Η υπόθεση του Νιντάλ Χασάν δεν αφορά το αν το έγκλημά του ήταν φρικτό ή αν καταδικάστηκε σε θάνατο από στρατοδικείο. Αφορά την πρόθεση της αμερικανικής κυβέρνησης να μετατρέψει την εκτέλεσή του σε δημόσιο θέαμα. Αν η μετάδοση γίνει, οι ΗΠΑ θα παραβιάσουν ένα όριο που οι περισσότερες χώρες έχουν εγκαταλείψει εδώ και δεκαετίες.
Από τον Tim Stanley | The Telegraph
Απόδοση – δημοσιογραφική επιμέλεια: Αληκτώ | Greece2Day
Στις 5 Νοεμβρίου 2009, ο Νιντάλ Χασάν, στρατιωτικός ψυχίατρος στον αμερικανικό στρατό, άνοιξε πυρ στη στρατιωτική βάση Φορτ Χουντ του Τέξας. Σκότωσε 13 ανθρώπους και τραυμάτισε άλλους 32. Το 2013, στρατοδικείο τον καταδίκασε σε θάνατο. Η εκτέλεση με εκτελεστικό απόσπασμα έχει προγραμματιστεί για τις 3 Δεκεμβρίου 2026, στο ίδιο στρατόπεδο. Η νέα διαμάχη αφορά το επόμενο βήμα. Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ δήλωσε ότι το κοινό θα μπορεί να παρακολουθήσει την εκτέλεση και το Πεντάγωνο ανακοίνωσε ότι σχεδιάζεται ζωντανή μετάδοση. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει εγκρίνει την εκτέλεση, αλλά στις 12 Οκτωβρίου δεν είχε επιβεβαιώσει οριστικά ότι θα εγκρίνει και τη μετάδοση.
Η διάκριση αυτή έχει σημασία. Η θανατική ποινή παραμένει νόμιμη στις ΗΠΑ και ο Χασάν καταδικάστηκε κατόπιν δικαστικής διαδικασίας. Η ζωντανή μετάδοση, όμως, θα έκανε κάτι διαφορετικό: θα μετέτρεπε την κρατική εκτέλεση σε δημόσιο γεγονός, προσβάσιμο σε εκατομμύρια ανθρώπους.
Μια πρακτική που σχεδόν εξαφανίστηκε
Οι δημόσιες εκτελέσεις εγκαταλείφθηκαν στις ΗΠΑ μετά τις τελευταίες μαζικές εκτελέσεις της δεκαετίας του 1930. Η πιο γνωστή, ο απαγχονισμός του Ρέινι Μπέθεα στο Κεντάκι το 1936, συγκέντρωσε χιλιάδες θεατές. Η εικόνα της εκτέλεσης ως δημόσιου θεάματος - με το πλήθος, την περιέργεια και την εμπορευματοποίηση του θανάτου - συνέβαλε στο να περάσει πίσω από τις κλειστές πόρτες των φυλακών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Διεθνούς Αμνηστίας για το 2025, καταγράφηκαν τουλάχιστον 17 δημόσιες εκτελέσεις: 11 στο Ιράν και έξι στο Αφγανιστάν υπό την εξουσία των Ταλιμπάν. Η ίδια οργάνωση εκτίμησε ότι τουλάχιστον 2.707 άνθρωποι εκτελέστηκαν συνολικά σε 17 χώρες - αριθμός που δεν περιλαμβάνει πλήρη στοιχεία από κράτη όπου οι εκτελέσεις αποτελούν κρατικό μυστικό. Εάν η μετάδοση στις ΗΠΑ πραγματοποιηθεί, η χώρα θα προστεθεί σε έναν πολύ μικρό κατάλογο κρατών που έχουν εκτελέσει ανθρώπους δημόσια τα τελευταία χρόνια. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ίδιες με το Ιράν ή τους Ταλιμπάν. Σημαίνει ότι, σε αυτή τη συγκεκριμένη πρακτική, θα εγκαταλείψουν ένα σύγχρονο όριο που έχει υιοθετηθεί από σχεδόν όλες τις δημοκρατίες.
