Γιατί όλο και περισσότεροι Αμερικανοί αισθάνονται οικονομικά πιεσμένοι, παρότι η περιουσία τους εκτοξεύεται
Η αμερικανική οικονομία δημιουργεί πλούτο με ρυθμούς που θα έμοιαζαν αδιανόητοι πριν από λίγες δεκαετίες. Οι χρηματιστηριακές αγορές καταγράφουν ιστορικά υψηλά, οι τιμές των ακινήτων έχουν εκτιναχθεί και ο αριθμός των εκατομμυριούχων βρίσκεται σε επίπεδα - ρεκόρ.
Ωστόσο, πίσω από αυτή την εικόνα ευημερίας κρύβεται ένα παράδοξο: εκατομμύρια πολίτες διαθέτουν σημαντική καθαρή περιουσία, αλλά δυσκολεύονται να καλύψουν τις καθημερινές τους ανάγκες.
Πρόκειται για το φαινόμενο των λεγόμενων “paper wealthy, wallet poor” νοικοκυριών - ανθρώπων που εμφανίζονται πλούσιοι στα λογιστικά βιβλία, αλλά φτωχοί στην καθημερινή τους ρευστότητα.
Ο πλούτος υπάρχει, αλλά δεν είναι διαθέσιμος
Το πρόβλημα ξεκινά από τη σύνθεση του πλούτου.
Ένα μεγάλο μέρος της περιουσίας των Αμερικανών βρίσκεται εγκλωβισμένο σε:
- κατοικίες,
- συνταξιοδοτικά προγράμματα,
- επενδυτικά χαρτοφυλάκια,
- μετοχές επιχειρήσεων,
- μακροπρόθεσμα επενδυτικά προϊόντα.
Η θεωρητική αξία αυτών των περιουσιακών στοιχείων αυξάνεται συνεχώς, όμως δεν μετατρέπεται εύκολα σε μετρητά χωρίς σημαντικό κόστος.
Έτσι, ένας πολίτης μπορεί να διαθέτει σπίτι αξίας $1 εκατ. και επενδύσεις αρκετών εκατοντάδων χιλιάδων δολαρίων, αλλά ταυτόχρονα να δυσκολεύεται να πληρώσει έναν λογαριασμό υγείας ή μια μεγάλη επισκευή αυτοκινήτου.
Η κατάσταση αυτή έχει ενταθεί μετά την πανδημία, καθώς η άνοδος των επιτοκίων αύξησε το κόστος δανεισμού και περιόρισε τις δυνατότητες άντλησης ρευστότητας.
Η άνοδος των περιουσιακών στοιχείων δημιούργησε μια ψευδαίσθηση ευημερίας
Για δεκαετίες η αμερικανική μεσαία τάξη βασιζόταν στην ιδέα ότι η άνοδος της αξίας του σπιτιού της θα εξασφάλιζε οικονομική ασφάλεια.
Η στρατηγική αυτή λειτούργησε όσο, τα επιτόκια παρέμεναν χαμηλά, οι τιμές των κατοικιών αυξάνονταν και το κόστος ζωής παρέμενε σχετικά ελεγχόμενο.
Σήμερα όμως η εικόνα είναι διαφορετική.
Η κατοικία μπορεί να αξίζει περισσότερο από ποτέ, αλλά:
- οι φόροι ακινήτων αυξάνονται,
- τα ασφάλιστρα κατοικίας εκτοξεύονται,
- το κόστος συντήρησης μεγαλώνει,
- η μετακόμιση σε άλλη περιοχή είναι συχνά εξίσου ακριβή.
Με άλλα λόγια, ο ιδιοκτήτης είναι πλουσιότερος στα χαρτιά, αλλά όχι απαραίτητα στην πραγματική του ζωή.
Οι συνταξιούχοι στο επίκεντρο του προβλήματος
Ιδιαίτερα έντονο είναι το φαινόμενο στους Αμερικανούς άνω των 60 ετών.
Πολλοί συνταξιούχοι διαθέτουν σημαντικά περιουσιακά στοιχεία, όμως, οι συντάξεις δεν ακολουθούν τον πληθωρισμό, τα έξοδα υγείας αυξάνονται ταχύτερα από τα εισοδήματα και η πρόσβαση σε νέα χρηματοδότηση γίνεται δυσκολότερη.
Αποτέλεσμα είναι να αναγκάζονται να περιορίζουν τις καταναλωτικές τους δαπάνες, παρότι στατιστικά καταγράφονται ως εύποροι.
