Το "χρυσό διαβατήριο"του Milei υπόσχεται νέα κεφάλαια σε μια οικονομία που διψά για συνάλλαγμα. Αλλά πόσο μπορεί πραγματικά να βοηθήσει όταν έρχονται δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια πληρωμών χρέους;
Από την Emma Bubola |New York Times
Απόδοση – δημοσιογραφική επιμέλεια: Αργώ | Greece2Day
Υπάρχει μια σχεδόν αργεντίνικη ειρωνεία στο νέο οικονομικό πείραμα του Javier Milei. Για δεκαετίες, το μεγάλο πρόβλημα της χώρας ήταν πώς θα εμποδίσει τους Αργεντινούς να μετατρέπουν τα πέσο τους σε δολάρια και να βγάζουν τα χρήματά τους στο εξωτερικό.
Τώρα το Μπουένος Άιρες επιχειρεί ακριβώς το αντίθετο: να πείσει πλούσιους ξένους να φέρουν τα δολάριά τους στην Αργεντινή. Και το αντάλλαγμα δεν είναι απλώς μια άδεια παραμονής. Είναι αργεντίνικο διαβατήριο.
Η κυβέρνηση ανακοίνωσε στις 2 Οκτωβρίου ότι το νέο πρόγραμμα απόκτησης υπηκοότητας μέσω επένδυσης θα αρχίσει να λειτουργεί μέσα στο τέταρτο τρίμηνο του 2026. Πρόκειται για το πρώτο τέτοιο πρόγραμμα στη Νότια Αμερική.
Η τιμή της υπηκοότητας
Το σύστημα είναι, τουλάχιστον στη βασική του αρχιτεκτονική, εξαιρετικά απλό. Ο ενδιαφερόμενος θα έχει δύο επιλογές: $350.000 μη επιστρεπτέα εισφορά στο αργεντίνικο Δημόσιο ή αγορά κρατικού ομολόγου αξίας $800.000.
Στη δεύτερη περίπτωση, σύμφωνα με το Associated Press, το ομόλογο θα πρέπει να διακρατηθεί για επτά χρόνια. Για μια τετραμελή οικογένεια, η επιλογή της εισφοράς αναμένεται να κοστίζει περίπου $500.000.
Ο/η σύζυγος και τα άγαμα παιδιά ηλικίας 18 έως 25 ετών μπορούν επίσης να αποκτήσουν υπηκοότητα με πρόσθετη εισφορά $100.000 το καθένα, ενώ για παιδιά κάτω των 18 ετών προβλέπεται εισφορά $25.000. Δεν πρόκειται επομένως για μια ακόμη "χρυσή βίζα".
Η Αργεντινή προσφέρει υπηκοότητα. Και αυτή η λεπτομέρεια αλλάζει ολόκληρη την οικονομική αξία του προϊόντος.
Τι αγοράζουν πραγματικά οι $350.000
Κάποιος θα μπορούσε να αναρωτηθεί: ποιος πληρώνει $350.000 για να γίνει Αργεντινός; Η απάντηση είναι ότι ο αγοραστής δεν αγοράζει μόνο το δικαίωμα να ζήσει στο Μπουένος Άιρες. Αγοράζει δεύτερη υπηκοότητα, διεθνή κινητικότητα και μια γεωγραφική εναλλακτική λύση.
Ο υπουργός Οικονομίας Luis Caputo ανέφερε ότι το αργεντίνικο διαβατήριο επιτρέπει πρόσβαση χωρίς προηγούμενη θεώρηση εισόδου σε περισσότερες από 140 χώρες. Παράλληλα, η υπηκοότητα προσφέρει σημαντικές δυνατότητες μετακίνησης στη Λατινική Αμερική και ιδιαίτερα στον χώρο της Mercosur.
Αυτό εξηγεί γιατί το προϊόν μπορεί να είναι ιδιαίτερα ελκυστικό για εύπορους πολίτες χωρών των οποίων τα διαβατήρια έχουν περιορισμένη διεθνή ισχύ.
Υπάρχει όμως πλέον και μια δεύτερη αγορά. Πλούσιοι Αμερικανοί και Ευρωπαίοι αναζητούν όλο και περισσότερο μια δεύτερη χώρα ως γεωγραφική και πολιτική ασφάλεια - όχι απαραίτητα για να μεταναστεύσουν αύριο, αλλά για να διαθέτουν μια εναλλακτική επιλογή εάν οι συνθήκες αλλάξουν.
Με άλλα λόγια, το δεύτερο διαβατήριο αρχίζει να αντιμετωπίζεται περίπου όπως ένα διαφοροποιημένο χαρτοφυλάκιο: δεν βάζεις όλα τα περιουσιακά στοιχεία σου σε μία αγορά και, αν έχεις αρκετά χρήματα, δεν είσαι υποχρεωμένος να βάλεις ολόκληρη τη ζωή σου σε μία χώρα.
