Οι δασμοί αποτέλεσαν από την πρώτη στιγμή τον ακρογωνιαίο λίθο της οικονομικής στρατηγικής του Ντόναλντ Τραμπ. Η επιστροφή της προστατευτικής εμπορικής πολιτικής παρουσιάστηκε ως το εργαλείο που θα επανέφερε τη βιομηχανική παραγωγή στις Ηνωμένες Πολιτείες, θα περιόριζε το εμπορικό έλλειμμα και θα ενίσχυε τα δημόσια έσοδα.
Ωστόσο, μια απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ ανέτρεψε σημαντικό μέρος αυτής της στρατηγικής, με αποτέλεσμα η αμερικανική κυβέρνηση να αναγκαστεί να επιστρέψει δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε επιχειρήσεις που είχαν καταβάλει επιπλέον δασμούς.
Τα τελευταία στοιχεία του αμερικανικού προϋπολογισμού δείχνουν ότι οι επιστροφές χρημάτων έχουν ήδη φθάσει σε πρωτοφανή επίπεδα, την ώρα που η Ουάσιγκτον προετοιμάζεται για έναν νέο γύρο εμπορικών αντιπαραθέσεων με βασικούς οικονομικούς εταίρους.
Επιστροφές - ρεκόρ μετά τη δικαστική απόφαση
Σύμφωνα με τα νεότερα δημοσιονομικά στοιχεία του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών, κατά το τρέχον δημοσιονομικό έτος - το οποίο ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2025 - η ομοσπονδιακή κυβέρνηση έχει ήδη επιστρέψει περίπου $81 δις. σε εταιρείες που είχαν καταβάλει δασμούς.
Το αντίστοιχο ποσό την ίδια περίοδο του προηγούμενου έτους δεν ξεπερνούσε τα $5 δις., γεγονός που αποτυπώνει το μέγεθος της ανατροπής που προκάλεσε η δικαστική απόφαση.
Αξιωματούχοι του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών αποδίδουν σχεδόν εξ ολοκλήρου αυτή την εκτίναξη στις επιστροφές που επιβλήθηκαν μετά την ετυμηγορία του Ανώτατου Δικαστηρίου, με το μεγαλύτερο μέρος των πληρωμών να πραγματοποιείται κατά τους μήνες Μάιο και Ιούνιο.
Οι δασμοί ως βασικό εργαλείο της οικονομικής πολιτικής
Η πολιτική των δασμών αποτέλεσε κεντρικό στοιχείο της οικονομικής ατζέντας του Ντόναλντ Τραμπ. Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριζε ότι οι υψηλότεροι φόροι στις εισαγωγές θα λειτουργούσαν πολλαπλά:
- θα ενθάρρυναν την επιστροφή βιομηχανικών μονάδων στις Ηνωμένες Πολιτείες,
- θα αύξαναν την πίεση προς εμπορικούς εταίρους για ευνοϊκότερες συμφωνίες,
- θα ενίσχυαν τα δημόσια έσοδα,
- θα περιόριζαν το ομοσπονδιακό έλλειμμα.
Για ένα διάστημα, η αύξηση των εσόδων από τους δασμούς συνέβαλε πράγματι στη συγκράτηση του δημοσιονομικού ελλείμματος.
Η εικόνα, όμως, φαίνεται να αλλάζει.
Το αμερικανικό έλλειμμα αυξάνεται ξανά
Παρά τα επιπλέον έσοδα από τους δασμούς, το ομοσπονδιακό έλλειμμα των ΗΠΑ συνεχίζει να διευρύνεται. Στους πρώτους εννέα μήνες του δημοσιονομικού έτους ανήλθε περίπου στα $1,37 τρις., σημειώνοντας αύξηση σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους.
Την ίδια στιγμή, οι πιέσεις στα δημόσια οικονομικά εντείνονται από δύο ακόμη παράγοντες:
- το κόστος εξυπηρέτησης του αμερικανικού χρέους ξεπέρασε το $1 τρισ., καθώς τα υψηλότερα επιτόκια αυξάνουν τις δαπάνες για τόκους,
- οι αμυντικές δαπάνες αυξήθηκαν περαιτέρω, αντανακλώντας το αυξημένο γεωπολιτικό κόστος των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή.
