Έχει νόημα να σχολιάσει κανείς συνολικά τη νέα προπαγανδιστική κατασκευή του νέου συστήματος Τσίπρα; Μόνο αποσπασματικά, μόνο έτσι άλλωστε έχει πλάκα. Όσο κι αν τον φτιάξουν στο στούντιο, όμως, δεν παύει να είναι ο ίδιος. Επειδή εκτός από την εικόνα, είναι ζωντανή και η μνήμη της πολιτείας του.
Από τον Ηλία Κανέλλη | Protagon.gr
Τα τρία ας τα πούμε ντοκιμαντέρ του Αλέξη Τσίπρα είναι τρία καλοφτιαγμένα φιλμάκια για προπαγανδιστική χρήση. Στο πρώτο αυτοπαρουσιάζεται ο ίδιος, ως προϊόν που πρέπει να λανσαριστεί εκ νέου. Στο δεύτερο, δίνεται ο λόγος σε νέες και νέους, που είναι ένα κρίσιμο target group στο οποίο κάποιο εκλογικό επιτελείο θεωρεί ότι πρέπει να δοθεί έμφαση. Και στο τρίτο, διάφοροι εθελοντές δηλώνουν τους λόγους για τους οποίους ακολουθούν τον Αλέξη Τσίπρα και το προσωπικό του κόμμα, την ΕΛΑΣ. Βραβείο Όσκαρ.
Δεν είναι υποχρεωτικά ακριβή παραγωγή, αν και έχει επαγγελματική επεξεργασία, καλή εικόνα, σκηνοθεσία και επίσης πολύ καλό μοντάζ, συνοδευμένο από μια μουσική που θωπεύει την αφήγηση. Αλλά αυτό δεν έχει σημασία. Ο Αλέξης Τσίπρας ανέκαθεν πίστευε στο λεφτόδεντρο – και ως φαίνεται με αφορμή την ΕΛΑΣ, επιτέλους, πρέπει να έχει βλαστήσει και καρπίσει: χάρη στους καρπούς του, που είναι ζεστό χρήμα, αναπτύσσεται η ΕΛΑΣ, ένα λαϊκό κόμμα, όπως καταλαβαίνω ότι αυτοπροσδιορίζεται, εθελοντών όπως παρουσιάζονται.
Στα συν, η βελούδινη φωνή του Αλέξη Τσίπρα, βαθιά, αντρική, που ντύνει το πρώτο φιλμάκι – είναι η πιο επιτηδευμένη χρήση του voice over μετά τη χρήση της τεχνικής αυτής στα κόμικς του Daredevil που έγραφε ο Φρανκ Μίλερ και τα σχεδίαζε ο ίδιος ή ο Ντέιβιντ Ματσουκέλι. Ως παλαίμαχος κριτικός του κινηματογράφου, βρήκα κι άλλα ενδιαφέροντα κινηματογραφικά τεχνάσματα στα φιλμάκια – για παράδειγμα, τη χρήση του αϊζενστανικής έμπνευσης μοντάζ των ατραξιόν, ιδίως στο τρίτο φιλμάκι, όταν αίφνης πετιέται ανάμεσα σε αναμενόμενες εικόνες μια σημαία της Χαμάς, ώστε να μην έχουμε αμφιβολία ότι ο Αλέξης Τσίπρας οικειοποιείται το στερεότυπο της σύγχρονης εβραιοφοβίας, που είναι ένα από τα ισχυρότερα ιδεολογικά στερεότυπα της εποχής μας στην Ελλάδα.
Τα στερεότυπα αυτά η σκηνοθετική επιλογή τα κυνηγά: τα φιλμάκια διεκδικούν το αριστερό πρόσημο αλλά πια χωρίς διάθεση ανατροπής, επειδή η αντιευρωπαϊκή επανάσταση και το αντιεξουσιαστικό πνεύμα εξεμέτρησαν το ζην μετά το δημοψήφισμα του 2015· κολακεύουν τη νεολαία χαϊδολογώντας τη χωρίς να της προτείνουν κάτι· παίζουν το παραμύθι της σύνεσης και μιας αποστασιοποιημένης λαϊκότητας επειδή το ζητούμενο είναι να ανακατασκευαστεί ένας ηγέτης που θα διεκδικήσει πολιτικό ρόλο, κ.λπ..
Έχει νόημα να σχολιάσει κανείς συνολικά τη νέα προπαγανδιστική κατασκευή του νέου συστήματος Τσίπρα; Μόνο αποσπασματικά, μόνο έτσι άλλωστε έχει πλάκα. Ας δούμε μερικές στιγμές της τριλογίας.