Το πραγματικό πρόβλημα λέγεται δολάριο
Εδώ όμως βρίσκεται η ουσία της ιστορίας. Το πρόγραμμα δεν εμφανίζεται σε μια τυχαία χρονική στιγμή. Η κυβέρνηση Milei έχει επιτύχει μεγάλη αποκλιμάκωση του πληθωρισμού: ο μηνιαίος πληθωρισμός, που βρισκόταν στο 25,5% όταν ο Milei ανέλαβε την προεδρία τον Δεκέμβριο του 2023, είχε υποχωρήσει στο 1,7% τον Αύγουστο του 2026.
Όμως η Αργεντινή εξακολουθεί να έχει ένα παλιό και εξαιρετικά επίμονο πρόβλημα: χρειάζεται δολάρια. Και τα χρειάζεται σύντομα. Το αργεντίνικο Δημόσιο βρίσκεται αντιμέτωπο με σχεδόν $25 δισ. πληρωμών χρέους σε ξένο νόμισμα μέσα στο 2027.
Παράλληλα, η χώρα εξακολουθεί να διαπραγματεύεται με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο στο πλαίσιο της τρίτης αξιολόγησης του προγράμματος διευρυμένης χρηματοδοτικής διευκόλυνσης. Οι συζητήσεις θα συνεχιστούν τις επόμενες εβδομάδες, ανακοίνωσε το ΔΝΤ την 1η Οκτωβρίου.
Εδώ λοιπόν το "χρυσό διαβατήριο" παύει να είναι μια περίεργη ιστορία για εκατομμυριούχους. Γίνεται ιστορία δημόσιου χρέους.
Διαβάστε ακόμα: Οι σειρήνες του Αργεντίνου Οδυσσέα
Η αριθμητική είναι αμείλικτη
Οι σύμβουλοι του προγράμματος εκτιμούν ότι, εφόσον επιτευχθεί ο αναμενόμενος αριθμός αιτήσεων, το πρόγραμμα θα μπορούσε να αποφέρει έως $2,5 δισ. σε πέντε χρόνια. Ακούγεται σημαντικό. Και είναι. Μόνο που πρέπει να συγκριθεί με το σωστό μέγεθος. Πληρωμές χρέους σε ξένο νόμισμα το 2027: περίπου $25 δισ.
Δυνητικά έσοδα από τα διαβατήρια σε πέντε χρόνια: έως $2,5 δισ. Άρα ακόμη και το συνολικό εκτιμώμενο όφελος μιας ολόκληρης πενταετίας αντιστοιχεί περίπου στο 10% των πληρωμών χρέους ενός μόνο έτους, εάν χρησιμοποιήσουμε ως βάση τα περίπου $25 δισ. του 2027.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το πρόγραμμα είναι ασήμαντο. Σημαίνει ότι δεν αποτελεί λύση του προβλήματος χρέους. Είναι περισσότερο μια πρόσθετη πηγή σκληρού συναλλάγματος σε μια χώρα για την οποία κάθε νέο δολάριο έχει ιδιαίτερη σημασία.
Και τότε εμφανίζεται το παράδοξο
Η Αργεντινή είναι ίσως μία από τις πιο παράξενες χώρες στον κόσμο για να επιχειρήσει κάτι τέτοιο. Είναι μια οικονομία που έχει περάσει επανειλημμένες κρίσεις χρέους, υποτιμήσεις, ελέγχους κεφαλαίων και πληθωριστικές εκρήξεις.
Για πολλά χρόνια οι ίδιοι οι εύποροι Αργεντινοί αναζητούσαν τρόπους να προστατεύσουν τον πλούτο τους από την Αργεντινή. Τώρα η χώρα επιχειρεί να πείσει τους πλούσιους του υπόλοιπου κόσμου ότι η Αργεντινή μπορεί να γίνει το ασφαλές καταφύγιό τους.
Και εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ενδιαφέρον στοίχημα του Milei. Δεν επιχειρεί απλώς να αλλάξει την οικονομική πολιτική της χώρας. Επιχειρεί να αλλάξει το ίδιο το σήμα της Αργεντινής στις διεθνείς αγορές. Από χώρα από την οποία φεύγει το κεφάλαιο, σε χώρα στην οποία μετακομίζει το κεφάλαιο.
Το πείραμα Peter Thiel
Υπάρχει ήδη ένα όνομα που λειτουργεί σχεδόν ως διαφήμιση αυτής της στρατηγικής. Peter Thiel.
Ο δισεκατομμυριούχος επενδυτής και συνιδρυτής της Palantir μετακίνησε προσωρινά την οικογένειά του στο Μπουένος Άιρες. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το AP, εταιρεία συνδεδεμένη με την επενδυτική του δραστηριότητα διαθέτει έπαυλη αξίας $13,5 εκατ. στην ακριβή συνοικία Barrio Parque.
