστε ακόμα: Στο Pluribus, η ομαδική σκέψη σηματοδοτεί το τέλος της τέχνης
Η κλιματική προσαρμογή γίνεται τεράστια αγορά
Δεν μιλάμε πλέον για μια μικρή εξειδικευμένη κατηγορία. Η MSCI υπολογίζει ότι οι δραστηριότητες που συνδέονται με λύσεις κλιματικής προσαρμογής παράγουν ήδη πάνω από $1 τρισ. ετήσια έσοδα. Και θα μπορούσαν να φτάσουν περίπου τα $4 τρισ. έως το 2050.
Άλλες εκτιμήσεις ανεβάζουν την ευρύτερη επενδυτική ευκαιρία της προσαρμογής από περίπου $2 τρισ. σήμερα σε $9 τρισ. το 2050.
Υπάρχει κάτι σχεδόν ποιητικό σε αυτό. Για χρόνια φοβόμασταν πόσο θα κοστίσει η κλιματική αλλαγή. Τώρα ανακαλύπτουμε ότι το κόστος κάποιου είναι έσοδο κάποιου άλλου.
Η Ευρώπη έχει ήδη τον λογαριασμό
Μεταξύ 2021 και 2024, ακραία καιρικά και κλιματικά φαινόμενα προκάλεσαν περισσότερα από €208 δισ. σε άμεσες οικονομικές απώλειες στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Και οι ετήσιες ανάγκες επενδύσεων για κλιματική προσαρμογή σε βασικούς τομείς της ευρωπαϊκής οικονομίας εκτιμάται ότι μπορούν να φτάσουν περίπου τα €69 δισ. τον χρόνο έως το 2050. Είναι κακά νέα για τον φορολογούμενο. Αλλά θυμηθείτε τον βασικό κανόνα αυτού του άρθρου: κάθε δαπάνη είναι και τζίρος κάποιου.
Και μετά έχουμε την τεχνητή νοημοσύνη
Εδώ τα πράγματα γίνονται ακόμη καλύτερα. Ή χειρότερα. Ανάλογα με το χαρτοφυλάκιό σας. Η AI έχει μια εξαιρετική ιδιότητα: μπορεί να αποτελέσει ταυτόχρονα τη μεγάλη τεχνολογική ευκαιρία και τη μεγάλη υπαρξιακή απειλή. Αυτό είναι σχεδόν τέλειο επενδυτικό προϊόν.
Αν η AI αλλάξει τον κόσμο προς το καλύτερο κερδίζεις. Αν δημιουργήσει τεράστια προβλήματα: χρειάζονται ακόμη περισσότερες επενδύσεις για να τα αντιμετωπίσουμε. Πάλι κερδίζεις. Τουλάχιστον θεωρητικά.
Αν η AI καταστρέψει την ανθρωπότητα, αγοράστε πρώτα data centers
Για να λειτουργήσει η τεχνητή νοημοσύνη χρειάζεται:
- ημιαγωγούς,
- κέντρα δεδομένων,
- ηλεκτρική ενέργεια,
- δίκτυα,
- ψύξη,
- χαλκό,
- μετασχηματιστές,
- αποθήκευση ενέργειας.
Και όσο ισχυρότερη γίνεται, τόσο περισσότερο χρειάζεται:
- κυβερνοασφάλεια,
- έλεγχο,
- συστήματα ταυτοποίησης,
- προστασία δεδομένων,
- εργαλεία ανίχνευσης παραπληροφόρησης.
Δηλαδή η AI δημιουργεί μια επενδυτική αλυσίδα τόσο μεγάλη ώστε ακόμη και ο φόβος για τις συνέπειές της δημιουργεί νέες αγορές. Εάν μια μέρα τα μηχανήματα αποφασίσουν πράγματι να μας εξοντώσουν, υπάρχει βέβαια ένα μικρό πρόβλημα: η απόδοση του χαρτοφυλακίου μας πιθανότατα θα πάψει να έχει ιδιαίτερη σημασία.
