Δεν υπάρχει ηθική διάσταση των φόρων;

Published on September 28, 2026 at 3:39 PM

Αρχές Νοεμβρίου η Καλιφόρνια ψηφίζει για το αν θα επιβάλλει φόρο περιουσίας στους πολύ εύπολους πολίτες. Η ίδια συζήτηση έχει επεκταθεί και στην Ευρώπη, με επίκεντρο τη Γαλλία και τον λεγόμενο φόρο Ζουκμάν. Δεν έχασε, και στην Ελλάδα ο σύντροφος Αλέξης πρότεινε και κατάσχεση καταθέσεων. Στα πλαίσια μάλιστα "πατριωτικής εισφοράς". 

Από την Αληκτώ | Συντακτική ομάδα Greece2Day

Γιατί όλη αυτή η συζήτηση; Γιατί πλέον τα δημόσια ταμεία παγκοσμίως έχουν κεσάτια. Τα έσοδα δεν εκτοξεύονται και οι μόνιμου χαρακτήρα δαπάνες που θεσμοθετήθηκαν όλα τα προηγούμενα χρόνια, οδηγούν σε ιλιγγιώδη συχνά ελλείμματα και ανάγκη καταφυγής σε επιπρόσθετο δανεισμό. Και εδώ αρχίζουν τα προβλήματα.

Δεν έχουν κανένα πρόβλημα οι κυβερνήσεις να φορτώνουν με χρέη τις επόμενες γενεές για να ικανοποιήσουν τις απαιτήσεις των σημερινών γενεών, που άλλωστε αυτές ψηφίζουν. Το πρόβλημα είναι ότι πλέον έχουν παραδανειστεί και οι αγορές έχουν αρχίσει να ξινίζουν τα μούτρα. Συνεχίζουν να τους δανείζουν μεν, ζητώντας πολύ υψηλότερες αποδόσεις δε. Υψηλότερες αποδόσεις σημαίνει υψηλότερους τόκοι, άρα πολύ μικρότερο διαθέσιμο ποσό για ψηφοθηρικές "φιλολαϊκές" πολιτικές.


Από την άλλη, η εκτύπωση νέου χρήματος είναι ακόμα πιο επικίνδυνη. Η πολιτική αυτή που εφαρμόστηκε κατά κόρον τα τελευταία σχεδόν 20 χρόνια, αρχίζει να υπερθερμαίνει τις οικονομίες και να οδηγεί σε ισχυρές πληθωριστικές πιέσεις. Τις αποδίδουμε σε γεωπολιτικές συγκυρίες αποφεύγοντας να επισημάνουμε και την άλλη όψη του νομίσματος. Και ο πληθωρισμός πονάει ακόμα περισσότερο τους πολίτες και περιορίζει την εκλογική απήχηση των κομμάτων.

Να δανειστούν δυσκολεύονται, να τυπώσουν νέο χρήμα φοβούνται, να συμμαζέψουν τα δημοσιονομικά τους με πολιτικό κόστος, ούτε λόγος, άρχισαν να ξεθάβουν φορολογικές πατέντες. Να φορολογηθούν οι κακοί πλούσιοι για να περιοριστεί η κοινωνική ανισότητα. Ωραίο ακούγεται, και διατηρεί μια χαραμάδα ελπίδας για τους πολιτικούς ότι θα συνεχίσουν να συνεγείρουν το αφελές πόπολο.

Το πρόβλημα που εντοπίζω σε αυτή τη συζήτηση περί φορολογίας των περιουσιών, είναι ότι τα ένθεν κακείθεν επιχειρήματα περιορίζονται στο σωστό ή το λάθος μιας τέτοιας πολιτικής απόφασης. Οι οπαδοί του "σωστού" αναφέρουν πως πρέπει να δημεύσουμε επί της ουσίας χρήματα των ευπόρων για να συνεχίσουμε να χρηματοδοτούμε τις δαπάνες που δεν δύναται να χρηματοδοτηθούν. Να θυμίσω ότι οι πολιτικές των δημεύσεων εφαρμόστηκαν με απόλυτη συνέπεια στις σοβιετίες, δεν είδα όμως που και πως ακριβώς βοήθησαν τις κοινωνίες.


