Συναγερμός σήμανε το Σάββατο 8 Αυγούστου στη Βουλγαρία, όταν ένα μέχρι στιγμής αγνώστου ταυτότητας drone εξερράγη κοντά στα σύνορα με τη Ρουμανία και σε μικρή απόσταση από κρίσιμη εγκατάσταση μεταφοράς φυσικού αερίου.
Σύμφωνα με τις βουλγαρικές αρχές, το μη επανδρωμένο αεροσκάφος εισήλθε στον βουλγαρικό εναέριο χώρο προερχόμενο από τη Ρουμανία και συνετρίβη στην περιοχή του Kardam, κοντά στο παλαιό συνοριακό πέρασμα μεταξύ των δύο χωρών.
Το σημείο της έκρηξης βρισκόταν μόλις περίπου 1.000 μέτρα από σταθμό συμπίεσης του Διαβαλκανικού αγωγού φυσικού αερίου, γεγονός που προσδίδει στο περιστατικό ιδιαίτερη διάσταση ασφαλείας.
Από την έκρηξη δεν αναφέρθηκαν τραυματισμοί ούτε ζημιές σε κτίρια ή ενεργειακές υποδομές.
Ωστόσο, οι αρχές Βουλγαρίας και Ρουμανίας έχουν ήδη ξεκινήσει έρευνα προκειμένου να εξακριβωθεί τι είδους drone ήταν, από πού προερχόταν και υπό ποιες συνθήκες κατόρθωσε να διασχίσει τον εναέριο χώρο δύο χωρών-μελών του ΝΑΤΟ χωρίς να αναχαιτιστεί.
Δεν εντοπίστηκε από τα συστήματα επιτήρησης
Ο πρωθυπουργός της Βουλγαρίας Rumen Radev δήλωσε ότι το drone δεν είχε εντοπιστεί εγκαίρως από τις αρμόδιες αρχές καθώς κινούνταν μέσω του ρουμανικού και στη συνέχεια του βουλγαρικού εναέριου χώρου.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε σε συνέντευξη Τύπου, η ρουμανική συνοριοφυλακή κατέγραψε τον θόρυβο του drone, ενώ λίγο αργότερα περίπολος της βουλγαρικής συνοριοφυλακής στην περιοχή General Toshevo άκουσε μια ισχυρή έκρηξη.
Το σημείο της έκρηξης εντοπίστηκε αμέσως.
Η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι μετά το περιστατικό θα ενισχυθούν τα μέτρα επιτήρησης και ελέγχου στην ευρύτερη παραμεθόρια περιοχή.
Το γεγονός ότι το μη επανδρωμένο αεροσκάφος φαίνεται να πέρασε από δύο χώρες χωρίς να εντοπιστεί έγκαιρα δημιουργεί, πάντως, σοβαρά ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα των υφιστάμενων συστημάτων προστασίας από χαμηλά και μικρά εναέρια μέσα.
Οι βουλγαρικές αρχές δεν έχουν μέχρι στιγμής ανακοινώσει ούτε τον κατασκευαστή ούτε τον τύπο του drone και, κυρίως, δεν έχουν αποδώσει επίσημα την ευθύνη σε καμία χώρα ή οργάνωση.
Αυτό αποτελεί κρίσιμη διάκριση, δεδομένου ότι το περιστατικό σημειώνεται έπειτα από μια σειρά επιβεβαιωμένων παραβιάσεων του ρουμανικού εναέριου χώρου από drones, τουλάχιστον ένα από τα οποία ταυτοποιήθηκε από τις ρουμανικές αρχές ως τύπου Shahed που χρησιμοποιείται από τη Ρωσία στον πόλεμο κατά της Ουκρανίας.
Γιατί η περιοχή του Kardam είναι στρατηγικής σημασίας
Η γεωγραφία του συμβάντος είναι ίσως το σημαντικότερο στοιχείο της υπόθεσης.
Ο Βούλγαρος βουλευτής της αντιπολίτευσης Ivaylo Mirchev επισήμανε ότι το Kardam αποτελεί ένα από τα κομβικά σημεία του λεγόμενου Vertical Gas Corridor - Κάθετου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου.
