Οι αγορές και οι συμπεριφορές τους πάντα έχουν αξία. Στη σημερινή συγκυρία όμως έχουν ιδιαιτέρως την τιμητική τους. Κάθε λάθος πράξη, κάθε λάθος επιλογή, κάθε παράλειψη, κάθε μεταρρύθμιση που δεν προχωρά, τιμολογείται. Και τιμολογείται ακριβά, Και οι κυβερνήσεις, προς το παρόν στέλνουν τη λυπητερή στους λαούς. Μέχρι που οι λαοί να τους ξαποστείλουν για να έρθουν οι επόμενοι να κάνουν τα ίδια.
Από την Αληκτώ | Συντακτική ομάδα Greece2Day
Τα επιτόκια των Αμερικάνικων ομολόγων σπάνε το ένα ρεκόρ μετά το άλλο. Φταίει η γεωπολιτική κρίση; Ο πληθωρισμός; Αυτό θα ήταν μια πολύ βολική και αισιόδοξη προσέγγιση γιατί κάποια στιγμή η κρίση θα περάσει. Όλα περνάνε, άρα "και αυτό θα περάσει" όπως γράφανε και τα κεντητά που κρέμαγαν οι παλιοί Έλληνες νοικοκυραίοι στους τοίχους του σπιτιού τους. Μόνο που ναι μεν η γεωπολιτική κρίση θα περάσει (τουλάχιστον στο σκέλος της σημερινής έντασης), τα επιτόκια δεν πρόκειται ιδιαιτέρως να ακολουθήσουν στο ξεφούσκωμα. Διότι πλέον οι bond vigilantes πήραν τ' όπλο τους.
Τι είναι αυτοί; Εν πρώτοις το vigilantes μεταφράζεται κάπως σαν "αυτόκλητος τιμωρός". Και τι κάνουν οι αυτόκλητοι τιμωροί στις αγορές των ομολόγων; Σίγουρα τιμωρούν όσες κυβερνήσεις δεν κάνουν τίποτα προκειμένου να διορθώσουν δημοσιονομικά προβλήματα. Σπαταλάνε πολλά για να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους. Νομίζαμε ότι τους vigilantes τους είχαμε χάσει. Είχαν δεκαετίες να εμφανιστούν Μόνο που όπως φαίνεται, αργούν, αλλά δεν ξεχνούν.
Πχ οι ΗΠΑ, έχουν $40 τρις χρέος και πάνω από $2 τρις ετήσιο έλλειμμα. Τι κάνουν γι’ αυτό; Τίποτα. Εκεί παρεμβαίνουν οι αγορές. Σταματάνε να αγοράσουν τα Αμερικάνικα ομόλογα; Όχι, απλά θέτουν έναν όρο για να τα αγοράσουν. Να αποζημιωθούν για το μεγαλύτερο ρίσκο που αναλαμβάνουν. Εις χρήμα, ήτοι εις αποδόσεις, είτε εις υψηλότερα επιτόκια.
Παρακολουθούν τα πάντα όταν μια χώρα αρχίζει και τρεκλίζει. Προχθές η Fed αύξησε τα επιτόκια την ώρα που ο Trump από την αρχή της θητείας του φωνάζει για το αντίθετο. Αν η Fed έκανε ό,τι ζήταγε ο Trump, οι αγορές θα είκαζαν πως ο Αμερικάνος πρόεδρος δεν ανανέωσε τη θητεία του Powell - με τον όποιο είχε ανάλογη διαφωνία - και έβαλε τον Kevin Warsh για να είναι του χεριού του και να κάνει ό,τι του λέει. Άρα ότι έχει υπονομευτεί η αυτονομία της κεντρικής Αμερικάνικης τράπεζας. Κακή είδηση, που αυξάνει το ρίσκο των ομολόγων. Στην επόμενη έκδοση αυτό το επιπλέον ρίσκο θα μπει στον λογαριασμό των επιτοκίων.
Και όταν χρωστάς $40 τρις, τα επιτόκια είναι η μόνη σου έννοια. Αν είναι στο 5% και όχι στο 2%, αυτό σημαίνει ότι σταδιακά θα βρεθεί να πληρώνεις τον χρόνο $1,2 τρις παραπάνω σε τόκους, Όσο στοιχίζουν όλες οι συντάξεις που πληρώνεις. Άρα πρέπει να είσαι ευγενικός με τους κύριους vigilantes.