Οι οπαδοί του "λάθος" το τεκμηριώνουν στη βάση του κινδύνου οι εύποροι φορολογούμενοι να μεταφέρουν δραστηριότητες και φορολογικές έδρες σε ευνοϊκότερα φορολογικά καθεστώτα, άρα να χάσουμε και να τα φορολογικά έσοδα που ήδη έχουμε, ήτοι "να πάμε για μαλλί και να βγούμε κουρεμένοι". Επί της ουσίας η όλη συζήτηση περιστρέφεται στα φορολογικά έσοδα και στο πόσα θα ρουφήξει το κράτος στη μία ή στην άλλη περίπτωση από την οικονομία. Ουδείς θέτει την όποια ηθική διάσταση του ζητήματος.

Αν μια κυβέρνηση αποφασίσει ότι ο φορολογικός συντελεστής στην κλίμακα θα είναι 70% πάνω πχ από τις €300 χιλ, αυτό είναι κάτι που θα αξιολογηθεί ως "σωστό" ή "λάθος". Αν θα συμβάλλει στην οικονομική ανάπτυξη, στην παροχή κινήτρων για επιχειρηματικότητα, στην προσέλκυση επενδύσεων και στην πορεία εν τέλει των δημοσιονομικών εσόδων σε βάθος χρόνου και όχι με γνώμονα τα επόμενα ένα με δύο χρόνια. Όταν αποφασίζεις όχι να φορολογήσεις, αλλά να δημεύσεις ήδη φορολογημένα χρήματα, αυτό δεν δύναται να κριθεί στον άξονα "σωστό"  - "λάθος", αλλά στο "ηθικό και "ανήθικο".

Προφανώς έχω άποψη για το αν θα βοηθήσει ή όχι μεσομακροπρόθεσμα την οικονομία μιας χώρας και τα δημοσιονομικά του κράτους της, όμως μπαίνοντας στη συζήτηση, de facto προσπερνώ το ηθικό εμπόδιο, το αποδέχομαι ως ηθικά αποδεκτό και το κρίνω ως προς την αποτελεσματικότητά του. Λάθος. Η ηθική διάσταση προέχει και εν προκειμένω μιλάμε για μια κρατική ανηθικότητα.

Οι περιουσίες χτίζονται από το περίσσευμα ετήσιων εισοδημάτων μετά τη φορολόγηση τους. Ο κάτοχος της περιουσίας εκτιμά - και ορθά - ότι αυτό που όφειλε να πράξει το έπραξε. Συμμετείχε στην εγχώρια αναδιανομή του εισοδήματος καταβάλλοντας ετήσια πολύ μεγάλα ποσά για φόρους. Το να έρθει αναδρομικά ένα κράτος και του επιβάλλει νέους υψηλότερους φορολογικούς συντελεστές - γιατί επί της ουσίας περί αυτού μιλάμε - για όσα έβγαλε τις τελευταίες δεκαετίες και φορολογήθηκε επ΄αυτών, δεν στερείται απλά φορολογικής και οικονομικής λογικής. Στερείται ηθικού περιβλήματος.

Το να προσπαθούμε να κατασκευάσουμε ηθικές αιτιάσεις διαμονοποιώντας τους εύπορους, αν μη τι άλλο, μας ταυτίζει πλέον καθ’ ολοκληρίαν με τις σοβιετίες που θεωρούσαν ότι ην περιουσία είναι προϊόν κλοπής της υπεραξίας των εργαζόμενων. Ό,τι η ιστορία απέβαλλε σαν στημένη λεμονόκουπα. οι ανοικονόμητοι κυβερνώντες προσπαθούν να επαναφέρουν από την πίσω πόρτα μπας και γλιτώσουν τις θεσούλες τους.

Οι πολίτες δεν φορολογούνται βάσει χαρακτήρα. Φορολογούνται βάσει εισοδήματος. Και η κάλυψη της φορολογικής υποχρέωσης δεν μπορεί να τελεί υπό τη μελλοντική αίρεση να μην μπορεί ένας πολιτικός να δώσει τα επιδόματα που υποσχέθηκε στους πολίτες και τις συντεχνίες τους για να τον ψηφίσουν.

Add comment

Comments

There are no comments yet.