Αλλά ας μη γινόμαστε αρνητικοί.
Κυβερνοπόλεμος: η τέλεια συνδρομητική υπηρεσία
Υπάρχουν επιχειρηματικά μοντέλα που πρέπει συνεχώς να βρίσκουν νέους πελάτες. Η κυβερνοασφάλεια έχει ένα σημαντικό πλεονέκτημα. Οι παλιοί πελάτες δεν μπορούν εύκολα να φύγουν. Γιατί οι hackers δεν σταματούν. Κάθε νέα τεχνολογία δημιουργεί νέες αδυναμίες. Κάθε νέα σύνδεση δημιουργεί νέο σημείο εισόδου. Κάθε εταιρεία που ψηφιοποιείται χρειάζεται περισσότερη προστασία.
Και η AI βοηθά και τις δύο πλευρές. Τους αμυνόμενους. Και τους επιτιθέμενους. Αν ψάχναμε μια αγορά όπου το πρόβλημα βοηθάει να αυξάνεται η ζήτηση για τη λύση, δύσκολα θα βρίσκαμε καλύτερη.
Ενεργειακή ανασφάλεια; Ακόμη καλύτερα
Για δεκαετίες η ενέργεια αντιμετωπιζόταν κυρίως ως θέμα κόστους. Τώρα είναι:
- κόστος,
- κλίμα,
- εθνική ασφάλεια,
- βιομηχανική πολιτική,
- τεχνολογική πολιτική,
- γεωπολιτική.
Και η AI προσθέτει τεράστια νέα ζήτηση ηλεκτρισμού. Άρα χρειάζονται:
- νέα δίκτυα,
- νέες μονάδες παραγωγής,
- ανανεώσιμες πηγές,
- πυρηνική ενέργεια,
- αποθήκευση,
- μετασχηματιστές,
- καλώδια,
- χαλκός.
Είναι η τέλεια επενδυτική ιστορία. Ό,τι κι αν πάει στραβά, χρειαζόμαστε περισσότερο ρεύμα.
Κρίσιμες πρώτες ύλες: επειδή η παγκοσμιοποίηση δεν είναι πια τόσο παγκόσμια
Μετά υπάρχει η γεωπολιτική. Η παλιά οικονομική λογική έλεγε "αγοράζουμε από εκεί που είναι φθηνότερα". Η καινούργια λέει "αγοράζουμε από εκεί που ελπίζουμε ότι θα εξακολουθήσουν να μας μιλούν σε πέντε χρόνια". Μικρή διαφορά. Και έτσι δημιουργούνται:
- επαναπατρισμός παραγωγής,
- μεταφορά παραγωγής σε φιλικές χώρες,
- στρατηγικά αποθέματα,
- νέα ορυχεία,
- νέες αλυσίδες εφοδιασμού.
- Λίθιο.
- Χαλκός.
- Σπάνιες γαίες.
- Κοβάλτιο.
- Γάλλιο.
- Γερμάνιο.
Κάποτε ήταν βαρετές πρώτες ύλες. Τώρα είναι γεωπολιτική στρατηγική. Το marketing κάνει θαύματα.
Η νέα μεγάλη επενδυτική κατηγορία είναι ο φόβος
Και κάπου εδώ εμφανίζεται το κοινό νήμα. Πόλεμος. Κλιματική αλλαγή. Κυβερνοεπιθέσεις. AI. Ενεργειακή ανασφάλεια. Γεωπολιτικός κατακερματισμός. Όλα φαίνονται διαφορετικά. Επενδυτικά όμως έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό. Δημιουργούν ζήτηση για: ανθεκτικότητα. Resilience βαρβαριστί.
Μια λέξη αρκετά ευγενική ώστε να μπορεί να μπει σε επενδυτικό ενημερωτικό δελτίο χωρίς να γράφει: Κερδίστε χρήματα επειδή φοβόμαστε ότι όλα θα πάνε κατά διαόλου".