Πρόκειται για ένα στρατηγικό δίκτυο που έχει σχεδιαστεί ώστε να μεταφέρει φυσικό αέριο και LNG από τον Νότο προς τον Βορρά της Ευρώπης.
Μέσω των υφιστάμενων και αναβαθμιζόμενων δικτύων συνδέονται ενεργειακά:
Ελλάδα – Βουλγαρία – Ρουμανία – Ουγγαρία – Σλοβακία – Μολδαβία – Ουκρανία.
Η ανάπτυξη αυτού του άξονα έχει αποκτήσει ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και την προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης να περιορίσει δραστικά την εξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο.
Η Ελλάδα βρίσκεται μάλιστα στην αφετηρία ενός σημαντικού μέρους του νέου ενεργειακού άξονα, καθώς φορτία LNG που φθάνουν στις ελληνικές υποδομές μπορούν να διοχετευθούν βόρεια μέσω Βουλγαρίας και Ρουμανίας.
Για τον λόγο αυτό, οποιοδήποτε περιστατικό κοντά σε τέτοιες εγκαταστάσεις δεν αντιμετωπίζεται πλέον απλώς ως ένα ζήτημα παραβίασης του εναέριου χώρου.
Αγγίζει ταυτόχρονα το πολύ ευρύτερο ζήτημα της προστασίας των κρίσιμων ενεργειακών υποδομών της Ευρώπης.
Η ευάλωτη ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ
Βουλγαρία και Ρουμανία αποτελούν μέλη τόσο της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και του ΝΑΤΟ και βρίσκονται στην ανατολική πτέρυγα της Συμμαχίας, με άμεση πρόσβαση στη Μαύρη Θάλασσα.
Από την έναρξη της πλήρους ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, η περιοχή της Μαύρης Θάλασσας έχει μετατραπεί σε μία από τις πλέον ευαίσθητες ζώνες ασφαλείας στην Ευρώπη.
Οι ρωσικές επιθέσεις σε ουκρανικά λιμάνια και άλλες εγκαταστάσεις κοντά στον Δούναβη έχουν επανειλημμένα φέρει μη επανδρωμένα αεροσκάφη πολύ κοντά - και σε αρκετές περιπτώσεις μέσα - στον εναέριο χώρο της Ρουμανίας.
Όμως τα περιστατικά έχουν γίνει αισθητά σοβαρότερα το τελευταίο διάστημα.
Τρία drones καταρρίφθηκαν στη Ρουμανία μέσα σε τρεις ημέρες
Στα τέλη Ιουλίου, η Ρουμανία βρέθηκε αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή αλληλουχία περιστατικών.
Ρουμανικά μαχητικά κατέρριψαν τρία drones μέσα σε μόλις τρεις ημέρες, προκαλώντας αυξημένο συναγερμό στο Βουκουρέστι και στους συμμάχους του στο ΝΑΤΟ.
Στις 24 Ιουλίου, ένα F-16 της ρουμανικής Πολεμικής Αεροπορίας εκτόξευσε πύραυλο αέρος-αέρος και κατέρριψε drone που είχε εισέλθει στον εθνικό εναέριο χώρο.
Η περιοχή ήταν ακατοίκητη και, σύμφωνα με τις αρχές, ο πιλότος είχε τη δυνατότητα να ανοίξει πυρ χωρίς κίνδυνο για τον άμαχο πληθυσμό.
Ακολούθησε δεύτερη κατάρριψη μέσα σε λιγότερο από 24 ώρες.
Το δεύτερο drone αναχαιτίστηκε από ρουμανικό F-16 περίπου δέκα χιλιόμετρα δυτικά του χωριού Sfântu Gheorghe.
Οι αρχές ανέφεραν τότε ότι τα χαρακτηριστικά της πτήσης του ήταν συμβατά με προηγούμενες επιβεβαιωμένες πτήσεις ρωσικών drones.
Στις 26 Ιουλίου, καταρρίφθηκε και τρίτο drone πάνω από τα χωρικά ύδατα της Ρουμανίας στην περιοχή Sulina–Chilia, κοντά στο Δέλτα του Δούναβη και στα ουκρανικά σύνορα.
