Μπορεί μια κυβέρνηση να φορολογήσει απευθείας τον συσσωρευμένο πλούτο των δισεκατομμυριούχων χωρίς να τους οδηγήσει στην έξοδο; Η Καλιφόρνια ετοιμάζεται να δώσει μια πραγματική απάντηση σε ένα από τα μεγαλύτερα οικονομικά και πολιτικά ερωτήματα της εποχής. Και οι ψηφοφόροι της εμφανίζονται σχεδόν μοιρασμένοι.
Από τον Κέλσο | Συντακτική ομάδα Greece2Day
Η Καλιφόρνια δεν ψηφίζει απλώς για έναν ακόμη φόρο. Στις εκλογές της 3ης Νοεμβρίου καλείται ουσιαστικά να αποφασίσει εάν είναι διατεθειμένη να επιχειρήσει κάτι πολύ πιο ριζοσπαστικό: να φορολογήσει όχι το εισόδημα ή τα κεφαλαιακά κέρδη, αλλά τον ίδιο τον συσσωρευμένο πλούτο των δισεκατομμυριούχων. Και η τελευταία δημοσκόπηση των Berkeley Institute of Governmental Studies/Los Angeles Times δείχνει ότι το αποτέλεσμα κάθε άλλο παρά δεδομένο είναι.
Η Proposition 40, η οποία προβλέπει έναν εφάπαξ φόρο 5% στην καθαρή περιουσία των δισεκατομμυριούχων, συγκεντρώνει:
- 45% υπέρ
- 42% κατά
- 13% αναποφάσιστοι
Το προβάδισμα έχει μάλιστα περιοριστεί αισθητά. Περίπου έξι εβδομάδες νωρίτερα το "Ναι" βρισκόταν στο 48% και το "Όχι" στο 41%. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στις 15–20 Σεπτεμβρίου σε 6.989 εγγεγραμμένους ψηφοφόρους της Καλιφόρνιας, από τους οποίους 4.512 χαρακτηρίζονται πιθανοί ψηφοφόροι. Το εκτιμώμενο περιθώριο σφάλματος για το συνολικό δείγμα είναι περίπου ±2 ποσοστιαίες μονάδες.
Τι ακριβώς είναι ο «φόρος των δισεκατομμυριούχων»
Η Proposition 40 προβλέπει έναν εφάπαξ φόρο ίσο με το 5% της καθαρής περιουσίας όσων ήταν κάτοικοι της Καλιφόρνιας την 1η Ιανουαρίου 2026 και διέθεταν περιουσία άνω του $1 δισ. Εδώ βρίσκεται η ουσιαστική διαφορά από έναν συνηθισμένο φόρο υψηλού εισοδήματος. Δεν φορολογούνται απλώς τα χρήματα που κάποιος κέρδισε μέσα στη χρονιά. Φορολογείται η καθαρή περιουσία του. Μετοχές. Συμμετοχές σε εταιρείες. Επιχειρηματικά περιουσιακά στοιχεία. Επενδύσεις και άλλα περιουσιακά στοιχεία. Η κύρια κατοικία και άλλα ακίνητα, οι συντάξεις και οι λογαριασμοί συνταξιοδότησης γενικά εξαιρούνται από τον υπολογισμό.
Ο φόρος θα οφείλεται το 2027, ενώ θα υπάρχει δυνατότητα αποπληρωμής σε βάθος πέντε ετών με πρόσθετο κόστος.
Πού θα πάνε τα χρήματα
Το 90% των εσόδων πρέπει να κατευθυνθεί σε υπηρεσίες υγείας. Το υπόλοιπο προβλέπεται να χρηματοδοτήσει μεταξύ άλλων εκπαίδευση, επισιτιστική βοήθεια και τη διοικητική εφαρμογή του ίδιου του φόρου. Οι υποστηρικτές της πρότασης συνδέουν το μέτρο με τις μεγάλες περικοπές της ομοσπονδιακής χρηματοδότησης για την υγεία και ειδικότερα με την ανάγκη στήριξης του Medi-Cal, του προγράμματος υγειονομικής κάλυψης των πολιτών χαμηλού εισοδήματος.
Η επίσημη δημοσιονομική ανάλυση της πολιτείας είναι πάντως πολύ πιο προσεκτική από ορισμένους πολιτικούς ισχυρισμούς της εκστρατείας: εκτιμά ότι ο φόρος θα μπορούσε να αποφέρει δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε προσωρινά έσοδα, κατανεμημένα σε αρκετά χρόνια.
