Η Gen Z δηλώνει ότι δεν μπορεί να αγοράσει σπίτι, φοβάται ότι δεν θα μπορέσει να συνταξιοδοτηθεί και θεωρεί ότι οι προηγούμενες γενιές είχαν πολύ περισσότερες ευκαιρίες. Τα οικονομικά στοιχεία, όμως, παρουσιάζουν μια πολύ πιο περίπλοκη εικόνα.
Από τον Nick Lichtenberg | Fortune
Απόδοση – δημοσιογραφική επιμέλεια: Αργώ | Greece2Day
Υπάρχει μια φράση που θα μπορούσε εύκολα να προέρχεται από κάποιο σημερινό βίντεο στο TikTok: Χρειάζεται πλέον μια μικρή περιουσία για να αγοράσεις σπίτι και τα έπιπλα κοστίζουν τρεις φορές περισσότερο απ’ ό,τι πριν από δέκα χρόνια.
Μόνο που δεν γράφτηκε από κάποιον 25χρονο της Gen Z. Δημοσιεύθηκε το 1866. Η παρατήρηση αυτή βρίσκεται στην αρχή μιας νέας μελέτης του BCG Center for Macroeconomics, με έναν προκλητικό τίτλο: "Οι νέοι είναι μια χαρά: Η διαχρονική οικονομική ανασφάλεια κάθε νέας γενιάς".
Το βασικό επιχείρημα των οικονομολόγων Philipp Carlsson-Szlezak, Paul Swartz και Henry Rubin είναι εξίσου προκλητικό: Η οικονομική δυσφορία των νέων δεν είναι κάτι καινούργιο. Και κυρίως, η σημερινή Gen Z μπορεί να βρίσκεται σε πολύ καλύτερη οικονομική θέση απ’ όσο πιστεύει.
Ο αριθμός που ανατρέπει τη συζήτηση
Ας ξεκινήσουμε από το εισόδημα. Σύμφωνα με την ανάλυση της BCG, οι μεγαλύτεροι σε ηλικία εργαζόμενοι της Gen Z - στα 28 τους χρόνια - έχουν διάμεσο πραγματικό εισόδημα περίπου $42.000 τον χρόνο. Σε σταθερές τιμές, αυτό είναι περίπου: 25% υψηλότερο από το εισόδημα που είχαν οι Millennials στην ίδια ηλικία. Και περίπου 50% υψηλότερο από εκείνο που είχαν οι Baby Boomers στα 28 τους.
Πρόκειται, σύμφωνα με τους ερευνητές, για το μεγαλύτερο προβάδισμα μιας νέας γενιάς ως προς το εισόδημα μετά τους ίδιους τους Boomers.
Με άλλα λόγια, η εικόνα μιας Gen Z που έχει μείνει οικονομικά πίσω δεν επιβεβαιώνεται εύκολα από τα δεδομένα εισοδήματος.
Και στον πλούτο;
Εδώ η σύγκριση είναι δυσκολότερη. Η Gen Z είναι ακόμη πολύ νέα για να υπάρχουν ώριμα και συγκρίσιμα στοιχεία καθαρής περιουσίας. Η BCG εξετάζει επομένως μαζί τους νεότερους Millennials και τη Gen Z. Και η εικόνα είναι και πάλι εντυπωσιακή.
Στα 34 χρόνια, η μέση καθαρή περιουσία των Millennials υπολογίζεται περίπου στα $331.000.
Στην ίδια ηλικία:
- η Gen X είχε περίπου $251.000
- οι Baby Boomers περίπου $229.000
σε συγκρίσιμους πραγματικούς όρους.
Η νέα γενιά, επομένως, δεν φαίνεται να βρίσκεται σε μια γραμμική διαδικασία οικονομικής παρακμής. Το αντίθετο. Σε αρκετούς βασικούς δείκτες, βρίσκεται μπροστά.
Τότε γιατί αισθάνεται τόσο φτωχή;
Εδώ βρίσκεται το πραγματικά ενδιαφέρον μέρος της ιστορίας. Για περίπου τέσσερις δεκαετίες, οι δημοσκοπήσεις στις ΗΠΑ έδειχναν ένα σταθερό μοτίβο: οι μεγαλύτεροι άνθρωποι ήταν συνήθως πιο απαισιόδοξοι για την οικονομία από τους νέους.
