Τρία χρόνια πανεπιστήμιο για να μάθεις TikTok, YouTube και Instagram; Η πρώτη αντίδραση είναι εύκολη: "μέχρι και πτυχίο influencer βγάλαμε". Μόνο που το πρόγραμμα του Nottingham Trent περιλαμβάνει παραγωγή βίντεο, ανάλυση δεδομένων, εμπορική στρατηγική, podcast, πνευματικά δικαιώματα, τεχνητή νοημοσύνη και ψηφιακή δεοντολογία.
Από την Emma Brockes | The Guardian
Απόδοση – δημοσιογραφική επιμέλεια: Αργώ | Greece2Day
Ας ξεκινήσουμε με την αυθόρμητη αντίδραση. Πτυχίο influencer; Τρία χρόνια; Σχεδόν 10.000 λίρες τον χρόνο; Τι ακολουθεί; Μεταπτυχιακό στο TikTok; Διδακτορικό στο Instagram; Πτυχίο στο dropshipping; Αυτή είναι λογιά η πρώτη αντίδραση όταν εξετάζεται το τριετές BA (Hons) Content Creation του Nottingham Trent University. Και είναι δύσκολο να κατηγορηθεί κανείς.
Για γενιές γονέων που μεγάλωσαν με την ιδέα ότι πανεπιστημιακές σπουδές σημαίνουν νομική, ιατρική, οικονομικά, μηχανική, φιλολογία ή φυσικές επιστήμες, η ιδέα ότι ένας νέος μπορεί να πάει στο πανεπιστήμιο για να μάθει πώς να δημιουργεί περιεχόμενο για κοινωνικά δίκτυα ακούγεται σχεδόν σαν παρωδία της ανώτατης εκπαίδευσης. Μόνο που υπάρχει ένα πρόβλημα. Η αγορά εργασίας δεν ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για το τι θεωρούμε εμείς αξιοπρεπές πανεπιστημιακό αντικείμενο.
Τι είναι πραγματικά το «πτυχίο influencer»;
Καταρχάς, δεν ονομάζεται έτσι. Ο επίσημος τίτλος του είναι Content Creation BA (Hons). Το πρόγραμμα ξεκίνησε το 2022 και διαρκεί τρία χρόνια. Για το ακαδημαϊκό έτος 2026, τα δίδακτρα για Βρετανούς φοιτητές είναι 9.790 λίρες ετησίως. Δηλαδή σχεδόν 29.400 λίρες μόνο για δίδακτρα στην τριετία. Για τους διεθνείς φοιτητές, το ποσό είναι πολύ υψηλότερο: 18.700 λίρες τον χρόνο. Η περιγραφή του προγράμματος από το ίδιο το πανεπιστήμιο δεν υπόσχεται ότι θα μετατρέψει τον φοιτητή στον επόμενο μεγάλο αστέρα του TikTok. Ο στόχος είναι διαφορετικός.
Να εκπαιδεύσει δημιουργούς περιεχομένου, υπευθύνους κοινωνικών δικτύων, στελέχη ψηφιακού μάρκετινγκ, υπευθύνους εμπορικής ταυτότητας και επικοινωνίας και ελεύθερους επαγγελματίες της ψηφιακής οικονομίας.
Και τι ακριβώς μαθαίνεις;
Εδώ αρχίζει να γίνεται δυσκολότερη η εύκολη ειρωνεία. Στο πρώτο έτος υπάρχει μάθημα δημιουργίας περιεχομένου μικρής διάρκειας. Οι φοιτητές μαθαίνουν να σχεδιάζουν, να γυρίζουν και να μοντάρουν βίντεο και φωτογραφικό υλικό για πλατφόρμες όπως TikTok, Instagram και YouTube Shorts. Υπάρχει μάθημα εμπορικής ταυτότητας και στρατηγικής. Οι φοιτητές μαθαίνουν να αναλύουν κοινά, να δημιουργούν στρατηγικές περιεχομένου και να προσαρμόζουν το υλικό τους σε διαφορετικές πλατφόρμες. Υπάρχει μάθημα εκστρατειών κοινωνικών δικτύων και ανάλυσης δεδομένων.