Α. Η δήλωσή του ότι η διαδρομή του έχει στοιχεία ρομαντισμού, διεκδίκησης του ονείρου, ότι μπορεί κάποιοι άνθρωποι να αλλάζουν τον κόσμο. Άριστα στη γενικολογία, αλλά ο άνθρωπος αυτός θα διεκδικήσει την ψήφο μας, και δεν έχουν σημασία τα όνειρά του ("τα όνειρά σου μην τα λες γιατί μια μέρα κρύα / μπορεί και οι φροϋδιστές να ’ρθούν στην εξουσία", τραγουδούσε ο Σαββόπουλος), σημασία έχει ο τρόπος που θα διαχειριστεί τον κόσμο μας, αν του ανατεθεί η διαχείρισή του.
Διαβάστε ακόμα: Ο Τσίπρας και το rebranding του rebranding
Την προηγούμενη φορά που οι πολιτικές του στόχευσαν αλλαγές του κόσμου, κινδυνέψαμε να βρεθούμε στην άβυσσο – και τον κίνδυνο εκείνον πρώτος τον κατανόησε ο ίδιος την επομένη κιόλας του θριάμβου του. Ξέρω, είναι θελκτικό να λες ότι θέλεις να αλλάξεις τον κόσμο, όμως σήμερα ιδίως οι άνθρωποι θέλουν να ξέρουν ότι δεν θα τον κάνεις σαν τους εφιάλτες σου. Κι αλίμονο, το δις εξαμαρτείν ουκ ανδρός σοφού.
Β. Η δήλωσή του ότι πιστεύει στη διάκριση της Αριστεράς από τη Δεξιά. Λέει ψέματα, δεν πιστεύει σε καμία τέτοια διάκριση. Όχι μόνο επειδή συμμάχησε με τον Πάνο Καμμένο, γνωστό υπερπατριώτη λαϊκιστή. Αλλά, κυρίως, επειδή πήρε διάφορους ακροδεξιούς, μερικούς ακόμα και ψεκασμένους, και τους έκανε αριστερούς μέσα σε ένα βράδυ. Ποιος θυμάται τη Ραχήλ Μακρή, που από ΑΝΕΛ κατέβηκε ως συριζαία υποψήφια βουλεύτρια στην Κοζάνη; Τον Θανάση Παπαχριστόπουλο; Τη βασιλόφρονα παλαιά νεοδημοκράτισσα ευρωβουλεύτρια Ελενα Κουντουρά; Τον Τέρενς Κουίκ, τον Βασίλη Κόκκαλη, και πολλούς άλλους;
Εκτός αν αριστερός γίνεσαι με κομματικά πιστοποιητικά αριστεροσύνης – ενώ, είναι γνωστό, αριστεροί που μια ζωή στοίχειωσαν τον χώρο, εξυβρίζονταν ως γερμανοτσολιάδες, νενέκοι, προσκυνημένοι, ακροδεξιοί και ό,τι άλλο, ενώ το μόνο που έκαναν ήταν να προειδοποιούν.
Γ. Η διατύπωση, στο τρίτο φιλμάκι, ότι "ο προοδευτικός κόσμος έχει απογοητευτεί τα τελευταία χρόνια", που τονίζει τη φράση του Τσίπρα στο πρώτο φιλμάκι "Υπάρχει απογοήτευση". Είναι μια φράση που δεν ολοκληρώνεται. Το πιο σωστό θα ήταν να λεχθεί ότι υπάρχει απογοήτευση από τον ίδιο τον Τσίπρα και τον πρότερο βίο του στην πολιτική. Εκείνος, βέβαια, κάνει ό,τι μπορεί για να μη θυμόμαστε τι περάσαμε, και όταν ερχόταν στα πράγματα, και όταν ήρθε στα πράγματα, και όταν έφευγε, και όταν έφυγε.
Αλλά η απογοήτευση δεν είναι δική μας, όσων θυμόμαστε καλά τι έχει κάνει. Απογοήτευση νιώθουν κυρίως οι παλιοί του ψηφοφόροι, όσοι τον πίστεψαν και επένδυσαν πάνω του τις ιδέες τους και τις ελπίδες τους για το μέλλον τους. Απογοήτευση νιώθουν όσοι πίστεψαν το παραμύθι του, ότι θα έσκιζε τα μνημόνια, ότι θα έστελνε στο σπίτι της την κυρία Μέρκελ, ότι με το Όχι στο δημοψήφισμα θα διαπραγματευόμαστε καλύτερα – και ό,τι άλλο υποσχόταν. Δεν είναι κάτι που αντιστρέφεται – κανείς δεν ξαναγεννιέται δεύτερη φορά, όλοι σέρνουμε τις αποτυχίες μας κι η μνήμη δεν μπορεί να ξεθωριάσει. Μην αυταπατάται ότι δήθεν πιστέψαμε ότι είναι ένας άλλος, επειδή τον ακολουθούν νέοι οπαδοί: απλώς, είναι το όχημα για την ικανοποίηση μικρών ή μεγαλύτερων προσωπικών ιδιοτελειών – και όπως είπαμε έχει ως κίνητρο το καρπερό λεφτόδεντρο.