Περίπου το 2025, σύμφωνα με την ανάλυση της BCG, αυτό αντιστράφηκε. Για πρώτη φορά, οι νεότερες ηλικίες έγιναν περισσότερο απαισιόδοξες από τις μεγαλύτερες. Έχουμε λοιπόν ένα οικονομικό παράδοξο: τα αντικειμενικά μεγέθη βελτιώνονται, αλλά η υποκειμενική οικονομική ασφάλεια επιδεινώνεται.
«Great Expectations»
Η BCG χρησιμοποιεί ουσιαστικά μια ιδέα που θυμίζει τον Dickens. Το πρόβλημα μπορεί να μην είναι μόνο τι έχει η Gen Z. Μπορεί να είναι και τι περίμενε ότι θα έχει. Οι σημερινοί νέοι μεγάλωσαν σε έναν κόσμο όπου η επιτυχία προβάλλεται διαρκώς μπροστά τους.
Στο Instagram βλέπουν ταξίδια. Στο TikTok βλέπουν ανθρώπους 25 ετών που υποτίθεται ότι κερδίζουν εκατομμύρια. Στο YouTube βλέπουν σπίτια, αυτοκίνητα και τρόπους ζωής που παλαιότερα θα έβλεπαν μόνο σε ένα περιοδικό.
Η κοινωνική σύγκριση δεν γίνεται πλέον με τον γείτονα. Γίνεται με ολόκληρο τον πλανήτη.
Ο Philipp Carlsson-Szlezak, παγκόσμιος επικεφαλής οικονομολόγος της BCG, το θέτει διαφορετικά: η Gen Z υπήρξε ουσιαστικά η πρώτη γενιά που μεγάλωσε ως "πειραματόζωο" της επανάστασης των smartphones, χωρίς να διαθέτει εξαρχής τα φίλτρα που απαιτούνται για να διαχωρίζει την εικόνα των social media από την πραγματική ζωή.
Το σπίτι αλλάζει ολόκληρη την εξίσωση
Υπάρχει όμως ένα σημείο όπου η δυσφορία της Gen Z έχει πολύ συγκεκριμένη οικονομική βάση.
Η κατοικία.
Ένας νέος μπορεί να κερδίζει περισσότερο από τον πατέρα ή τον παππού του στην ίδια ηλικία και ταυτόχρονα να βρίσκεται σε χειρότερη θέση όσον αφορά την αγορά κατοικίας. Οι τιμές των ακινήτων σε πολλές μεγάλες αμερικανικές πόλεις έχουν αυξηθεί πολύ ταχύτερα από τα εισοδήματα.
Παράλληλα, τα υψηλότερα επιτόκια έχουν εκτοξεύσει το πραγματικό μηνιαίο κόστος ενός στεγαστικού δανείου. Και υπάρχει ακόμη μία σημαντική διαφορά.
Οι Boomers αγόρασαν σπίτια και χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία πριν από δεκαετίες ανόδου των τιμών.
Η Gen Z πρέπει να τα αγοράσει μετά από αυτή την άνοδο. Άρα το γεγονός ότι ένας νέος κερδίζει περισσότερα δεν σημαίνει αυτομάτως ότι μπορεί να αγοράσει περισσότερα από τα περιουσιακά στοιχεία που θεωρεί σημαντικά για τη δημιουργία πλούτου.
Το μεγάλο πλεονέκτημα των Boomers
Αυτό εξηγεί και μια φαινομενική αντίφαση. Η BCG μπορεί να έχει δίκιο ότι η Gen Z βρίσκεται καλύτερα στην ίδια ηλικία. Αλλά οι Boomers εξακολουθούν να είναι ασύγκριτα πλουσιότεροι σήμερα. Στις ΗΠΑ ελέγχουν δεκάδες τρισεκατομμύρια δολάρια σε περιουσιακά στοιχεία, έχοντας επωφεληθεί από δεκαετίες ανόδου των ακινήτων και των χρηματιστηρίων.