Διαβάστε ακόμα: Φόρος περιουσίας στην Καλιφόρνια: Πάμε για… σερφάρισμα
Το πραγματικό ερώτημα: Τι θα κάνουν οι δισεκατομμυριούχοι;
Εδώ αρχίζει η πραγματικά ενδιαφέρουσα οικονομική συζήτηση. Ένας φόρος εισοδήματος επιβάλλεται σε μια ροή χρημάτων. Ο φόρος περιουσίας επιβάλλεται σε ένα απόθεμα πλούτου. Και για έναν δισεκατομμυριούχο το μεγαλύτερο μέρος αυτού του πλούτου μπορεί να μην βρίσκεται σε τραπεζικούς λογαριασμούς. Μπορεί να βρίσκεται σε μετοχές μιας εταιρείας που ίδρυσε πριν από 30 χρόνια. Αυτό δημιουργεί τρία βασικά προβλήματα.
Πρώτον, την αποτίμηση. Πόσο αξίζει μια συμμετοχή σε μια μη εισηγμένη εταιρεία; Πώς αποτιμάται ένα σύνθετο επενδυτικό όχημα ή ένα asset χωρίς καθημερινή χρηματιστηριακή τιμή;
Δεύτερον, τη ρευστότητα. Κάποιος μπορεί να διαθέτει καθαρή περιουσία $10 δισ., χωρίς φυσικά να διαθέτει $500 εκατ. σε μετρητά για την πληρωμή του φόρου.
Και τρίτον, το σημαντικότερο: τη φορολογική κινητικότητα. Τι εμποδίζει έναν δισεκατομμυριούχο να μεταφέρει τη φορολογική κατοικία του σε άλλη πολιτεία;
Αυτό είναι το βασικό επιχείρημα των αντιπάλων της Proposition 40.
Ο Newsom λέει «όχι»
Το ιδιαίτερα ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι απέναντι στον φόρο δεν βρίσκονται μόνο Ρεπουμπλικανοί ή επιχειρηματικές οργανώσεις. Αντίθετος είναι και ο Δημοκρατικός κυβερνήτης της Καλιφόρνιας Gavin Newsom. Η βασική ένσταση αφορά τη μακροπρόθεσμη φορολογική βάση της πολιτείας. Η Καλιφόρνια εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τους φόρους που καταβάλλουν οι πολίτες με πολύ υψηλά εισοδήματα. Εάν ένας νέος φόρος περιουσίας οδηγήσει ακόμη και ένα μέρος αυτών των φορολογουμένων να εγκαταλείψει μόνιμα την πολιτεία, η Καλιφόρνια μπορεί να εισπράξει ένα μεγάλο ποσό βραχυπρόθεσμα αλλά να χάσει επαναλαμβανόμενα φορολογικά έσοδα στο μέλλον.
Η επίσημη ανάλυση του Legislative Analyst's Office αναγνωρίζει ότι τέτοιες συμπεριφορικές αντιδράσεις είναι πιθανές. Εκτιμά ότι η απώλεια εσόδων από τον φόρο εισοδήματος των δισεκατομμυριούχων θα μπορούσε να είναι μικρότερη του $1 δισ. ετησίως, εάν κάποιοι αλλάξουν συμπεριφορά ή εγκαταλείψουν την πολιτεία. Δεν πρόκειται επομένως απλώς για ιδεολογική αντιπαράθεση γύρω από το εάν "οι πλούσιοι πρέπει να πληρώνουν περισσότερο". Το πραγματικό οικονομικό ερώτημα είναι διαφορετικό: Πόσο περισσότερο μπορούν να φορολογηθούν πριν αρχίσει να συρρικνώνεται η ίδια η φορολογική βάση;
Η Silicon Valley μπαίνει στη μάχη
Το διακύβευμα εξηγεί και το τεράστιο οικονομικό ενδιαφέρον γύρω από την εκστρατεία. Ομάδες χρηματοδοτούμενες από πολύ εύπορους επιχειρηματίες της Silicon Valley έχουν κινητοποιηθεί εναντίον της Proposition 40 και υπέρ δύο άλλων προτάσεων που μπορούν να περιορίσουν ή να ακυρώσουν τη λειτουργία της. Μόνο η οργάνωση Building a Better California, στην οποία σημαντικός χρηματοδότης είναι ο συνιδρυτής της Google Sergey Brin, είχε συγκεντρώσει περισσότερα από $156 εκατ. έως τα μέσα Αυγούστου.