Από την οικονομία της ανάπτυξης στην οικονομία της ανθεκτικότητας
Η παραδοσιακή επενδυτική ερώτηση ήταν: Τι θα θέλουν περισσότερο οι άνθρωποι στο μέλλον; Περισσότερα αυτοκίνητα; Κινητά; Ταξίδια; Streaming; Υπηρεσίες;
Η νέα ερώτηση είναι διαφορετική: Από τι θα χρειάζονται περισσότερη προστασία; Από τη ζέστη; Από τις πλημμύρες; Από hackers; Από εχθρικά κράτη; Από ενεργειακές διακοπές; Από προβλήματα στις αλυσίδες εφοδιασμού; Από την ίδια την τεχνολογία;
Αυτή είναι μια τεράστια οικονομική αλλαγή. Δεν επενδύουμε μόνο σε αυτά που θα κάνουν τον κόσμο καλύτερο. Επενδύουμε και σε αυτά που θα επιτρέψουν στον κόσμο να συνεχίσει να λειτουργεί αν γίνει χειρότερος.
Υπάρχει όμως ένα μικρό πρόβλημα
Μέχρι εδώ θα μπορούσε κάποιος να κλείσει το άρθρο, να ανοίξει την εφαρμογή του χρηματιστή του και να αγοράσει άμυνα, κυβερνοασφάλεια, κλιματική προσαρμογή, AI, ενέργεια, χαλκό, νερό. Και μετά να περιμένει την Αποκάλυψη με αξιοσημείωτη ψυχραιμία.
Δυστυχώς υπάρχει μια ενοχλητική λεπτομέρεια. Η καλή ιστορία δεν είναι πάντα καλή επένδυση.
Αν το ξέρουν όλοι, πιθανότατα το ξέρει και η τιμή
Ας υποθέσουμε ότι όλοι γνωρίζουν πως η Ευρώπη θα αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες. Οι επενδυτές το γνωρίζουν. Οι αναλυτές το γνωρίζουν. Οι διαχειριστές κεφαλαίων το γνωρίζουν. Οι εταιρείες το γνωρίζουν. Τότε μεγάλο μέρος της μελλοντικής ανάπτυξης μπορεί ήδη να βρίσκεται στις τιμές των μετοχών. Το ίδιο ισχύει για:
- AI,
- data centers,
- κυβερνοασφάλεια,
- κλιματική προσαρμογή.
Μια εταιρεία μπορεί να δραστηριοποιείται στον καλύτερο κλάδο του κόσμου. Και η μετοχή της να είναι κακή αγορά. Γιατί πληρώσατε υπερβολικά ακριβά το μέλλον.
Ο κόσμος μπορεί να τελειώσει και εσείς πάλι να χάσετε χρήματα
Αυτό ίσως είναι το πιο εντυπωσιακό επίτευγμα των αγορών. Μπορεί να προβλέψετε σωστά τον πόλεμο, την ενεργειακή κρίση, την έκρηξη της AI, την κλιματική αλλαγή, και παρ’ όλα αυτά να χάσετε χρήματα.
Γιατί άλλο τι θα συμβεί και άλλο τι έχει ήδη προεξοφλήσει η αγορά ότι θα συμβεί.
Η επένδυση δεν είναι διαγωνισμός πρόβλεψης καταστροφών. Είναι διαγωνισμός μεταξύ της πραγματικότητας και των προσδοκιών που έχουν ήδη ενσωματωθεί στην τιμή. Λεπτομέρεια. Αλλά αρκετά σημαντική.
Και υπάρχει ένα ακόμη ηθικό παράδοξο
Είναι κάπως παράξενο να λες: "Ελπίζω να τελειώσει ο πόλεμος" και ταυτόχρονα να κοιτάζεις το χαρτοφυλάκιό σου και να σκέφτεσαι "Όχι όμως πριν ανακοινωθεί το επόμενο πακέτο αμυντικών δαπανών".