Εκεί δεν αρκεί να δημιουργήσεις κάτι που "φαίνεται ωραίο". Πρέπει να μετρήσεις αν λειτουργεί. Να αναλύσεις τα δεδομένα. Να αξιολογήσεις την απόδοση μιας εκστρατείας. Και να αλλάξεις στρατηγική ανάλογα με τα αποτελέσματα.
Διαβάστε ακόμα: Τα πτυχία δεν είναι συνταγή επιτυχίας για την Generation Z
Podcast, ζωντανές μεταδόσεις και δημοσιογραφικές δεξιότητες
Στη συνέχεια τα πράγματα γίνονται ακόμη πιο ενδιαφέροντα. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει παραγωγή podcast και ζωντανών μεταδόσεων.
- Πολυκάμερες παραγωγές.
- Επεξεργασία ήχου.
- Τεχνικές συνέντευξης.
- Αφήγηση ιστοριών.
- Δημιουργία και διατήρηση κοινού.
Υπάρχει επίσης παραγωγή μεγαλύτερων αφηγηματικών έργων διάρκειας έξι έως δέκα λεπτών: ντοκιμαντέρ, μικρού μήκους ταινίες, μουσικά βίντεο, προωθητικές παραγωγές. Με άλλα λόγια, ένα σημαντικό τμήμα του προγράμματος θα μπορούσε πριν από 20 χρόνια να βρίσκεται σε μια σχολή τηλεόρασης, κινηματογράφου, διαφήμισης ή δημοσιογραφίας. Απλώς σήμερα η οθόνη στην οποία καταλήγει το προϊόν δεν είναι απαραίτητα η τηλεόραση.
Μπορεί να είναι ένα κινητό τηλέφωνο.
Και βέβαια υπάρχει η τεχνητή νοημοσύνη
Το πρόγραμμα έχει ήδη ενσωματώσει και την τεχνητή νοημοσύνη. Οι φοιτητές χρησιμοποιούν εργαλεία ΤΝ για ανάπτυξη ιδεών, σχεδιασμό παραγωγής και αφήγηση. Παράλληλα εξετάζουν τις πολιτιστικές και ηθικές συνέπειες αυτών των τεχνολογιών. Και εδώ υπάρχει ένα μάθημα που δύσκολα μπορεί κανείς να χαρακτηρίσει "πώς να γίνεις influencer". Ψηφιακή δεοντολογία. Πνευματικά δικαιώματα. Δίκαιη χρήση. Ιδιοκτησία περιεχομένου. Παραπληροφόρηση. Ελευθερία του λόγου. Ψηφιακή βλάβη. Αναπαράσταση κοινωνικών ομάδων. Χρήση της τεχνητής νοημοσύνης. Και ευθύνη του δημιουργού απέναντι στο κοινό.
Ξαφνικά το "πτυχίο influencer" αρχίζει να μοιάζει περισσότερο με ένα υβρίδιο οπτικοακουστικής παραγωγής, μάρκετινγκ, δημοσιογραφίας, επικοινωνίας και επιχειρηματικότητας.
Τότε γιατί γελάμε;
Τίθεται ουσιαστικά αυτό το ερώτημα. Και η απάντησή είναι εν μέρει πολιτισμική. Έχουμε μια συγκεκριμένη εικόνα για το τι θεωρείται "σοβαρή" γνώση. Και κάθε φορά που εμφανίζεται ένα καινούργιο γνωστικό αντικείμενο, η πρώτη αντίδραση είναι συχνά η απαξίωση. Το ίδιο συνέβη με τις σπουδές Μέσων Ενημέρωσης. Με το μάρκετινγκ. Με διάφορες επαγγελματικές πανεπιστημιακές σπουδές. Υπάρχει μια βρετανική επιφυλακτικότητα απέναντι στα επαγγελματικά πτυχία. Η λογική είναι γνωστή: "Γιατί να το σπουδάσεις; Βρες μια δουλειά και μάθε το στην πράξη".
