Μια εκλογική αναμέτρηση σε ένα γερμανικό κρατίδιο με λίγο περισσότερο από δύο εκατομμύρια κατοίκους δύσκολα θα έπρεπε, υπό φυσιολογικές συνθήκες, να συγκεντρώνει το ενδιαφέρον ολόκληρης της Ευρώπης.
Η Σαξονία-Άνχαλτ όμως δεν βρίσκεται πλέον σε φυσιολογικές πολιτικές συνθήκες.
Στις 6 Σεπτεμβρίου 2026, οι ψηφοφόροι του ανατολικογερμανικού κρατιδίου προσέρχονται στις κάλπες και, εάν επιβεβαιωθούν οι τελευταίες δημοσκοπήσεις, το αποτέλεσμα μπορεί να γράψει ένα εντελώς νέο κεφάλαιο στη μεταπολεμική πολιτική ιστορία της Γερμανίας.
Η δημοσκόπηση της INSA για την Bild, που πραγματοποιήθηκε μεταξύ 31 Ιουλίου και 6 Αυγούστου σε δείγμα 1.000 ψηφοφόρων, εμφανίζει το Alternative für Deutschland (AfD) στο 42%.
Το κυβερνών στο κρατίδιο CDU βρίσκεται μόλις στο 22%.
Η διαφορά είναι 20 ολόκληρες ποσοστιαίες μονάδες.
Το AfD δεν προηγείται απλώς. Έχει σχεδόν διπλάσια εκλογική δύναμη από το κόμμα που κυβερνά σήμερα τη Σαξονία-Άνχαλτ.
- Ακολουθεί η Αριστερά, Die Linke, με 13%.
- Το SPD περιορίζεται στο 6%.
- Το BSW της Sahra Wagenknecht βρίσκεται στο κρίσιμο 5%.
- Και τόσο οι Φιλελεύθεροι του FDP όσο και οι Πράσινοι καταγράφονται μόλις στο 4%, δηλαδή κάτω από το εκλογικό όριο εισόδου στο Landtag.
Η εικόνα είναι δραματικά διαφορετική από εκείνη των προηγούμενων εκλογών.
Από 21% στο 42%: Το AfD διπλασιάζει τη δύναμή του
Στις εκλογές του 2021, το AfD είχε συγκεντρώσει περίπου 20,8%. Σήμερα η INSA το καταγράφει στο 42%.
Πρόκειται ουσιαστικά για διπλασιασμό της εκλογικής επιρροής του μέσα σε μία πενταετία.
Το CDU κινείται ακριβώς στην αντίθετη κατεύθυνση. Το 2021 είχε κερδίσει τις εκλογές με περίπου 37,1% και 40 έδρες. Σήμερα βρίσκεται στο 22%.
Δηλαδή χάνει περίπου 15 ποσοστιαίες μονάδες.
Η ανατροπή είναι εντυπωσιακή.
Το 2021 το CDU βρισκόταν περίπου 16 μονάδες μπροστά από το AfD. Το 2026, σύμφωνα με τη συγκεκριμένη μέτρηση, βρίσκεται 20 μονάδες πίσω.
Μέσα σε πέντε χρόνια έχουμε επομένως μια μεταβολή σχετικής ισχύος περίπου 36 ποσοστιαίων μονάδων μεταξύ των δύο κομμάτων.
Και αυτό δεν μοιάζει πλέον με μια συγκυριακή δημοσκοπική διακύμανση.
Άλλες πρόσφατες μετρήσεις κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Η τρέχουσα δημοσκοπική τάση τοποθετεί το AfD περίπου στο 41%, ενώ νέα έρευνα της Pollytix που δημοσιεύθηκε στις 13 Αυγούστου το εμφανίζει ακόμη υψηλότερα, στο 43%, έναντι 23% του CDU.
Το πραγματικά κρίσιμο νούμερο δεν είναι το 42%
Το 42% είναι εντυπωσιακό. Αλλά υπάρχει ένα άλλο στοιχείο της δημοσκόπησης που μπορεί να αποδειχθεί ακόμη σημαντικότερο.
Το 5%.
Το εκλογικό σύστημα της Σαξονίας-Άνχαλτ προβλέπει ότι για να συμμετάσχει ένα κόμμα στην αναλογική κατανομή των εδρών πρέπει να συγκεντρώσει τουλάχιστον 5% των έγκυρων δεύτερων ψήφων.
