Από τα καύσιμα και τα ενοίκια έως τα φοιτητικά γεύματα, τα πλαφόν συχνά μεταφέρουν το κόστος, περιορίζουν την προσφορά ή προκαλούν ελλείψεις. Οι ψηφοφόροι, ωστόσο, εξακολουθούν να τα στηρίζουν.
Από τον Κέλσο | Συντακτική ομάδα Greece2Day
Οι έλεγχοι τιμών έχουν κακή φήμη από τη δεκαετία του 1970, όταν εφαρμόστηκαν ευρέως χωρίς τα αποτελέσματα που υπόσχονταν. Παρ’ όλα αυτά, πολιτικοί από διαφορετικούς χώρους εξακολουθούν να προτείνουν ανώτατες τιμές, ενώ δημοσκοπήσεις δείχνουν ισχυρή υποστήριξη για πλαφόν σε φάρμακα, επιτόκια πιστωτικών καρτών και υπηρεσίες παιδικής φροντίδας.
Εξετάζοντας πρόσφατα παραδείγματα από διάφορες χώρες καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι οι βασικές οικονομικές συνέπειες δεν έχουν αλλάξει.
Στο Κιργιστάν, η επιβολή πλαφόν στα καύσιμα τον Μάιο συνοδεύτηκε από αναφορές για ελλείψεις στα πρατήρια. Η κυβέρνηση ήρε το μέτρο στη βενζίνη τον Ιούλιο.
Στο Μπανγκλαντές, οδηγοί περίμεναν έως και 14 ώρες για καύσιμα με ελεγχόμενη τιμή. Όταν επιτράπηκε η αύξηση των τιμών, οι ουρές στην πρωτεύουσα μειώθηκαν κατά περίπου δύο τρίτα και σε άλλες περιοχές εξαφανίστηκαν.
Διαβάστε ακόμα: Θέλεις να καταστρέψεις τους ενοικιαστές; Βάλε πλαφόν στα ενοίκια
Παρόμοια προβλήματα εμφανίστηκαν και στη Γαλλία. Η TotalEnergies ανακοίνωσε εθελοντικό πλαφόν στις τιμές καυσίμων των πρατηρίων της. Στις αρχές Απριλίου, από τα περίπου 900 πρατήρια στη χώρα που αντιμετώπιζαν ελλείψεις, τα 700 ανήκαν στην εταιρεία.
Στα πανεπιστήμια, το γεύμα του ενός ευρώ για όλους τους φοιτητές αύξησε τη ζήτηση στις λέσχες, όπου το πραγματικό κόστος ενός γεύματος υπολογίζεται σε περίπου οκτώ ευρώ. Το αποτέλεσμα ήταν μεγάλες ουρές, έλλειψη θέσεων και διαμαρτυρίες εργαζομένων για τον φόρτο εργασίας.
Στην αγορά κατοικίας, η εμπειρία των ελέγχων στα ενοίκια ήταν διαφορετική αλλά εξίσου ενδεικτική.
Στην Καταλονία, μετά την επιβολή εκτεταμένων περιορισμών το 2024, μειώθηκαν οι νέες μισθώσεις και η διαθέσιμη προσφορά κατοικιών προς ενοικίαση ήταν, έως τον Μάρτιο, κατά 23% χαμηλότερη.
Στην Ολλανδία, η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι θα χαλαρώσει τους κανόνες που είχαν τεθεί σε ισχύ τον Ιούλιο του 2024, καθώς ο αριθμός των κατοικιών που προσφέρονταν προς ενοικίαση είχε μειωθεί κατά 44% τους επόμενους μήνες. Στη Σκωτία, έκθεση της κυβέρνησης κατέγραψε ακυρώσεις σχεδίων για κατοικίες προς ενοικίαση και μεταφορά επενδύσεων στην Αγγλία.
Δεν οδηγεί κάθε πλαφόν σε άμεσες ελλείψεις. Στις Φιλιππίνες, για παράδειγμα, το ανώτατο όριο στην τιμή του εισαγόμενου ρυζιού δεν προκάλεσε εμφανή έλλειψη - κυρίως επειδή πολλοί πωλητές δεν συμμορφώθηκαν. Κάποιοι συνέχισαν να διαθέτουν εισαγόμενο ρύζι, αλλάζοντας την ετικέτα ώστε να εμφανίζεται ως εγχώριο προϊόν.
Σε άλλη περίπτωση, στην Ουγγαρία, το πλαφόν στην τιμή του χοιρινού κρέατος δεν εξαφάνισε το αυξημένο κόστος. Έρευνα που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο διαπίστωσε ότι το βάρος μεταφέρθηκε κυρίως από τους καταναλωτές στους λιανεμπόρους. Τα καταστήματα μπορούσαν έτσι να αντισταθμίσουν τη ζημιά αυξάνοντας τις τιμές άλλων προϊόντων ή περιορίζοντας υπηρεσίες.
Η πολιτική γοητεία των πλαφόν είναι προφανής: υπόσχονται άμεση προστασία από τις αυξήσεις, ενώ το κόστος της παρέμβασης μπορεί να εμφανιστεί αργότερα και σε διαφορετική μορφή — λιγότερα διαθέσιμα προϊόντα, μικρότερη προσφορά κατοικιών ή ακριβότερα άλλα αγαθά.
Η δημοτικότητα μιας πολιτικής δεν αποτελεί απόδειξη ότι λειτουργεί. Οι τιμές μπορούν να συγκρατηθούν με νόμο· η παραγωγή και η προσφορά, όμως, δεν αυξάνονται αυτομάτως για να καλύψουν τη ζήτηση.
Add comment
Comments