Οι ρουμανικές εισαγγελικές αρχές είχαν ήδη καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ένα από τα drones των προηγούμενων περιστατικών ήταν τύπου Shahed, του μοντέλου που χρησιμοποιούν σε μεγάλη κλίμακα οι ρωσικές δυνάμεις στις επιθέσεις εναντίον της Ουκρανίας.
Η Ρουμανία κάλεσε μάλιστα τον Ρώσο πρεσβευτή για εξηγήσεις μετά την τρίτη κατάρριψη.
Από τη Ρουμανία τώρα στη Βουλγαρία
Μέχρι τώρα, το μεγαλύτερο μέρος της ανησυχίας αφορούσε τη Ρουμανία λόγω της εγγύτητάς της με τις ουκρανικές περιοχές που δέχονται ρωσικές επιθέσεις.
Το περιστατικό του Σαββάτου στη Βουλγαρία αλλάζει εν μέρει την εικόνα. Το drone δεν περιορίστηκε σε μια στιγμιαία είσοδο κοντά στα ουκρανικά σύνορα.
Σύμφωνα με τη Σόφια, πέρασε από τη Ρουμανία στη Βουλγαρία και έφθασε μέχρι την περιοχή Kardam, όπου τελικά εξερράγη.
Αυτό σημαίνει ότι οι ερευνητές καλούνται να ανασυνθέσουν ολόκληρη την πορεία του.
Παραμένει άγνωστο εάν επρόκειτο για στρατιωτικό drone που είχε χάσει τον προσανατολισμό του, για συσκευή που επηρεάστηκε από ηλεκτρονικά αντίμετρα, για σκόπιμη πτήση ή για κάποιο εντελώς διαφορετικό περιστατικό.
Μέχρι να ολοκληρωθεί η τεχνική εξέταση των συντριμμιών, κάθε απόδοση ευθύνης θα ήταν πρόωρη.
Το προηγούμενο της Κωνστάντζας
Η σύγχυση που μπορεί να προκαλέσει ο ηλεκτρονικός πόλεμος αποδεικνύεται και από προηγούμενο περιστατικό στη Ρουμανία.
Τον Ιούνιο, ουκρανικό ναυτικό drone εξερράγη στο λιμάνι της Κωνστάντζας.
Σύμφωνα με τις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις, το μη επανδρωμένο σκάφος είχε παρεκκλίνει από την προβλεπόμενη πορεία του λόγω παρεμβολών από ρωσικά συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου.
Το περιστατικό υπογράμμισε ότι σε μια περιοχή όπου χρησιμοποιούνται μαζικά drones, GPS jamming και συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου, δεν είναι κάθε παραβίαση εναέριου ή θαλάσσιου χώρου απαραίτητα αποτέλεσμα σκόπιμης επίθεσης.
Αυτό δεν μειώνει όμως τον κίνδυνο.
Ένα οπλισμένο drone που χάνει τον έλεγχο ή την πλοήγησή του μπορεί να προκαλέσει σοβαρές ζημιές ανεξαρτήτως της πρόθεσης εκείνου που το εκτόξευσε.
Το περιστατικό στο Galați
Τον Μάιο, ένα ακόμη σοβαρό επεισόδιο είχε προκαλέσει μεγάλη ανησυχία στη Ρουμανία, όταν drone που μετέφερε εκρηκτικά κατέπεσε σε πολυκατοικία στο Galați.
Από την πρόσκρουση ξέσπασε πυρκαγιά στην οροφή και τραυματίστηκαν δύο άνθρωποι.
Τέτοια περιστατικά έχουν οδηγήσει το Βουκουρέστι να αντιμετωπίζει πλέον πολύ πιο επιθετικά τις εισβολές μη επανδρωμένων αεροσκαφών στον εναέριο χώρο του.
Η αλλαγή αυτή εξηγεί και τις πρόσφατες αποφάσεις για κατάρριψη drones από τα ρουμανικά F-16.