Και εδώ η πολιτική μάχη γίνεται ακόμη πιο περίπλοκη.
Οι Propositions 41 και 42 μπορούν να ακυρώσουν τον φόρο
Στο ίδιο ψηφοδέλτιο υπάρχουν δύο ουσιαστικά "αντίμετρα":
Η Proposition 41 θα εμποδίζει νέους πολιτειακούς φόρους να εξαιρούν τα έσοδά τους από το συνταγματικό όριο κρατικών δαπανών.
Η Proposition 42 προχωρά ακόμη περισσότερο, περιορίζοντας νέους φόρους πάνω σε προσωπική περιουσία και άλλα assets καθώς και ορισμένες αναδρομικές φορολογικές επιβαρύνσεις.
Και οι δύο επηρεάζουν κρίσιμα στοιχεία της Proposition 40. Εάν εγκριθεί η Proposition 40 αλλά παράλληλα εγκριθεί μία από τις ανταγωνιστικές προτάσεις με περισσότερες ψήφους, ο φόρος των δισεκατομμυριούχων μπορεί ουσιαστικά να ακυρωθεί. Η δημοσκόπηση δείχνει μάλιστα πόσο μπερδεμένο είναι το εκλογικό σώμα:
Proposition 41:
37% υπέρ
33% κατά
30% αναποφάσιστοι
Proposition 42:
43% υπέρ
34% κατά
23% αναποφάσιστοι
Το εντυπωσιακό ποσοστό αναποφάσιστων είναι ίσως από μόνο του πολιτικό εύρημα. Οι Καλιφορνέζοι καλούνται να αποφασίσουν για 14 διαφορετικές πολιτειακές προτάσεις στο ίδιο ψηφοδέλτιο.
Οι ψηφοφόροι δεν απορρίπτουν γενικά τη φορολόγηση των πλουσίων
Ίσως το σημαντικότερο εύρημα της δημοσκόπησης βρίσκεται αλλού. Την ίδια στιγμή που η Proposition 40 δυσκολεύεται να περάσει το 50%, μια διαφορετική πρόταση για τη φορολόγηση των υψηλών εισοδημάτων έχει σαφώς μεγαλύτερη υποστήριξη. Η Proposition 3 συγκεντρώνει:
54% υπέρ
34% κατά
Η πρόταση αυτή δεν δημιουργεί έναν νέο φόρο περιουσίας. Καθιστά μόνιμη μια αυξημένη φορολογία υψηλών εισοδημάτων που θεσπίστηκε το 2012 και σήμερα προβλέπεται να λήξει το 2031. Σήμερα, οι Καλιφορνέζοι με ετήσιο εισόδημα άνω των περίπου $360.000 υπάγονται σε συντελεστή 10,3%, ενώ για εισοδήματα άνω των περίπου $721.000 ο συντελεστής φθάνει το 12,3%. Τα περισσότερα έσοδα χρηματοδοτούν σχολεία και το υπόλοιπο κοινοτικά κολέγια και υπηρεσίες υγείας. Αυτό δημιουργεί μια σημαντική πολιτική διάκριση.
Οι ψηφοφόροι φαίνονται περισσότερο διατεθειμένοι να φορολογήσουν υψηλά εισοδήματα από το να εγκρίνουν έναν εντελώς νέο μηχανισμό φορολόγησης του συσσωρευμένου πλούτου.
Φόρος εισοδήματος και φόρος περιουσίας δεν είναι το ίδιο πράγμα
Η διάκριση έχει μεγάλη οικονομική σημασία. Έστω ότι ένας επιχειρηματίας κατέχει το 20% μιας εταιρείας που αποτιμάται στα $20 δισ.Η συμμετοχή του αξίζει θεωρητικά $4 δισ. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι έχει εισόδημα $4 δισ. Ο φόρος περιουσίας αντιμετωπίζει μέρος αυτής της αποτίμησης ως φορολογική βάση, ακόμη και αν οι μετοχές δεν έχουν πωληθεί. Γι' αυτό οι υποστηρικτές του θεωρούν ότι μπορεί να φορολογήσει αποτελεσματικότερα τεράστιες περιουσίες που διαφορετικά συσσωρεύονται για δεκαετίες χωρίς να μετατρέπονται σε φορολογητέο εισόδημα.