Άρα πρέπει να ξεχωρίσουμε δύο διαφορετικές συγκρίσεις: Πόσο πλούσια είναι κάθε γενιά σήμερα; και: Πόσο πλούσια ήταν κάθε γενιά όταν βρισκόταν στην ίδια ηλικία; Δεν είναι το ίδιο ερώτημα.
Στο πρώτο, οι Boomers κυριαρχούν. Στο δεύτερο, οι νεότερες γενιές τα πηγαίνουν πολύ καλύτερα απ’ όσο υποδηλώνει η δημόσια συζήτηση.
Η οικονομία σε σχήμα Κ
Υπάρχει ακόμη μια δημοφιλής εξήγηση για την απαισιοδοξία των νέων: η περίφημη K-shaped economy. Η εικόνα είναι ότι μετά την πανδημία οι πλούσιοι έγιναν πολύ πλουσιότεροι, ενώ οι χαμηλότερες εισοδηματικές τάξεις έμειναν πίσω.
Η BCG αμφισβητεί ότι αυτή η περιγραφή αποδίδει σωστά ολόκληρη την πραγματικότητα. Σύμφωνα με την ανάλυσή της, από το 2020 η αύξηση των μισθών στο χαμηλότερο εισοδηματικό τεταρτημόριο ξεπέρασε εκείνη του υψηλότερου σχεδόν κάθε χρόνο.
Αυτό δεν σημαίνει ότι εξαφανίστηκε η ανισότητα. Σημαίνει ότι πρέπει να διαχωρίζουμε δύο πράγματα: το επίπεδο της ανισότητας και την κατεύθυνση στην οποία κινούνται τα εισοδήματα.
Μπορεί μια οικονομία να παραμένει πολύ άνιση και ταυτόχρονα οι χαμηλόμισθοι να έχουν σημαντικές πραγματικές αυξήσεις αποδοχών.
Η Gen Z δεν φαντάζεται όλα τα προβλήματα
Εδώ χρειάζεται όμως προσοχή. Ούτε οι ίδιοι οι ερευνητές της BCG υποστηρίζουν ότι όλα πηγαίνουν καλά. Η Gen Z αντιμετωπίζει πραγματικές δυσκολίες: στεγαστικό κόστος, φοιτητικά δάνεια, υψηλό κόστος ζωής, ακριβή υγειονομική περίθαλψη, αβεβαιότητα στην αγορά εργασίας και δυσκολότερη πρόσβαση σε περιουσιακά στοιχεία.
Και οι μέσοι όροι μπορούν να κρύβουν τεράστιες ανισότητες. Ένας νέος που κληρονομεί σπίτι ή λαμβάνει οικονομική βοήθεια από τους γονείς του βρίσκεται σε εντελώς διαφορετική θέση από κάποιον που ξεκινά χωρίς οικογενειακή περιουσία.
Η BCG το αναγνωρίζει ρητά: η ανάλυσή της δεν υποστηρίζει ότι "όλα είναι καλά για όλους". Αμφισβητεί το αντίθετο άκρο - ότι όλα είναι χειρότερα για όλους.
Και έρχεται η μεγαλύτερη μεταβίβαση πλούτου στην ιστορία
Υπάρχει ένας ακόμη παράγοντας που μπορεί να αλλάξει δραματικά την εικόνα τις επόμενες δεκαετίες. Το περιβόητο Great Wealth Transfer. Οι Boomers και η Silent Generation κατέχουν τεράστιες ποσότητες ακινήτων, μετοχών, επιχειρήσεων και άλλων περιουσιακών στοιχείων. Καθώς γερνούν, μεγάλο μέρος αυτών των assets θα περάσει στις επόμενες γενιές.
Οι εκτιμήσεις διαφέρουν ανάλογα με τη μελέτη και τον χρονικό ορίζοντα, αλλά μιλάμε για δεκάδες τρισεκατομμύρια δολάρια. Αυτό όμως δημιουργεί ένα νέο πρόβλημα. Η κληρονομιά δεν θα κατανεμηθεί ισόποσα. Όσοι γεννηθούν σε οικογένειες με σημαντικά assets μπορεί να δουν την οικονομική τους θέση να αλλάζει θεαματικά.