Η νέα απειλή για τις ενεργειακές υποδομές
Το συμβάν στη Βουλγαρία αναδεικνύει όμως και μια ευρύτερη αδυναμία της Ευρώπης.
Αγωγοί φυσικού αερίου, σταθμοί συμπίεσης, τερματικοί LNG, ηλεκτρικά δίκτυα, υποθαλάσσια καλώδια και τηλεπικοινωνιακές υποδομές αποτελούν ένα τεράστιο και εκτεταμένο δίκτυο που είναι πρακτικά αδύνατον να προστατεύεται συνεχώς με συμβατικά στρατιωτικά μέσα.
Η εξάπλωση των φθηνών drones μεταβάλλει δραματικά την εξίσωση.
Μικρά μη επανδρωμένα αεροσκάφη πετούν χαμηλά, έχουν σχετικά μικρό ίχνος στα ραντάρ και μπορούν να εμφανιστούν σε περιοχές όπου μέχρι πρόσφατα δεν θεωρούνταν αναγκαία η ανάπτυξη προηγμένων αντιαεροπορικών συστημάτων.
Η Βουλγαρία και η Ρουμανία βρίσκονται πλέον ακριβώς πάνω σε αυτή τη νέα γραμμή επαφής.
Και το γεγονός ότι το drone εξερράγη μόλις ένα χιλιόμετρο από μια ενεργειακή εγκατάσταση, ακόμη και αν τελικά αποδειχθεί ότι η εγγύτητα ήταν τυχαία, αποτελεί ισχυρή υπενθύμιση του μεγέθους του κινδύνου.
Η ευρωπαϊκή διάσταση
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen έχει συνδέσει τις επανειλημμένες παραβιάσεις και τα περιστατικά με drones στην περιοχή με τις ευρύτερες επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία, χαρακτηρίζοντάς τα άμεση συνέπεια της ρωσικής εισβολής.
Και πράγματι, ανεξαρτήτως του ποιος τελικά θα αποδειχθεί ότι βρίσκεται πίσω από το συγκεκριμένο drone στη Βουλγαρία, ο πόλεμος έχει μεταμορφώσει ολόκληρη τη ζώνη της Μαύρης Θάλασσας.
Ο εναέριος χώρος των χωρών του ΝΑΤΟ δεν αποτελεί πλέον μια απολύτως διαχωρισμένη περιοχή από το πεδίο των επιχειρήσεων.
Drones, πύραυλοι, ηλεκτρονικές παρεμβολές και συστήματα GPS επηρεάζουν ολοένα συχνότερα γειτονικές χώρες.
Το μεγάλο ερώτημα: Από πού προήλθε το drone;
Η προσοχή στρέφεται πλέον στην έρευνα των βουλγαρικών αρχών.
Τα συντρίμμια μπορεί να δώσουν απαντήσεις για τον τύπο του κινητήρα, το σύστημα πλοήγησης, την κατασκευή και ενδεχομένως την προέλευση του drone.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι, μέχρι στιγμής, δεν υπάρχει επίσημη επιβεβαίωση ότι το drone ήταν ρωσικό.
Η πρόσφατη σειρά περιστατικών στη Ρουμανία δημιουργεί αναπόφευκτα υποψίες, ιδιαίτερα μετά την επιβεβαίωση ότι τουλάχιστον ένα από τα drones που καταρρίφθηκαν τον Ιούλιο ήταν τύπου Shahed.
Αλλά η ταύτιση του περιστατικού του Kardam με εκείνα τα συμβάντα δεν μπορεί να γίνει χωρίς τεχνικά στοιχεία.
Αυτό ακριβώς θα επιχειρήσουν τώρα να εξακριβώσουν οι αρχές.
Το βέβαιο είναι ότι το νέο επεισόδιο προστίθεται σε μια σειρά γεγονότων που μετατρέπουν τη Μαύρη Θάλασσα και την ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ σε μια ολοένα πιο δύσκολη περιοχή ασφαλείας.
Και αυτή τη φορά η προειδοποίηση ήρθε επικίνδυνα κοντά σε μία από τις ενεργειακές αρτηρίες που συνδέουν την Ελλάδα και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη με τις αγορές της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.
Add comment
Comments