Οι δημοσιογράφοι το λένε για τη δημοσιογραφία. Οι άνθρωποι του μάρκετινγκ για το μάρκετινγκ. Οι άνθρωποι των Μέσων για τις σπουδές Μέσων. Παραδόξως, σπάνια χρησιμοποιούμε το ίδιο επιχείρημα για τη νομική ή την ιατρική.
Υπάρχει όμως και κάτι ακόμη: η λέξη «influencer»
Αν το ίδιο πρόγραμμα ονομαζόταν Ψηφιακή Επικοινωνία και Οπτικοακουστική Παραγωγή ίσως κανείς να μη γελούσε. Αν το ονομάσεις όμως "influencer degree", ολόκληρη η συζήτηση αλλάζει. Γιατί η λέξη "influencer" κουβαλά ήδη ένα πολιτισμικό φορτίο. Ναρκισσισμός. Διασημότητα. Χορηγούμενες αναρτήσεις. Kardashians. Άνθρωποι που φωτογραφίζουν τον καφέ τους.
Ο καθένας θα μπορούσε να έχει αυτή την αντίδραση. Ο καθένας όμως στη συνέχεια μπορεί να κάνει κάτι απλό. Να κοιτάξει τις αγγελίες εργασίας.
Και τότε αρχίζει το πρόβλημα
Τι ζητά σήμερα η αγορά των Μέσων και της επικοινωνίας; Υπευθύνους κοινωνικών δικτύων. Παραγωγούς podcast. Μοντέρ βίντεο. Δημιουργούς ψηφιακού περιεχομένου. Ανθρώπους που μπορούν να εμφανιστούν μπροστά στην κάμερα. Να γράψουν ένα μικρό σενάριο. Να γυρίσουν ένα βίντεο. Να το μοντάρουν. Να το δημοσιεύσουν. Να καταλάβουν γιατί λειτούργησε ή γιατί απέτυχε. Να γνωρίζουν το κοινό. Να παρακολουθούν τις τάσεις. Να διαχειρίζονται μια εμπορική ταυτότητα.
Και να μπορούν να κάνουν όλα αυτά γρήγορα. Τότε η ερώτηση παύει να είναι γιατί υπάρχει πτυχίο γι' αυτό. Και γίνεται "Αν αυτές είναι πλέον πραγματικές επαγγελματικές δεξιότητες, γιατί να μην μπορούν να διδαχθούν συστηματικά;"
Ο influencer δεν είναι απαραίτητα αυτό που νομίζουμε
Εδώ υπάρχει και μια σημαντική σύγχυση. Η οικονομία των δημιουργών δεν αποτελείται αποκλειστικά από ανθρώπους που προσπαθούν να γίνουν διάσημοι στο Instagram. Μια εταιρεία χρειάζεται βίντεο. Ένα πανεπιστήμιο χρειάζεται περιεχόμενο για κοινωνικά δίκτυα. Ένα μουσείο χρειάζεται ψηφιακή επικοινωνία. Ένας πολιτιστικός οργανισμός χρειάζεται podcast. Ένα ηλεκτρονικό κατάστημα χρειάζεται φωτογραφίες, βίντεο, κείμενα και στρατηγική κοινωνικών δικτύων. Μια μικρή επιχείρηση χρειάζεται κάποιον που να μπορεί να κάνει σχεδόν όλα τα παραπάνω. Ο «δημιουργός περιεχομένου» επομένως δεν είναι αναγκαστικά μια διασημότητα. Μπορεί να είναι ένας κανονικός εργαζόμενος σε ένα τμήμα επικοινωνίας.
Η παλιά δουλειά έγινε πέντε δουλειές μαζί
Και εδώ βρίσκεται ίσως η πραγματική αλλαγή. Παλαιότερα μια παραγωγή μπορούσε να απαιτεί:
- έναν δημοσιογράφο,
- έναν εικονολήπτη,
- έναν φωτογράφο,
- έναν μοντέρ,
- έναν υπεύθυνο μάρκετινγκ.
Σήμερα μια επιχείρηση μπορεί να δημοσιεύσει αγγελία για έναν content creator και να περιμένει από τον ίδιο άνθρωπο να κάνει λίγο απ' όλα. Να γράφει. Να τραβάει. Να μοντάρει. Να παρουσιάζει. Να δημοσιεύει. Να αναλύει δεδομένα. Και να καταλαβαίνει την εμπορική στρατηγική πίσω από το περιεχόμενο.