Και στη συγκεκριμένη δημοσκόπηση:
- FDP: 4%
- Πράσινοι: 4%
- BSW: 5%
- SPD: 6%
Τρία κόμματα βρίσκονται επομένως πάνω ή κάτω από το όριο μέσα σε απόσταση μόλις δύο μονάδων. Αυτό μπορεί να αλλάξει ολόκληρη την αριθμητική του επόμενου κοινοβουλίου.
Το σενάριο που τρομάζει το γερμανικό πολιτικό σύστημα
Ας υποθέσουμε ότι επιβεβαιώνεται ακριβώς η μέτρηση της INSA.
Τα κόμματα που περνούν το 5% είναι:
- AfD 42%
- CDU 22%
- Die Linke 13%
- SPD 6%
- BSW 5%.
Το άθροισμά τους είναι 88%.
Επειδή όμως οι ψήφοι των κομμάτων που μένουν κάτω από το όριο δεν συμμετέχουν στην αναλογική κατανομή, το πραγματικό κοινοβουλευτικό βάρος του AfD γίνεται πολύ μεγαλύτερο από το ονομαστικό 42%.
Σε αυτή την απλουστευμένη αναγωγή, το 42% αντιστοιχεί περίπου στο 47,7% των ψήφων των κομμάτων που εκπροσωπούνται στο κοινοβούλιο.
Με άλλα λόγια, το AfD θα βρισκόταν πολύ κοντά στην απόλυτη πλειοψηφία των εδρών.
Και τώρα ας αλλάξουμε μόνο μία μεταβλητή.
Αν το BSW πάρει 4,9%, όλα αλλάζουν
Το BSW βρίσκεται σήμερα ακριβώς στο 5%. Εάν στις εκλογές πάρει έστω 4,9%, δεν συμμετέχει στην κατανομή των αναλογικών εδρών.
Τότε, με τα υπόλοιπα ποσοστά αμετάβλητα, τα κόμματα που περνούν το όριο συγκεντρώνουν συνολικά περίπου 83%.
Και το 42% του AfD αντιστοιχεί πλέον σε περίπου 50,6% της ψήφου που εκπροσωπείται αναλογικά στο Landtag.
Δεν πρόκειται για επίσημη πρόβλεψη εδρών - το γερμανικό σύστημα περιλαμβάνει απευθείας εκλεγμένους βουλευτές, υπεράριθμες και εξισορροπητικές έδρες και επομένως η τελική κατανομή είναι πιο σύνθετη.
Αλλά η πολιτική ουσία είναι ξεκάθαρη: η τύχη ενός κόμματος που βρίσκεται γύρω στο 5% μπορεί να χωρίζει το AfD από την κοινοβουλευτική αυτοδυναμία.
Γι’ αυτό η μάχη του 4%, 5% και 6% μπορεί να αποδειχθεί εξίσου σημαντική με τη μάχη της πρώτης θέσης.
Ένα Landtag χωρίς Πράσινους και FDP;
Στο σημερινό κοινοβούλιο εκπροσωπούνται CDU, AfD, Die Linke, SPD, FDP και Πράσινοι.
Με τα σημερινά δεδομένα όμως, δύο από αυτά τα κόμματα κινδυνεύουν να εξαφανιστούν.
- Οι Πράσινοι βρίσκονται στο 4%, από 5,9% στις εκλογές του 2021.
- Το FDP επίσης στο 4%, από 6,4%.
Και αυτό έχει μία πρόσθετη σημασία.
Το FDP δεν είναι απλώς ένα μικρό κόμμα του κρατιδίου.
Συμμετέχει σήμερα στην κυβέρνηση της Σαξονίας-Άνχαλτ μαζί με CDU και SPD. Η σημερινή κυβέρνηση είναι τρικομματικός συνασπισμός CDU–SPD–FDP.
Με βάση τη μέτρηση της INSA, η κυβερνητική συμμαχία συγκεντρώνει:
CDU 22%
SPD 6%
FDP 4%.
Σύνολο μόλις 32%.
Από εκεί που κυβερνά σήμερα το κρατίδιο, ο συνασπισμός κινδυνεύει όχι απλώς να χάσει την πλειοψηφία αλλά να βρεθεί περισσότερο από δέκα μονάδες πίσω από το AfD μόνο του.