Όσοι δεν διαθέτουν τέτοια οικογενειακή περιουσία δεν θα συμμετάσχουν στον ίδιο βαθμό. Έτσι, η μεγαλύτερη μεταβίβαση πλούτου στην ιστορία μπορεί ταυτόχρονα να κάνει τις νεότερες γενιές πλουσιότερες και να ενισχύσει τις ανισότητες μέσα στην ίδια γενιά.
Η Gen Z των $74 τρισ.
Υπάρχει και μια μεγαλύτερη, παγκόσμια διάσταση. Η Bank of America εκτιμά ότι η Gen Z αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες δημογραφικές ομάδες του πλανήτη. Το συνολικό παγκόσμιο εισόδημά της ήταν περίπου $9 τρισ. το 2023. Μέχρι το 2034 θα μπορούσε να φτάσει τα $52 τρισ. Και έως το 2040 τα $74 τρισ. ή περίπου 36% του συνολικού παγκόσμιου εισοδήματος.
Εάν επαληθευτεί αυτή η πορεία, η Gen Z δεν θα είναι απλώς μια ακόμη γενιά καταναλωτών. Θα αποτελεί μία από τις σημαντικότερες οικονομικές δυνάμεις του πλανήτη.
Το παράδοξο της οικονομικής προόδου
Η ιστορία της Gen Z αναδεικνύει τελικά ένα μεγαλύτερο πρόβλημα των σύγχρονων οικονομιών. Η οικονομική πρόοδος δεν βιώνεται πάντοτε ως πρόοδος.Ένας άνθρωπος μπορεί να έχει:
- μεγαλύτερο πραγματικό εισόδημα,
- καλύτερη τεχνολογία,
- περισσότερες καταναλωτικές επιλογές,
- ευκολότερη πρόσβαση στις χρηματοπιστωτικές αγορές
- και υψηλότερη καθαρή περιουσία από έναν συνομήλικό του πριν από 30 ή 50 χρόνια
και παρ’ όλα αυτά να αισθάνεται ότι βρίσκεται σε χειρότερη θέση. Γιατί; Επειδή η ευημερία δεν μετριέται μόνο σε δολάρια. Μετριέται και σε σχέση με τις προσδοκίες. Σε σχέση με τους γονείς. Σε σχέση με τους φίλους. Σε σχέση με αυτά που βλέπουμε καθημερινά στις οθόνες μας. Και σε σχέση με τα πράγματα που θεωρούμε ότι "θα έπρεπε" ήδη να έχουμε.
Πλουσιότεροι στα στοιχεία, φτωχότεροι στις προσδοκίες
Ίσως λοιπόν το πραγματικό πρόβλημα της Gen Z να μην χωρά ούτε στο αισιόδοξο ούτε στο απαισιόδοξο αφήγημα. Δεν είναι μια "χαμένη γενιά". Αλλά ούτε είναι μια γενιά χωρίς σοβαρά οικονομικά εμπόδια. Είναι πιθανώς μια γενιά που κερδίζει περισσότερα, αλλά πρέπει να αγοράσει ακριβότερα assets.
Που διαθέτει περισσότερες ευκαιρίες, αλλά συγκρίνεται με πολύ περισσότερους ανθρώπους.
Που μπορεί να γίνει εξαιρετικά πλούσια συνολικά, αλλά με τεράστιες διαφορές πλούτου στο εσωτερικό της.
Και που γνωρίζει καθημερινά, μέσω μιας οθόνης, όχι μόνο τι έχει - αλλά κυρίως τι δεν έχει.
Αυτό ίσως εξηγεί το παράδοξο καλύτερα από οποιονδήποτε οικονομικό δείκτη: η Gen Z μπορεί να είναι πλουσιότερη από τις προηγούμενες γενιές στην ίδια ηλικία, αλλά οι προσδοκίες της έχουν αυξηθεί ακόμη ταχύτερα από το εισόδημά της.
Add comment
Comments