Επενδυτικό του κεφάλαιο απέκτησε ποσοστό 1% στη Vista Energy, εταιρεία πετρελαίου που δραστηριοποιείται στην Παταγονία. Δεν υπάρχει ένδειξη ότι ο Thiel πρόκειται να συμμετάσχει στο νέο πρόγραμμα υπηκοότητας. Η παρουσία του, όμως, προσφέρει στην κυβέρνηση κάτι ίσως εξίσου σημαντικό: ένα παράδειγμα.
Διαβάστε ακόμα: Το Αργεντίνικο θαύμα, υπερβαίνει τον ίδιο τον Μιλέϊ
Αν ένας από τους γνωστότερους δισεκατομμυριούχους της τεχνολογίας μπορεί να θεωρήσει το Μπουένος Άιρες πιθανή βάση, τότε η εικόνα της Αργεντινής ως μόνιμου οικονομικού προβλήματος αρχίζει τουλάχιστον να αμφισβητείται.
Υπάρχει όμως και η σκοτεινή πλευρά
Η πώληση υπηκοότητας δεν είναι χωρίς κινδύνους. Τα προγράμματα "χρυσών διαβατηρίων" έχουν κατηγορηθεί διεθνώς ότι μπορούν να χρησιμοποιηθούν για απόκρυψη ταυτότητας, ξέπλυμα παράνομου χρήματος και αποφυγή διώξεων.
Η Financial Action Task Force έχει προειδοποιήσει για τέτοιους κινδύνους, ενώ το 2025 το ανώτατο δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έκρινε παράνομο το πρόγραμμα "χρυσών διαβατηρίων" της Μάλτας. Η κυβέρνηση της Αργεντινής υποστηρίζει ότι οι υποψήφιοι θα περνούν από αυστηρούς ελέγχους.
Στις διαδικασίες αναμένεται να συμμετέχουν υπηρεσίες πληροφοριών και οικονομικής εποπτείας, με έλεγχο ταυτότητας, ποινικού μητρώου και προέλευσης κεφαλαίων. Και αυτό δεν είναι δευτερεύουσα λεπτομέρεια.
Γιατί εάν ένα πρόγραμμα που σχεδιάστηκε για να αυξήσει την αξία της αργεντίνικης υπηκοότητας καταλήξει να υπονομεύσει τη διεθνή αξιοπιστία του διαβατηρίου, το κράτος θα έχει καταστρέψει ακριβώς το προϊόν που προσπαθεί να πουλήσει.
Η Αργεντινή δεν πουλά μόνο διαβατήρια
Τελικά το πείραμα είναι πολύ μεγαλύτερο από τα $350.000. Ο Milei επιχειρεί να μετατρέψει κάτι που μέχρι σήμερα θεωρούνταν σχεδόν αποκλειστικά πολιτικό και νομικό αγαθό - την υπηκοότητα - σε οικονομικό περιουσιακό στοιχείο. Για τον επενδυτή, το προϊόν είναι ένα δεύτερο διαβατήριο.
Για την Αργεντινή, το προϊόν είναι ένας ακόμη τρόπος εισαγωγής δολαρίων. Και για τις αγορές, το πρόγραμμα αποτελεί ακόμη ένα μικρό τεστ για ένα πολύ μεγαλύτερο ερώτημα: μπορεί μια χώρα με τόσο μακρά ιστορία φυγής κεφαλαίων να μετατραπεί τελικά σε χώρα προσέλκυσης κεφαλαίων;
Η αριθμητική από μόνη της δεν επιτρέπει υπερβολές. Ακόμη και $2,5 δισ. δεν λύνουν ένα πρόβλημα δεκάδων δισεκατομμυρίων. Αλλά ίσως αυτό να μην είναι το πραγματικό στοίχημα.
Για δεκαετίες, όταν ένας εύπορος Αργεντινός αποκτούσε χρήματα, μία από τις πρώτες του σκέψεις ήταν πώς θα αποκτήσει δολάρια και πώς θα τα προστατεύσει από την ίδια του τη χώρα. Ο Milei επιχειρεί τώρα να αντιστρέψει αυτή τη ροή.
Να κάνει τους πλούσιους του κόσμου να πληρώνουν για το δικαίωμα να γίνουν Αργεντινοί. Και αν το καταφέρει σε μεγάλη κλίμακα, το σημαντικότερο κέρδος ίσως δεν είναι τα $350.000 ανά διαβατήριο.
Θα είναι ότι, έστω και για πρώτη φορά ύστερα από πολλές δεκαετίες, η Αργεντινή θα έχει καταφέρει να αλλάξει την κατεύθυνση του χρήματος.
Από έξω προς τα μέσα.
Add comment
Comments