Η κατάρρευση του SPD
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η εικόνα των Σοσιαλδημοκρατών.
Το SPD συγκέντρωσε 8,4% στις εκλογές του 2021. Σήμερα καταγράφεται στο 6%.
Μόλις μία ποσοστιαία μονάδα πάνω από το όριο εισόδου.
Για ένα κόμμα που για περισσότερο από έναν αιώνα αποτελεί έναν από τους δύο μεγάλους πυλώνες του γερμανικού πολιτικού συστήματος, το γεγονός ότι σε ένα κρατίδιο βρίσκεται να αγωνίζεται ουσιαστικά για την κοινοβουλευτική του επιβίωση είναι εξαιρετικά συμβολικό.
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στη Σαξονία-Άνχαλτ.
Οι περιφερειακές εκλογές του 2026 έχουν ήδη αναδείξει σημαντικές απώλειες για το SPD, δημιουργώντας ευρύτερες δυσκολίες για το παραδοσιακό γερμανικό κομματικό σύστημα.
Die Linke: Η άλλη πλευρά της ανατολικογερμανικής ιδιαιτερότητας
Η Αριστερά εμφανίζει εντελώς διαφορετική εικόνα.
Η Die Linke βρίσκεται στο 13%, έναντι 11% το 2021.
Όχι μόνο επιβιώνει αλλά ενισχύεται.
Και αυτό αποτυπώνει μία από τις ιδιαιτερότητες της πολιτικής γεωγραφίας της πρώην Ανατολικής Γερμανίας.
Στη Σαξονία-Άνχαλτ, όπως και σε άλλα ανατολικά κρατίδια, η παραδοσιακή κομματική διάταξη της παλιάς Δυτικής Γερμανίας έχει διαλυθεί πολύ περισσότερο.
Στις δύο πλευρές του πολιτικού συστήματος ισχυροποιούνται κόμματα που αμφισβητούν το παλιό κέντρο.
- Το AfD κυριαρχεί στα δεξιά.
- Η Die Linke διατηρεί σημαντική δύναμη στα αριστερά.
Και στο ενδιάμεσο εμφανίζεται πλέον και το BSW της Sahra Wagenknecht.
Η μεγάλη παραδοξότητα του BSW
Το Bündnis Sahra Wagenknecht βρίσκεται ακριβώς στο 5%.
Και μπορεί να γίνει ο απρόβλεπτος παράγοντας της επόμενης ημέρας.
Το BSW συνδυάζει οικονομικές θέσεις που παραπέμπουν στην παραδοσιακή Αριστερά με πολύ πιο περιοριστικές θέσεις στο μεταναστευτικό και έντονα διαφορετική προσέγγιση από τα mainstream κόμματα στη Ρωσία και στην Ουκρανία.
Αυτό του επιτρέπει να διεκδικεί ψηφοφόρους τόσο από την Die Linke όσο και από τμήματα του αντισυστημικού εκλογικού σώματος.
Αλλά το 5% το τοποθετεί σε μια εξαιρετικά ευαίσθητη θέση.
Αν μπει στο κοινοβούλιο, μπορεί να περιορίσει σημαντικά το ποσοστό εδρών του AfD.
Αν μείνει εκτός, μπορεί ακούσια να το φέρει ακόμη πιο κοντά στην απόλυτη πλειοψηφία.
Γιατί το AfD είναι τόσο ισχυρό στην Ανατολή;
Η άνοδος του AfD στην ανατολική Γερμανία δεν μπορεί να εξηγηθεί αποκλειστικά με το μεταναστευτικό.
Το Reuters καταγράφει μια πολύ βαθύτερη οικονομική και κοινωνική δυσαρέσκεια στις περιοχές της πρώην Ανατολικής Γερμανίας: δημογραφική συρρίκνωση, γήρανση, χαμηλότερους μισθούς, μικρότερη προσφορά καλών θέσεων εργασίας και μια επίμονη αίσθηση ότι οι περιοχές αυτές δεν απέκτησαν ποτέ ισότιμη θέση μετά την επανένωση.
Περισσότερα από 35 χρόνια μετά την πτώση του Τείχους, η οικονομική και ψυχολογική διαίρεση μεταξύ Ανατολής και Δύσης δεν έχει εξαφανιστεί.