Οι αντίπαλοι απαντούν ότι η φορολόγηση μη πραγματοποιημένων αξιών δημιουργεί προβλήματα αποτίμησης, ρευστότητας και - κυρίως - ισχυρά κίνητρα μετακίνησης κεφαλαίων και φορολογικής κατοικίας.
Το παράδοξο της Καλιφόρνιας
Και εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη αντίφαση. Η Καλιφόρνια είναι ταυτόχρονα ένα από τα φυσικότερα μέρη των ΗΠΑ για να δοκιμαστεί ένας φόρος δισεκατομμυριούχων και ένα από τα πιο επικίνδυνα δημοσιονομικά μέρη για να αποτύχει. Στην πολιτεία ζουν μερικές εκατοντάδες δισεκατομμυριούχοι. Το Reuters υπολογίζει ότι η συνολική περιουσία τους ξεπερνά τα $2 τρισ. Αλλά η Καλιφόρνια βασίζεται ήδη δυσανάλογα στα υψηλά εισοδήματα για τη χρηματοδότηση του προϋπολογισμού της. Αυτό σημαίνει ότι μια πολιτική που αποφέρει δεκάδες δισεκατομμύρια σήμερα μπορεί θεωρητικά να μειώσει μια επαναλαμβανόμενη πηγή φορολογικών εσόδων αύριο.
Το μέγεθος αυτής της συμπεριφορικής αντίδρασης είναι ακριβώς το σημείο στο οποίο διαφωνούν οι δύο πλευρές.
Και μια δεύτερη έκπληξη της δημοσκόπησης: «Όχι» στο voter ID
Η ίδια έρευνα καταγράφει ακόμη ένα αποτέλεσμα με εθνικό πολιτικό ενδιαφέρον. Η Proposition 39 θα απαιτούσε από τους ψηφοφόρους να παρουσιάζουν κρατικό έγγραφο ταυτοποίησης όταν ψηφίζουν αυτοπροσώπως ή να παρέχουν PIN ή τα τέσσερα τελευταία ψηφία του Αριθμού Κοινωνικής Ασφάλισης στην επιστολική ψήφο.
Οι Καλιφορνέζοι εμφανίζονται αντίθετοι:
52% κατά
39% υπέρ
9% αναποφάσιστοι.
Η πρόταση προβλέπει επίσης έλεγχο της αμερικανικής υπηκοότητας των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων μέσω κυβερνητικών δεδομένων.
Ένα οικονομικό πείραμα που θα παρακολουθήσει όλη η Αμερική
Η μάχη της Proposition 40 ξεπερνά τελικά τα σύνορα της Καλιφόρνιας. Για χρόνια η συζήτηση περί φόρου περιουσίας στις Ηνωμένες Πολιτείες ήταν κυρίως θεωρητική. Τώρα αποκτά ένα πραγματικό εργαστήριο. Αν εγκριθεί, η Καλιφόρνια θα επιχειρήσει να αντλήσει δεκάδες δισεκατομμύρια από μια εξαιρετικά μικρή ομάδα εξαιρετικά πλούσιων φορολογουμένων. Εάν απορριφθεί, θα έχει ενδιαφέρον να εξεταστεί εάν οι ψηφοφόροι απέρριψαν την αρχή της φορολόγησης του πλούτου ή τον συγκεκριμένο σχεδιασμό της Proposition 40 - ιδίως αφού η σαφώς πιο συμβατική φορολόγηση υψηλών εισοδημάτων της Proposition 3 εμφανίζει μεγαλύτερη αποδοχή.
Και εάν εγκριθεί, το σημαντικότερο ερώτημα θα αρχίσει την επόμενη ημέρα: Πόσα χρήματα θα εισπράξει πράγματι η Καλιφόρνια — και πόσοι από τους ανθρώπους που καλούνται να τα πληρώσουν θα εξακολουθούν μακροπρόθεσμα να αποτελούν μέρος της φορολογικής της βάσης;
Αυτό είναι το πραγματικό πείραμα. Και η απάντησή του μπορεί να επηρεάσει τη συζήτηση για τη φορολόγηση του μεγάλου πλούτου πολύ πέρα από την Καλιφόρνια.
Add comment
Comments