Οι τεράστιες διαφορές στους φόρους και η “παγίδα” της μεσαίας τάξης στην Ευρώπη. Στην Ελλάδα έχει ανοίξει συζήτηση για extra φορολόγηση των υψηλών εισοδημάτων, όταν οι φόροι είναι από τους υψηλότερους στην Ευρώπη και πλήττουν την αποταμίευση.
Η Ευρώπη παραμένει μια ήπειρος με τεράστιες αποκλίσεις όχι μόνο στα εισοδήματα, αλλά και στο πόσα χρήματα τελικά μένουν στην τσέπη των εργαζομένων μετά τους φόρους και τις κρατήσεις. Ένας εργαζόμενος με μικτές ετήσιες αποδοχές €100.000 μπορεί να κρατήσει σχεδόν €87.000 στη Βουλγαρία, αλλά μόλις €50.750 στο Βέλγιο.
Τα στοιχεία αποτυπώνουν ανάγλυφα τη διαφορετική φιλοσοφία των ευρωπαϊκών οικονομιών: από τα “ελαφριά” φορολογικά καθεστώτα της Ανατολικής Ευρώπης μέχρι τα βαριά προοδευτικά μοντέλα της Δυτικής και Βόρειας Ευρώπης.
Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα καταγράφει μία από τις πιο ανησυχητικές επιδόσεις στην Ευρώπη: υψηλή φορολογική επιβάρυνση για τα ανώτερα εισοδήματα και ταυτόχρονα αρνητικό ποσοστό αποταμίευσης των νοικοκυριών.
Πόσα μένουν καθαρά από €100.000 μισθό
Σύμφωνα με εκτιμήσεις που βασίζονται σε στοιχεία του OECD, εθνικών φορολογικών συστημάτων και διεθνών φορολογικών βάσεων δεδομένων, οι καθαρές αποδοχές διαφέρουν δραματικά ανά χώρα.
Οι χώρες με τα υψηλότερα καθαρά εισοδήματα
Η Βουλγαρία αναδεικνύεται πρωταθλήτρια Ευρώπης, καθώς εργαζόμενος με μικτές αποδοχές €100.000 διατηρεί καθαρά περίπου €86.930. Πρόκειται για τη μοναδική χώρα όπου οι καθαρές αποδοχές ξεπερνούν τα €85.000.
Ακολουθούν:
Εσθονία: περίπου €74.400
Τσεχία: €72.800
Μάλτα: €72.500
Ελβετία: €70.500
Κύπρος: €70.300
Οι χώρες αυτές χαρακτηρίζονται είτε από ενιαίο φορολογικό συντελεστή (flat tax), είτε από χαμηλότερες ασφαλιστικές εισφορές και περιορισμένη προοδευτικότητα στη φορολογία.
Η Βρετανία ξεπερνά τις μεγάλες οικονομίες της Ευρώπης
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση του Ηνωμένου Βασιλείου, όπου οι καθαρές αποδοχές φτάνουν σχεδόν τα €69.900, το υψηλότερο επίπεδο μεταξύ των πέντε μεγαλύτερων οικονομιών της Ευρώπης.
Η Ισπανία και η Γαλλία κινούνται σε μεσαία επίπεδα:
Ισπανία: €64.200
Γαλλία: €63.000
Αντίθετα, η Γερμανία και η Ιταλία εμφανίζουν αισθητά χαμηλότερες καθαρές αποδοχές:
Γερμανία: €57.900
Ιταλία: €56.700
Ελλάδα: Υψηλοί φόροι, χαμηλές καθαρές αποδοχές
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες με τη μεγαλύτερη επιβάρυνση για τα υψηλότερα εισοδήματα.
Από μικτό εισόδημα €100.000, απομένουν καθαρά περίπου €56.615, επίπεδο παρόμοιο με χώρες όπως η Ιταλία και η Πορτογαλία.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι σχεδόν το 43% του εισοδήματος χάνεται σε φόρους και εισφορές.
Η εικόνα αυτή ενισχύει τη συζήτηση για το αν το ελληνικό φορολογικό σύστημα λειτουργεί αποτρεπτικά για υψηλά αμειβόμενους εργαζόμενους, στελέχη και επαγγελματίες.
Οι πιο «ακριβές» χώρες φορολογικά
Στον αντίποδα βρίσκονται χώρες με εξαιρετικά βαριά φορολογία.
Το Βέλγιο καταγράφει τη χαμηλότερη καθαρή αμοιβή στην Ευρώπη, με μόλις €50.750 να απομένουν από €100.000 μικτού μισθού.