Αυτή η αντίφαση εξηγεί γιατί μεγάλο τμήμα της αμερικανικής κοινωνίας εμφανίζεται απαισιόδοξο για την οικονομία, παρά τα εντυπωσιακά στοιχεία για την αύξηση του πλούτου.
Η μεγάλη διαίρεση: Περιουσία εναντίον εισοδήματος
Οι οικονομολόγοι επισημαίνουν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες εισέρχονται σε μια νέα φάση ανισότητας.
Δεν πρόκειται πλέον μόνο για ανισότητα εισοδήματος. Το πραγματικό χάσμα αφορά την κατοχή περιουσιακών στοιχείων.
Όσοι διαθέτουν:
- ακίνητα,
- μετοχές,
- συνταξιοδοτικά χαρτοφυλάκια,
βλέπουν τον πλούτο τους να αυξάνεται.
Όσοι εξαρτώνται αποκλειστικά από τον μισθό τους δυσκολεύονται να ακολουθήσουν τον ρυθμό αύξησης των αξιών.
Η εξέλιξη αυτή ενισχύει τη διαγενεακή ανισότητα, καθώς οι νέοι εργαζόμενοι χρειάζονται ολοένα περισσότερα χρόνια εργασίας για να αποκτήσουν περιουσιακά στοιχεία αντίστοιχα με εκείνα που οι προηγούμενες γενιές απέκτησαν πολύ ευκολότερα.
Γιατί η κοινωνία αισθάνεται φτωχότερη
Η ψυχολογία παίζει επίσης κρίσιμο ρόλο. Όταν οι πολίτες βλέπουν αυξημένες αξίες ακινήτων, υψηλές χρηματιστηριακές αποτιμήσεις, ρεκόρ πλούτου για τους δισεκατομμυριούχους, αλλά ταυτόχρονα αντιμετωπίζουν ακριβότερα τρόφιμα, ακριβότερη στέγαση, υψηλότερα ασφάλιστρα, ακριβότερη εκπαίδευση, δημιουργείται η αίσθηση ότι η οικονομική πρόοδος δεν μεταφράζεται σε βελτίωση της καθημερινότητας.
Αυτό εξηγεί γιατί πολλές δημοσκοπήσεις καταγράφουν βαθιά απαισιοδοξία για την οικονομία, παρά την ισχυρή ανάπτυξη της περιουσίας των νοικοκυριών.
Η πολιτική διάσταση του φαινομένου
Το χάσμα μεταξύ “λογιστικού πλούτου” και πραγματικής οικονομικής άνεσης έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζει την πολιτική.
Πολλοί ψηφοφόροι θεωρούν ότι οι οικονομικοί δείκτες δεν αποτυπώνουν την καθημερινότητά τους, οι κυβερνήσεις πανηγυρίζουν για την άνοδο των αγορών, ενώ ταυτόχρονα τα οφέλη της ανάπτυξης κατανέμονται άνισα.
Αυτό τροφοδοτεί τη δυσπιστία προς τις πολιτικές και οικονομικές ελίτ και ενισχύει τη ζήτηση για παρεμβάσεις που θα αυξήσουν τα πραγματικά διαθέσιμα εισοδήματα και όχι απλώς τις χρηματιστηριακές ή ακινήτων αποτιμήσεις.
Το μεγάλο ερώτημα της επόμενης δεκαετίας
Η Αμερική βρίσκεται μπροστά σε ένα παράδοξο που πιθανότατα θα χαρακτηρίσει ολόκληρη τη Δύση τα επόμενα χρόνια.
Πώς μπορεί μια κοινωνία να γίνεται ολοένα πλουσιότερη στα χαρτιά, ενώ ένα μεγάλο μέρος των πολιτών αισθάνεται οικονομικά εγκλωβισμένο;
Η απάντηση ίσως βρίσκεται στη διάκριση ανάμεσα στον πλούτο και τη ρευστότητα.
Ο πλούτος μπορεί να αυξάνεται θεαματικά μέσα από τις αγορές και τα ακίνητα. Η οικονομική ασφάλεια όμως εξακολουθεί να εξαρτάται από κάτι πολύ πιο απλό: το πόσα χρήματα υπάρχουν διαθέσιμα κάθε μήνα στο πορτοφόλι. Και για εκατομμύρια Αμερικανούς, αυτό το ποσό παραμένει ανεπαρκές, ακόμη κι αν η καθαρή περιουσία τους βρίσκεται στα υψηλότερα επίπεδα της ζωής τους
Add comment
Comments