Για σημαντικό τμήμα του εκλογικού σώματος, το AfD λειτουργεί πλέον ως όχημα διαμαρτυρίας απέναντι σε ολόκληρο το πολιτικό establishment.
Αυτό εξηγεί και ένα εκ πρώτης όψεως παράδοξο.
Οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι πολιτικές που υποστηρίζει το AfD - ιδιαίτερα η σύγκρουση με την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και ο δραστικός περιορισμός της μετανάστευσης - θα μπορούσαν να πλήξουν δυσανάλογα τα ίδια ανατολικά κρατίδια όπου το κόμμα είναι ισχυρότερο.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις που επικαλείται το Reuters, συγκεκριμένες πολιτικές θα μπορούσαν να κοστίσουν στη Σαξονία-Άνχαλτ περίπου €1.600 ανά κάτοικο ετησίως και περίπου 10.000 θέσεις εργασίας.
Οι οικονομικές προειδοποιήσεις, όμως, δεν φαίνεται μέχρι στιγμής να ανακόπτουν τη δημοσκοπική δυναμική του.
Ο άνθρωπος που θέλει να γίνει πρωθυπουργός
Επικεφαλής του AfD στη συγκεκριμένη αναμέτρηση είναι ο Ulrich Siegmund.
Απέναντί του βρίσκεται ο σημερινός πρωθυπουργός Sven Schulze του CDU, ο οποίος ανέλαβε τον Ιανουάριο του 2026, διαδεχόμενος τον επί χρόνια πρωθυπουργό Reiner Haseloff.
Ο Schulze έχει αποκλείσει συνεργασία με το AfD.
Και αυτό μας φέρνει στο μεγαλύτερο πολιτικό πρόβλημα της επόμενης ημέρας.
Αν το AfD πάρει 42%, ποιος θα κυβερνήσει;
Η πολιτική απομόνωση του AfD - η περίφημη γερμανική Brandmauer, το "τείχος προστασίας" των mainstream κομμάτων - στηρίζεται μέχρι σήμερα στην άρνηση CDU, SPD, Πρασίνων και άλλων κομμάτων να συγκυβερνήσουν μαζί του.
Όσο όμως αυξάνεται το ποσοστό του AfD, τόσο δυσκολότερη γίνεται η κοινοβουλευτική αριθμητική.
- Με AfD στο 20%, μπορείς σχετικά εύκολα να δημιουργήσεις κυβέρνηση χωρίς αυτό.
- Με AfD στο 30%, γίνεται δυσκολότερο.
- Με AfD στο 42%, η κατάσταση αλλάζει ποιοτικά.
Και εάν δύο ή τρία μικρότερα κόμματα μείνουν εκτός Landtag, μπορεί να απαιτείται ένας εξαιρετικά ανομοιογενής συνασπισμός σχεδόν όλων των υπόλοιπων δυνάμεων μόνο και μόνο για να μην κυβερνήσει το πρώτο κόμμα.
Αυτό είναι πολιτικά δυνατό. Αλλά έχει κόστος.
Διότι το AfD θα μπορεί να παρουσιάζει τον εαυτό του ως το κόμμα που κερδίζει με τεράστια διαφορά τις εκλογές και παρ’ όλα αυτά αποκλείεται από τη διακυβέρνηση.
Το δίλημμα του CDU
Και εδώ βρίσκεται η πραγματική γερμανική βόμβα.
Το ζήτημα δεν είναι μόνο τι θα συμβεί στη Σαξονία-Άνχαλτ.
Είναι τι θα συμβεί μέσα στο CDU.
Ο Schulze επανέλαβε ακόμη και αυτή την εβδομάδα ότι δεν πρόκειται να συνεργαστεί με το AfD. Παράλληλα, όμως, αναγνωρίζει ότι αρκετά από τα ζητήματα που θέτουν οι ψηφοφόροι του AfD είναι πραγματικά και ότι τα παραδοσιακά κόμματα τα αγνόησαν στο παρελθόν.
Εάν το AfD κερδίσει με 42% ή 43% και το CDU περιοριστεί περίπου στο 22%-23%, η πίεση στη Χριστιανοδημοκρατία θα γίνει τεράστια.
Ιδιαίτερα στην Ανατολή.