Ή: "Πρέπει να σταματήσουμε την κλιματική αλλαγή". Αλλά να έχεις επενδύσει σε εταιρείες που θα κερδίζουν όλο και περισσότερο όσο αυξάνεται η ανάγκη για προσαρμογή. Δεν σημαίνει ότι οι επενδύσεις αυτές είναι ανήθικες. Οι κοινωνίες χρειάζονται άμυνα, κυβερνοασφάλεια, αντιπλημμυρικά έργα, πυροπροστασία, ανθεκτικά ενεργειακά δίκτυα.
Κάποιος πρέπει να τα κατασκευάσει. Το παράδοξο είναι άλλο: η οικονομία μπορεί να δημιουργεί αξία όχι μόνο λύνοντας ένα πρόβλημα, αλλά και βοηθώντας μας να ζήσουμε με ένα πρόβλημα που δεν καταφέραμε να λύσουμε.
Η Αποκάλυψη αποκτά επιχειρηματικό σχέδιο
Και ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη οικονομική αλλαγή. Για χρόνια αντιμετωπίζαμε τους μεγάλους παγκόσμιους κινδύνους ως εξωτερικές απειλές για την οικονομία. Τώρα μετατρέπονται σταδιακά σε αγορές, κλάδους, επενδυτικά θέματα, εταιρικά σχέδια, κρατικούς προϋπολογισμούς.
Η κλιματική αλλαγή έχει βιομηχανία προσαρμογής. Ο γεωπολιτικός κίνδυνος έχει αμυντική βιομηχανία. Ο κυβερνοπόλεμος έχει κυβερνοασφάλεια. Η ενεργειακή ανασφάλεια έχει δίκτυα και αποθήκευση. Η AI έχει όχι μόνο AI, αλλά ολόκληρη τη βιομηχανία που χρειάζεται για να τη λειτουργήσει και να περιορίσει τους κινδύνους της.
Η καταστροφή απέκτησε business model.
Έρχεται λοιπόν το τέλος του κόσμου;
Δεν ξέρουμε. Και ελπίζουμε πως όχι. Αλλά αν η ιστορία των αγορών μάς έχει μάθει κάτι, είναι ότι το σύστημα διαθέτει μια αξιοσημείωτη ικανότητα: να μετατρέπει σχεδόν κάθε ανθρώπινο πρόβλημα σε αγορά.
Η νέα επενδυτική ερώτηση
Ίσως λοιπόν η μεγάλη επενδυτική ερώτηση του 21ου αιώνα να μην είναι μόνο το ποια εταιρεία θα δημιουργήσει το μέλλον. Αλλά το ποια εταιρεία θα μας προστατεύσει από αυτό. Και αυτό εξηγεί γιατί άμυνα, κυβερνοασφάλεια, ενεργειακές υποδομές, κλιματική προσαρμογή και κρίσιμες πρώτες ύλες αρχίζουν να μοιάζουν με διαφορετικές εκδοχές του ίδιου μεγάλου επενδυτικού θέματος.
Της ανθεκτικότητας. Ή, για όσους προτιμούν λιγότερο εταιρική ορολογία "της προετοιμασίας για την περίπτωση που τα πράγματα πάνε στραβά".
Και εάν τελικά ο κόσμος δεν καταστραφεί; Ακόμη καλύτερα. Θα έχουμε καλύτερα δίκτυα, ασφαλέστερες υποδομές, περισσότερη ενεργειακή ασφάλεια, καλύτερη κυβερνοπροστασία, ανθεκτικότερες πόλεις.
Και ίσως και κάποια απόδοση.
Αν όμως καταστραφεί; Ε, τότε τουλάχιστον δεν θα χρειάζεται να ανησυχούμε για το χαρτοφυλάκιο. Μέχρι τότε, οι αγορές θα συνεχίσουν να κάνουν αυτό που ξέρουν καλύτερα. Δώστε τους μια κρίση και θα σας δώσουν ένα ETF.
Add comment
Comments