Μπορεί κανείς εύλογα να θεωρήσει αυτή την εξέλιξη προβληματική για την ποιότητα των θέσεων εργασίας. Δεν παύει όμως να αποτελεί πραγματικότητα της αγοράς.
Το πραγματικό πρόβλημα: Χρειάζονται τρία χρόνια και £30.000;
Και εδώ φτάνουμε στην ισχυρότερη ένσταση απέναντι στο συγκεκριμένο πτυχίο. Όχι ότι το αντικείμενο δεν υπάρχει. Υπάρχει. Όχι ότι οι δεξιότητες δεν έχουν οικονομική αξία. Έχουν. Το ερώτημα είναι διαφορετικό: χρειάζεσαι πραγματικά τρία χρόνια πανεπιστημίου και σχεδόν 30.000 λίρες διδάκτρων για να τις αποκτήσεις; Ένας νέος μπορεί να μάθει μοντάζ μόνος του. Μπορεί να δημιουργήσει κανάλι στο YouTube. Να μάθει φωτογραφία. Να χρησιμοποιήσει εργαλεία ανάλυσης δεδομένων. Να δημιουργήσει podcast. Να παρακολουθήσει σύντομα εξειδικευμένα προγράμματα.
Και κυρίως: να δημιουργήσει ένα πραγματικό χαρτοφυλάκιο δουλειάς. Σε έναν κλάδο όπου ο εργοδότης μπορεί να πατήσει έναν σύνδεσμο και μέσα σε δύο λεπτά να δει ακριβώς τι μπορείς να κάνεις, το πτυχίο ενδέχεται να έχει μικρότερη σημασία από το ίδιο το έργο σου.
Η απάντηση του πανεπιστημίου: οι επαφές
Εδώ εμφανίζεται το επιχείρημα των αποφοίτων. Μία από τις πρώτες αποφοίτους του προγράμματος δήλωσε στο BBC ότι θεωρεί πως οι περίπου 30.000 λίρες άξιζαν ακόμη και μόνο για τις επαγγελματικές γνωριμίες που απέκτησε. Και ας παραηρήσουμε κάτι πολύ εύστοχο: οι γνωριμίες είναι ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους οικογένειες αγωνίζονται επί χρόνια ώστε τα παιδιά τους να μπουν σε πανεπιστήμια όπως η Οξφόρδη και το Κέιμπριτζ. Άρα γιατί θεωρούμε "δικτύωση" τις γνωριμίες ενός φοιτητή της Οξφόρδης και περιττή πολυτέλεια τις επαφές ενός φοιτητή ψηφιακού περιεχομένου;
Το Nottingham Trent προσπαθεί ακριβώς αυτό
Το πρόγραμμα δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη συνεργασία με πραγματικούς οργανισμούς. Οι φοιτητές δουλεύουν πάνω σε πραγματικές ή προσομοιωμένες αναθέσεις πελατών. Χτίζουν επαγγελματικό χαρτοφυλάκιο. Συνεργάζονται με εταιρείες και οργανισμούς. Το πανεπιστήμιο αναφέρει προηγούμενες εργασίες με οργανισμούς όπως το NSPCC, το Splendour και το BBC Children in Need. Παράλληλα διαθέτει επαγγελματικό εξοπλισμό παραγωγής, στούντιο εικονικής παραγωγής και εγκαταστάσεις οπτικών εφέ. Επομένως, αυτό που αγοράζει ο φοιτητής δεν είναι μόνο πληροφορία.
Είναι επίσης εξοπλισμός, καθοδήγηση, συνεργασίες, χρόνος εξάσκησης και - τουλάχιστον θεωρητικά - πρόσβαση σε ένα επαγγελματικό δίκτυο.