Νέα εμπορικά μέτρα βρίσκονται ήδη στο τραπέζι
Παρά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου, η κυβέρνηση Τραμπ δεν φαίνεται διατεθειμένη να εγκαταλείψει τη στρατηγική των δασμών.
Ο προσωρινός οριζόντιος δασμός 10% στις εισαγωγές αναμένεται να λήξει στις 24 Ιουλίου, όμως ο Λευκός Οίκος επεξεργάζεται ήδη νέο πακέτο εμπορικών μέτρων.
Στόχος, σύμφωνα με την αμερικανική κυβέρνηση, είναι χώρες που - κατά την Ουάσιγκτον - δεν εφαρμόζουν επαρκώς τη νομοθεσία κατά της καταναγκαστικής εργασίας ή διατηρούν υπερβολική βιομηχανική παραγωγική ικανότητα που στρεβλώνει τον ανταγωνισμό.
Οι νέοι δασμοί εκτιμάται ότι θα κυμανθούν μεταξύ 10% και 12,5%.
Ποιες χώρες βρίσκονται στο στόχαστρο
Οι σχεδιαζόμενες ρυθμίσεις ενδέχεται να επηρεάσουν ορισμένους από τους σημαντικότερους εμπορικούς εταίρους των Ηνωμένων Πολιτειών.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
- Ηνωμένο Βασίλειο,
- Ιαπωνία,
- Ινδία,
- Ταϊβάν,
- Κίνα.
Παράλληλα, η αμερικανική κυβέρνηση έχει ήδη προειδοποιήσει για πιθανή επιβολή δασμών 25% στις εισαγωγές από τη Βραζιλία.
Στο επίκεντρο και ο ψηφιακός φόρος της Ευρώπης
Ένα ακόμη μέτωπο αφορά τη φορολόγηση των μεγάλων αμερικανικών τεχνολογικών εταιρειών. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει προειδοποιήσει ότι οποιαδήποτε χώρα επιβάλει ή διατηρήσει ψηφιακό φόρο σε αμερικανικούς τεχνολογικούς κολοσσούς θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπη με δασμούς που θα φτάνουν ακόμη και το 100%.
Στο επίκεντρο βρίσκονται χώρες όπως:
- Ηνωμένο Βασίλειο,
- Γαλλία,
- Ισπανία,
- Ιταλία,
καθώς και άλλα ευρωπαϊκά κράτη που είτε εφαρμόζουν ήδη είτε εξετάζουν αντίστοιχα μέτρα.
Η βρετανική κυβέρνηση, για παράδειγμα, εφαρμόζει φόρο 2% στις μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες, ενώ αρκετές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν υιοθετήσει ή σχεδιάζουν φόρο 3% στις δραστηριότητες των πολυεθνικών του κλάδου.
Η εμπορική αβεβαιότητα παραμένει
Παρά τις δικαστικές εξελίξεις, το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η πολιτική των δασμών παραμένει στο επίκεντρο της αμερικανικής οικονομικής στρατηγικής.
Η επιστροφή δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων δείχνει ότι οι θεσμικοί περιορισμοί μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την εφαρμογή της εμπορικής πολιτικής. Ωστόσο, η προετοιμασία νέων δασμών καταδεικνύει ότι η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να θεωρεί την εμπορική πίεση βασικό εργαλείο άσκησης εξωτερικής και οικονομικής πολιτικής.
Για τις διεθνείς αγορές, αυτό σημαίνει ότι η περίοδος αβεβαιότητας κάθε άλλο παρά έχει λήξει. Αντίθετα, όλα δείχνουν ότι ο επόμενος γύρος της παγκόσμιας εμπορικής αντιπαράθεσης βρίσκεται ήδη προ των πυλών.
Add comment
Comments