Δικαιοσύνη ή κρατική παράσταση;
Το επιχείρημα του Χέγκσεθ είναι ότι το κοινό πρέπει να δει πως τα εγκλήματα έχουν συνέπειες. Είναι μια λογική αποτροπής: η δημόσια εκτέλεση ως προειδοποίηση προς επίδοξους δράστες. Δεν είναι αυτονόητο, όμως, ότι η μετάδοση θα πετύχει αυτόν τον σκοπό. Η βία του Χασάν είναι ήδη γνωστή· η καταδίκη του επίσης. Η εικόνα του θανάτου του δεν προσθέτει πληροφορία για την ενοχή ή την απόφαση του δικαστηρίου. Προσθέτει κυρίως μια σκηνή: το κράτος να σκοτώνει μπροστά σε κάμερες, με την ελπίδα ότι το κοινό θα φοβηθεί.
Και υπάρχει ένα παράδοξο. Οι ΗΠΑ έχουν καταδικάσει δημόσιες εκτελέσεις και βίαια θεάματα που οργανώνουν αυταρχικές κυβερνήσεις ή τρομοκρατικές οργανώσεις. Αν η δική τους κυβέρνηση μεταδώσει ζωντανά έναν πυροβολισμό, οι διαφορές στο νομικό σύστημα και στη διαδικασία δεν εξαφανίζονται. Αλλά η εικόνα θα αποδυναμώσει τη δυνατότητα της Ουάσιγκτον να επικαλείται πειστικά ότι η ανθρώπινη αξιοπρέπεια δεν εξαρτάται από την ταυτότητα του εκτελεστή.
Η αναφορά της κυβέρνησης στην αποτροπή έχει ήδη προκαλέσει ανησυχία και μέσα στο Ρεπουμπλικανικό στρατόπεδο. Ο πρόεδρος της Βουλής Μάικ Τζόνσον προειδοποίησε ότι η μετάδοση μπορεί να γίνει εργαλείο προπαγάνδας και στρατολόγησης για τρομοκρατικές οργανώσεις. Ο στρατιωτικός αρχιεπίσκοπος των ΗΠΑ, Τίμοθι Μπρόλιο, κάλεσε καθολικούς στρατιώτες που θα επιλεγούν για το εκτελεστικό απόσπασμα να ζητήσουν απαλλαγή. Ακόμη και συγγενής ενός από τα θύματα του Χασάν έχει πει ότι δεν θέλει η εκτέλεση να μετατραπεί σε "ψυχαγωγία".
Διαβάστε ακόμα: Η ακαταμάχητη γοητεία της αναρχίας
Η προειδοποίηση του ΟΗΕ
Τα Ηνωμένα Έθνη χαρακτήρισαν το σχέδιο "αποκρουστικό". Εκπρόσωπος του γενικού γραμματέα προειδοποίησε ότι η εκτέλεση μπροστά σε ζωντανές κάμερες ισοδυναμεί με δημόσια εκτέλεση και μπορεί να συνιστά σκληρή, απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση - ακόμη και να παραβιάζει την απαγόρευση των βασανιστηρίων. Πρόκειται για σοβαρή προειδοποίηση ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όχι για δικαστική απόφαση που έχει ήδη κρίνει τη νομιμότητα του σχεδίου.
Το ζήτημα, επομένως, δεν είναι αν ο Χασάν αξίζει συμπάθεια. Δεν χρειάζεται κανείς να υποβαθμίσει το έγκλημά του για να απορρίψει τη μετάδοση. Η τιμωρία που επέβαλε το δικαστήριο και η δημόσια προβολή της εκτέλεσης είναι δύο διαφορετικά ζητήματα. Η ηθική βάση του "οι πολιτισμένες χώρες δεν εκτελούν ανθρώπους δημόσια", δεν βρίσκεται στην ετικέτα "πολιτισμένη" ούτε στην προσπάθεια να παρουσιαστεί η Αμερική ως αντίγραφο αυταρχικών καθεστώτων. Βρίσκεται στην απλούστερη αρχή ότι μια δημοκρατία δεν χρειάζεται να σκηνοθετεί τον θάνατο για να αποδείξει ότι τιμωρεί το έγκλημα.
Αν η εκτέλεση μεταδοθεί, η βλάβη δεν θα περιοριστεί στην εικόνα που θα δουν οι θεατές. Θα βρίσκεται και στο μήνυμα που θα στείλει το κράτος: ότι η ανθρώπινη ζωή μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως δημόσιο μάθημα, ως προειδοποίηση ή ως θέαμα. Οι ΗΠΑ μπορούν να εκτελέσουν την ποινή που προβλέπει ο νόμος τους. Το αν πρέπει να την κάνουν παράσταση είναι μια επιλογή που ακόμη μπορούν να απορρίψουν.
Add comment
Comments