Ακολουθούν:
Δανία: €51.500
Σουηδία: €52.000
Αυστρία: €54.200
Σλοβενία: €55.060
Οι οικονομίες αυτές εφαρμόζουν έντονα προοδευτικά φορολογικά μοντέλα, υψηλές κοινωνικές εισφορές και πρόσθετες κρατήσεις υπέρ κοινωνικού κράτους.
Ανατολική Ευρώπη εναντίον Δυτικής Ευρώπης
Τα στοιχεία αποτυπώνουν μια ευρύτερη γεωοικονομική τάση.
Η Ανατολική Ευρώπη προσελκύει ολοένα και περισσότερο υψηλά αμειβόμενους εργαζόμενους και επενδυτές χάρη σε:
- χαμηλότερους φορολογικούς συντελεστές
- περιορισμένες ασφαλιστικές εισφορές
- ευνοϊκότερη μεταχείριση επιχειρηματικών εισοδημάτων
Αντίθετα, η Δυτική και Βόρεια Ευρώπη συνεχίζει να χρηματοδοτεί μεγάλα κοινωνικά κράτη μέσω υψηλής φορολογίας.
Το άλλο σοκ: Οι Έλληνες δεν καταφέρνουν να αποταμιεύσουν
Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η εικόνα των αποταμιεύσεων στην Ευρώπη.
Σύμφωνα με στοιχεία του OECD, η Ελλάδα είναι η μοναδική ευρωπαϊκή χώρα με αρνητικό ποσοστό καθαρής αποταμίευσης νοικοκυριών.
Το ποσοστό διαμορφώνεται περίπου στο -9,3%, πράγμα που σημαίνει ότι τα ελληνικά νοικοκυριά δαπανούν περισσότερα από όσα εισπράττουν.
Με απλά λόγια:
- είτε "τρώνε" παλιές αποταμιεύσεις
- είτε δανείζονται για να καλύψουν καθημερινές ανάγκες
Η «πληγή» της ελληνικής κρίσης δεν έκλεισε
Η Ελλάδα είχε θετικά ποσοστά αποταμίευσης στις αρχές της δεκαετίας του 2000. Όμως η κρίση χρέους άλλαξε δραματικά την εικόνα.
Το ποσοστό αποταμίευσης κατέρρευσε:
στο -16,5% το 2013
επανήλθε προσωρινά κοντά στο μηδέν το 2021
επέστρεψε ξανά κοντά στο -9% μετά το 2022
Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι μεγάλο μέρος των ελληνικών νοικοκυριών εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρή πίεση στο διαθέσιμο εισόδημα, παρά την ονομαστική ανάκαμψη της οικονομίας.
Πού αποταμιεύουν περισσότερο οι Ευρωπαίοι
Στην κορυφή της αποταμίευσης βρίσκονται:
Σουηδία: 14,7%
Ουγγαρία: 14,7%
Τσεχία: 13,7%
Γαλλία: 12,8%
Γερμανία: 10,3%
Ολλανδία: 10,2%
Οι οικονομίες αυτές συνδυάζουν υψηλότερους μισθούς, μεγαλύτερη αγοραστική δύναμη και ισχυρότερη οικονομική σταθερότητα.
Γιατί οι Ευρωπαίοι αποταμιεύουν
Οι βασικοί λόγοι αποταμίευσης στην Ευρώπη είναι δύο:
- η σύνταξη
- η προστασία απέναντι σε έκτακτες κρίσεις
Οικονομολόγοι επισημαίνουν ότι όπου το κοινωνικό κράτος είναι ισχυρό - με γενναιόδωρες συντάξεις και ισχυρά δημόσια συστήματα υγείας - οι πολίτες τείνουν να αποταμιεύουν λιγότερο.
Αντίθετα, σε χώρες όπου οι πολίτες αισθάνονται μεγαλύτερη οικονομική ανασφάλεια, η ιδιωτική αποταμίευση παραμένει βασικό “δίχτυ ασφαλείας”.
Η μεγάλη αντίφαση της Ευρώπης
Τα στοιχεία αποκαλύπτουν μια βαθύτερη αντίφαση της ευρωπαϊκής οικονομίας:
- οι χώρες με τους υψηλότερους φόρους συχνά προσφέρουν ισχυρό κοινωνικό κράτος
- όμως οι χώρες με χαμηλότερη φορολογία αφήνουν πολύ περισσότερα χρήματα διαθέσιμα στους εργαζόμενους
Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα βρίσκεται σε μια ενδιάμεση αλλά ιδιαίτερα δύσκολη θέση:
- υψηλή φορολογική επιβάρυνση, χαμηλότερα εισοδήματα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και αρνητική αποταμίευση.
Και αυτό ίσως αποτελεί το πιο ανησυχητικό μήνυμα για τη βιωσιμότητα της ελληνικής μεσαίας τάξης τα επόμενα χρόνια.
Add comment
Comments