Πτυχίο του μέλλοντος ή υπερτιμημένη επαγγελματική κατάρτιση;
Και κάπου εδώ η εύκολη απάντηση εξαφανίζεται. Μπορούν να ισχύουν ταυτόχρονα δύο πράγματα. Το πρώτο: η δημιουργία ψηφιακού περιεχομένου αποτελεί πλέον πραγματικό επάγγελμα και απαιτεί πραγματικές δεξιότητες. Το δεύτερο: δεν είναι καθόλου αυτονόητο ότι η καλύτερη μέθοδος απόκτησης αυτών των δεξιοτήτων είναι ένα τριετές πανεπιστημιακό πρόγραμμα με δίδακτρα σχεδόν 30.000 λιρών.
Και αυτή είναι πολύ πιο ενδιαφέρουσα συζήτηση από το να γελάμε με ένα "πτυχίο influencer".
Ίσως τελικά το παράξενο να είναι το πανεπιστήμιο
Υπάρχει όμως και μια μεγαλύτερη ερώτηση. Για περισσότερο από έναν αιώνα, τα πανεπιστήμια εκπαιδεύουν ανθρώπους για επαγγέλματα που αλλάζουν συνεχώς. Οι οικονομίες αλλάζουν. Οι τεχνολογίες αλλάζουν. Ορισμένες δουλειές εξαφανίζονται. Άλλες εμφανίζονται. Γιατί λοιπόν περιμένουμε τα πανεπιστημιακά αντικείμενα να παραμένουν ακίνητα; Πριν από 30 χρόνια, "διαχειριστής κοινωνικών δικτύων" δεν ήταν επάγγελμα. Το YouTube δεν υπήρχε. Το podcast δεν υπήρχε ως μαζικό μέσο. Το TikTok δεν υπήρχε. Η σημερινή οικονομία των δημιουργών επίσης δεν υπήρχε. Τώρα υπάρχουν.
Το ερώτημα που θα αντιμετωπίσουν οι γονείς
Και ας καταλήξουμε στο δυσκολότερο τεστ. Τι θα κάνατε αν το δικό της παιδί ανακοίνωνε: "Θέλω να σπουδάσω Content Creation;". Μαντεύω ότι η πρώτη αντίδρασή σας θα ήταν να αντισταθείτε. Να προτείνεται κάτι πιο παραδοσιακό. Να αναρωτηθείτε αν η αναζήτηση διαδικτυακής φήμης μπορεί να προσφέρει μια ουσιαστική ζωή. Και μετά θα κοίταζατε τις αγγελίες εργασίας.
- Social media managers.
- Podcast producers.
- Video editors.
- Content creators.
Και θα αναγκαζόσασταν να παραδεχθεί ότι η επιλογή ίσως δεν είναι τόσο παράλογη όσο ακούγεται. Αυτό δεν σημαίνει ότι το πτυχίο αξίζει αναγκαστικά τις 30.000 λίρες. Ούτε ότι κάθε 18χρονος που θέλει να γίνει influencer πρέπει να πάει πανεπιστήμιο. Σημαίνει κάτι πολύ απλούστερο. Η αγορά εργασίας έχει ήδη δημιουργήσει επαγγέλματα που πριν από λίγα χρόνια αντιμετωπίζαμε ως χόμπι. Και ίσως η πραγματική συζήτηση δεν είναι αν αυτά τα επαγγέλματα είναι αρκετά "σοβαρά" για το πανεπιστήμιο. Είναι αν το πανεπιστήμιο μπορεί να τα διδάξει αρκετά καλά ώστε να δικαιολογεί το κόστος του.
Γιατί μπορεί πράγματι το "πτυχίο influencer" να ακούγεται παράξενο. Αλλά σε μια οικονομία όπου επιχειρήσεις, πανεπιστήμια, οργανισμοί, μέσα ενημέρωσης και πολιτιστικά ιδρύματα ανταγωνίζονται καθημερινά για λίγα δευτερόλεπτα από την προσοχή μας, η ικανότητα να δημιουργείς περιεχόμενο που κάποιος πραγματικά θα σταματήσει για να δει δεν είναι πια απλώς χόμπι.
Είναι δουλειά. Το αν χρειάζεται και πτυχίο είναι μια εντελώς διαφορετική ερώτηση.
Click here to add text.
Add comment
Comments