Δ. Μια από τις πιο ενδιαφέρουσες αναφορές του Αλέξη Τσίπρα είναι ο ισχυρισμός ότι τώρα, εννοεί στο νέο μαγαζί, την ΕΛΑΣ, πατάει σε πιο σταθερό έδαφος, υπονοώντας ότι τώρα είναι καλύτερη η συνθήκη για να ξαναρχίσει. Μια φράση που διαστρέφει απολύτως την πραγματικότητα, Είναι καλύτερα τώρα με ένα προσωπικό κόμμα με αβέβαιη ιδεολογική συγκρότηση, άγνωστα σε μεγάλο βαθμό νέα μέλη και στελέχη, χωρίς κομματικούς μηχανισμούς και συνδικαλιστική εκπροσώπηση και όχι στο παρελθόν, σε όλη τη διαδρομή του αρχικά στον Συνασπισμό και κατόπιν στον ΣΥΡΙΖΑ;
Τότε διέθετε μια μεγάλη παράταξη με ιστορία, στελέχη, μέσα ενημέρωσης, μηχανισμούς και τη μυθολογία εν πολλοίς της δημοκρατικής Αριστεράς και των ωσμώσεών της με δυνάμεις του αριστερού ριζοσπαστισμού. Υπήρχε πιο σταθερό έδαφος απ’ αυτό; Κι όμως. Αυτή την περιουσία, η πολιτεία του, αυτού και των συνεργατών του, την εξευτέλισε και τη μηδένισε. "Ήτανε πάντοτε μιας ήττας που νικάει την εξουσία και ξαφνικά μας παρεδόθη, αληθινά, τι τραγωδία", ξαναλέει ο Σαββόπουλος, για άλλη περίπτωση με ανάλογες διαψεύσεις.
Και τώρα προσπαθεί να μας πείσει ότι επιστρέφει και πατά σε πιο σταθερό έδαφος επειδή – τι; Επειδή είναι απαλλαγμένος από το παρελθόν της Αριστεράς, από την πνευματική και πολιτική περιουσία της; Κι ότι θα φτιάξει από το μηδέν μια άλλη Αριστερά, την οποία θα ανασυγκροτήσει με λεφτά από το λεφτόδεντρο; Ποιο είναι το νόημα του επαναλανσαρίσματος του Τσίπρα ως διαφημιστικό προϊόν; Τα τρία φιλμάκια προσπαθούν να κρύψουν τον Τσίπρα που ξέρουμε, επιδιώκουν να τον κάνουν επιδραστικό, αποφασιστικό, σεβάσμιο, σοφό.
Δεν είναι ο Τσίπρας που θα έσκιζε τα μνημόνια με ένα νόμο και ένα άρθρο, δεν είναι ο πολέμιος του νεοποτισμού, δεν είναι ο ηθοποιός που μίλαγε ακόμα και τα ελληνικά σαν Αμερικάνος, ούτε ο συνομιλητής του Κλίντον χωρίς να καταλαβαίνει τι του λέει, δεν είναι ο πρωθυπουργός του Βαρουφάκη και ο πολιτικός αρχηγός της Ζωής Κωνσταντοπούλου, δεν είναι ο κυνηγός των εφημερίδων και των ΜΜΕ που δεν του άρεσαν.
Αλλά αυτά τα φιλμάκια που τον κρύβουν, τον φανερώνουν κιόλας. Τον αναδομούν, όπως αρμόζει σε μια επαγγελματική διαφημιστική εκστρατεία, τον κάνουν νοήμονα και γεμάτο εμπειρία αριστερό, που αναζητεί ειδικά κοινά για να τους πουλήσει το νέο παραμύθι. Όσο κι αν τον φτιάξουν στο στούντιο, όμως, δεν παύει να είναι ο ίδιος. Επειδή εκτός από την εικόνα, είναι ζωντανή και η μνήμη της πολιτείας του.
Και όπως γράφει ο Μίλαν Κούντερα στο "Βιβλίο του γέλιου και της λήθης", "ο αγώνας του ανθρώπου ενάντια στην εξουσία είναι ο αγώνας της μνήμης ενάντια στη λήθη". Δεν ξεχνιέται ο Τσίπρας που οδήγησε τη χώρα στα βράχια – και πιο πριν, ο άνθρωπος που οδήγησε τη χώρα στα άκρα μέσα από έναν διαρκή οιονεί εμφύλιο.
Κι αν στην ετοιμασμένη από άλλους εικόνα του φαίνεται ότι έχει αλλάξει, εκτός από τις γενικούρες με τις οποίες απευθύνεται και έναν εκ νέου χωριστικό λόγο, "εμείς και οι άλλοι", τον προδίδει μια ουσιώδης λεπτομέρεια. Συνεχίζει να είναι συνεπής στο μόνο μήνυμα που ο ίδιος καταλαβαίνει: αγραβάτωτος, συνεχίζει να ασκεί την τέχνη της παρέλκυσης.
Add comment
Comments