Εταιρικά χρέη στην Ευρώπη: Το παράδοξο της Ελλάδας και ο πραγματικός λόγος που το Λουξεμβούργο «σπάει» κάθε ρεκόρ

Όταν γίνεται λόγος για το χρέος στην Ευρώπη, το ενδιαφέρον στρέφεται σχεδόν πάντα στα δημόσια οικονομικά και στα ελλείμματα των κρατών. Ωστόσο, εξίσου σημαντικό είναι και το χρέος των επιχειρήσεων, καθώς αποτελεί βασικό δείκτη της χρηματοοικονομικής σταθερότητας μιας οικονομίας.

Τα τελευταία στοιχεία της Eurostat για το τέλος του 2025 αποκαλύπτουν μια εικόνα που προκαλεί έκπληξη. Οι χώρες με το υψηλότερο εταιρικό χρέος δεν είναι απαραίτητα εκείνες με τις πιο αδύναμες οικονομίες.

Αντίθετα, στην κορυφή βρίσκονται αρκετά από τα σημαντικότερα διεθνή χρηματοοικονομικά κέντρα της Ευρώπης, όπου οι πολυεθνικές χρησιμοποιούν πολύπλοκες εταιρικές δομές για τη χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων τους.

Την ίδια στιγμή, χώρες όπως η Ελλάδα και η Ιταλία, παρά το ιδιαίτερα υψηλό δημόσιο χρέος τους, εμφανίζουν από τα χαμηλότερα επίπεδα εταιρικού δανεισμού στην Ευρωζώνη.

Τι μετρά το εταιρικό χρέος

Ο συγκεκριμένος δείκτης αποτυπώνει το συνολικό χρέος των μη χρηματοπιστωτικών επιχειρήσεων ως ποσοστό του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ).

Στον υπολογισμό περιλαμβάνονται τραπεζικά δάνεια καθώς και εταιρικά ομόλογα και λοιποί χρεωστικοί τίτλοι.

Δεν περιλαμβάνονται οι τράπεζες, οι ασφαλιστικές εταιρείες και οι λοιποί χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί.

Παράλληλα, η Eurostat αφαιρεί τα δάνεια μεταξύ επιχειρήσεων που βρίσκονται στην ίδια χώρα, ώστε να αποφεύγεται η διπλή καταμέτρηση.

Στο τέλος του 2025 το εταιρικό χρέος στην Ευρωπαϊκή Ένωση διαμορφωνόταν στο 70,1% του ΑΕΠ, ενώ στην Ευρωζώνη έφθανε το 71,6%, επίπεδα που αποτελούν σχεδόν τα χαμηλότερα των τελευταίων δύο δεκαετιών.

Η εξέλιξη αυτή οφείλεται κυρίως στη σημαντική αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ τα τελευταία χρόνια, η οποία ξεπέρασε την αύξηση του εταιρικού δανεισμού.

Γιατί το όριο του 85% θεωρείται κρίσιμο

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χρησιμοποιεί ως σημείο αναφοράς το 85% του ΑΕΠ στο πλαίσιο της διαδικασίας παρακολούθησης των μακροοικονομικών ανισορροπιών.

Το όριο θεσπίστηκε μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση και την κρίση χρέους της Ευρωζώνης, ώστε να εντοπίζονται εγκαίρως οικονομίες όπου ο υπερβολικός ιδιωτικός δανεισμός θα μπορούσε να δημιουργήσει κινδύνους.

Η υπέρβαση του ορίου, πάντως, δεν σημαίνει αυτομάτως ότι μια οικονομία αντιμετωπίζει πρόβλημα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει αν το υψηλό χρέος αντανακλά πραγματικές αδυναμίες ή αν οφείλεται σε ειδικά χαρακτηριστικά της οικονομίας.

Οι 7 χώρες με το υψηλότερο εταιρικό χρέος

7. Βέλγιο - 90,6% του ΑΕΠ

Το υψηλό ποσοστό του Βελγίου συνδέεται κυρίως με τον ρόλο της χώρας ως κέντρου εγκατάστασης πολυεθνικών επιχειρήσεων.

Πολλοί διεθνείς όμιλοι χρησιμοποιούν βελγικές εταιρείες συμμετοχών για την εσωτερική χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων τους, γεγονός που διογκώνει στατιστικά το εταιρικό χρέος.

Η Κεντρική Τράπεζα του Βελγίου εκτιμά ότι, αν αφαιρεθούν αυτές οι ενδοομιλικές χρηματοδοτήσεις, το πραγματικό εταιρικό χρέος περιορίζεται περίπου στα δύο τρίτα του ΑΕΠ.

6. Γαλλία – 91,6% του ΑΕΠ

Η Γαλλία αποτελεί ίσως τη σημαντικότερη εξαίρεση της ευρωπαϊκής κατάταξης.

Σε αντίθεση με αρκετές άλλες χώρες, το υψηλό εταιρικό χρέος δεν οφείλεται κυρίως σε λογιστικές ή φορολογικές δομές πολυεθνικών.

Η Τράπεζα της Γαλλίας επισημαίνει εδώ και χρόνια ότι οι γαλλικές επιχειρήσεις συγκαταλέγονται στις περισσότερο δανεισμένες της Ευρωζώνης, ακόμη και μετά την αφαίρεση των μεγάλων ταμειακών διαθεσίμων τους.

Παράλληλα, αντιμετωπίζουν και υψηλότερο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους σε σχέση με πολλές άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες.

5. Ολλανδία – 106,3% του ΑΕΠ

Η Ολλανδία οφείλει την υψηλή θέση της στον ρόλο της ως διεθνούς χρηματοοικονομικού κόμβου.

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, περίπου το 60% του συνολικού εταιρικού χρέους αφορά πολυεθνικές που χρησιμοποιούν ολλανδικές εταιρικές δομές για τη χρηματοδότηση θυγατρικών σε άλλες χώρες.

Η Κεντρική Τράπεζα της Ολλανδίας επισημαίνει ότι χωρίς αυτές τις εταιρείες ειδικού σκοπού, το πραγματικό επίπεδο εταιρικού δανεισμού εμφανίζεται σημαντικά χαμηλότερο.

4. Κύπρος – 107,3% του ΑΕΠ

Παρόμοια εικόνα παρουσιάζει και η Κύπρος.

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα εκτιμά ότι το μεγαλύτερο μέρος των διεθνών χρηματοοικονομικών ροών πραγματοποιείται μέσω εταιρειών ειδικού σκοπού, οι οποίες έχουν περιορισμένη πραγματική οικονομική δραστηριότητα στη χώρα.

Περισσότερο από το 80% των διασυνοριακών επενδύσεων που διέρχονται από την Κύπρο αφορά αυτές τις δομές.

3. Σουηδία – 108,6% του ΑΕΠ

Η περίπτωση της Σουηδίας είναι διαφορετική.

Το μεγαλύτερο μέρος του εταιρικού χρέους προέρχεται από πραγματικές επιχειρήσεις της χώρας και κυρίως από τον κλάδο των εμπορικών ακινήτων.

Κατά την περίοδο των ιδιαίτερα χαμηλών επιτοκίων, οι εταιρείες ακινήτων δανείστηκαν εκτεταμένα τόσο από τις τράπεζες όσο και από τις αγορές ομολόγων. Η άνοδος των επιτοκίων μετά το 2022 κατέστησε τον συγκεκριμένο κλάδο μία από τις βασικές πηγές χρηματοπιστωτικού κινδύνου για τη σουηδική οικονομία.