Για καθήστε όμως. Μήπως παραδώσαμε δύναμη σε αυτές τις "διαβολικές" αγορές; Θα τρέμουν δηλαδή οι κυβερνήσεις, οι εκλεγμένες κυβερνήσεις, να νομοθετήσουν υπέρ του λαού τους επειδή δεν θα το επιτρέπουν οι αγορές; Ποιος τους έχει εκλέξει αυτούς τους vigilantes που μας παριστάνουν τον γκιουλέκα μέσα στο σπίτι μας; Δεν πρέπει επιτέλους κάποιος να τους κόψει τον βήχα;
Θα συμφωνήσω. Με μια διαφορά, μάλλον καλύτερα μια επισήμανση. Οι "διαβολικές" αγορές δεν έχουν δύναμη από μόνες τους. Κάποιος τους της δίνει. Και αυτός ο κάποιος είναι οι λαοί και οι κυβερνήσεις που εκλέγουν. Αυτοί οπλίζουν τους vigilantes. Και υπάρχει ένας απλός τρόπος να αφοπλιστούν από τη στιγμή - που ως απεδείχθη - όταν βαράς τον ζουρνά, απλά καταλήγεις με τενοντίτιδα.
Γνωρίζετε κάποιον αδάνειστο συμπολίτη σας που να τον κυνηγάνε οι άλλοι διαβόλοι και τριβόλοι, οι τράπεζες, τα Funds και οι services; Ούτε που γνωρίζουν την ύπαρξή του, ούτε που γνωρίζει την ύπαρξή τους. Μακριά και αγαπημένοι. Ποιοι ωρύονται και διαμαρτύρονται για αυτούς τους διαβόλους; Όσοι χρωστάνε. Και κυρίως όσοι χρωστάνε πολλά σε σχέση με τα εισοδήματά τους. Και δυσκολεύονται να πληρώσουν. Όταν βλέπετε κάποιον να φωνάζει, το χρέος έχει περάσει τον λαιμό και έχει φτάσει στο κούτελο.
Η ίδια λύση ισχύει και για τα κράτη: Θες να αφαιρέσεις τη δύναμη των αγορών; Μη χρωστάς. Τότε θα ισχύει το δημώδες: Μόνος σου χόρευε και όσο θέλεις πήδα. Κανείς δεν θα κανείς κάθεται να μετράει τους πήδους, να τους τιμολογεί και να ζητάει πανωπροίκια. Το πήρες το ρεβόλβερ από τους vigilantes.
Ξέρετε δεν υπάρχει σε καμία συνταγματική πρόβλεψη και κανένας παγκόσμιος οικονομικός νόμος που να επιβάλει στις κυβερνήσεις να ξοδεύουν πολύ περισσότερα από όσα εισπράττουν. Επιλογή τους είναι. Και οι επιλογές έχουν κόστος. There is nothing such as a free lunch, λέμε στην ηρωϊκή Στεμνίτσα των θρύλων και των παραδόσεων.
Μα υπάρχει αδάνειστη οικονομία; Δυστυχώς όχι. Και ναι μπορεί το κράτος να βγει να δανειστεί σε μια πολύ δύσκολη συνθήκη (βλ. πανδημία) ή όταν θέλει να επενδύσει σε υποδομές που θα τους αυξήσουν δυνητικά τα μελλοντικά του έσοδα μέσω μεγαλύτερης ανάπτυξης. Δεν σημαίνει όμως ότι πρέπει να δανείζεσαι κάθε χρόνο ασταμάτητα. Και δεν σημαίνει ότι πρέπει να χρωστάς το 800% των ετήσιων εσόδων σου, όπως σήμερα οι ΗΠΑ.
Αν έχεις ένα λελογισμένο χρέος, ας πούμε 30% - 40% επί του ΑΕΠ σου και το συντηρείς σε αυτά τα επίπεδα, τότε είσαι νοικοκύρης, και οι αγορές δεν θα βάζουν σκληρούς όρους για να σε δανείσουν. Θα ισχύσει αυτό που προέβλεπε ο σύντροφος Αλέξης που είναι και το ατού του η οικονομία: Θα σε παρακαλάνε για να σε δανείσουν.
Χωρίς να κινδυνεύεις να πάθεις και τενοντίτιδα.
Add comment
Comments