Μπορεί ένα κόμμα που βρίσκεται 20 μονάδες πίσω να οικοδομήσει κυβέρνηση με τρίτους, τέταρτους και πέμπτους για να αποκλείσει επ’ αόριστον τον ξεκάθαρο νικητή;
Ή θα αρχίσουν να εμφανίζονται στελέχη της ανατολικής CDU που θα ζητούν επανεξέταση της Brandmauer;
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο ερώτημα της 7ης Σεπτεμβρίου.
Το αποτέλεσμα θα φτάσει μέχρι το Βερολίνο
Η Σαξονία-Άνχαλτ αντιπροσωπεύει μικρό μέρος του γερμανικού πληθυσμού.
Αλλά μια σαρωτική νίκη του AfD θα αποκτήσει εθνική σημασία.
Το 2026 είναι ήδη ένα "σούπερ εκλογικό έτος" για τη Γερμανία, με σειρά περιφερειακών αναμετρήσεων που αποτελούν τεστ για την ομοσπονδιακή κυβέρνηση και για το ίδιο το γερμανικό κομματικό σύστημα.
Μια νίκη του AfD με περισσότερο από 40% θα ενισχύσει την πίεση προς τη Χριστιανοδημοκρατία να κινηθεί δεξιότερα σε θέματα όπως:
- μετανάστευση,
- ασφάλεια,
- ενέργεια,
- ευρωπαϊκή πολιτική,
- σχέσεις με τη Ρωσία,
- και πολιτισμικά ζητήματα.
Ταυτόχρονα θα ενισχύσει το επιχείρημα του AfD ότι δεν αποτελεί πλέον κόμμα διαμαρτυρίας αλλά κόμμα εξουσίας.
Από το 20,8% στο κατώφλι της εξουσίας
Και ίσως αυτό να είναι το πραγματικά ιστορικό στοιχείο. Το AfD έχει ήδη υπάρξει ισχυρό στην ανατολική Γερμανία.
Αλλά άλλο πράγμα είναι ένα κόμμα να συγκεντρώνει 20%-25% και να αποτελεί μεγάλη αντιπολίτευση.
Και εντελώς άλλο να συγκεντρώνει 42%-43%, αφήνοντας τον δεύτερο στο 22%-23%.
Σε αυτό το επίπεδο, δεν μιλάμε πλέον για "άνοδο της ακροδεξιάς". Μιλάμε για αναδιάταξη του κομματικού συστήματος ενός ολόκληρου γερμανικού κρατιδίου.
Το παλιό πολιτικό κέντρο κινδυνεύει να πάψει να είναι κέντρο επειδή παύει να αντιπροσωπεύει την πλειοψηφία.
Και υπάρχει πλέον μέτρηση στο 43%
Η εικόνα της INSA δεν αποτελεί μεμονωμένο εύρημα.
Νεότερη δημοσκόπηση της Pollytix, που πραγματοποιήθηκε μεταξύ 3 και 8 Αυγούστου σε 2.604 ψηφοφόρους, καταγράφει το AfD στο 43%.
- Το CDU βρίσκεται στο 23%.
- Η Die Linke στο 13%.
- Το SPD στο 7%.
- Οι Πράσινοι στο 5%.
- Το BSW στο 4%.
- Το FDP μόλις στο 2%.
Η συγκεκριμένη μέτρηση αλλάζει μεν τη σύνθεση των μικρών κομμάτων που περνούν το 5%, αλλά επιβεβαιώνει το βασικό στοιχείο: το AfD κινείται σταθερά πάνω από το 40% και περίπου 20 μονάδες μπροστά από το CDU.
Άρα πλέον δεν συζητάμε για ένα δημοσκοπικό ατύχημα. Συζητάμε για μια εδραιωμένη τάση.
Η 6η Σεπτεμβρίου μπορεί να αλλάξει τη γερμανική πολιτική
Οι περιφερειακές εκλογές σπάνια αλλάζουν από μόνες τους την πορεία μιας μεγάλης χώρας.
Μερικές φορές όμως λειτουργούν ως σημείο καμπής.
Η Σαξονία-Άνχαλτ μπορεί να είναι μία τέτοια περίπτωση.
Εάν το AfD κερδίσει περίπου 42%-43%, θα έχει πετύχει κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια ακόμη πρωτιά στην ανατολική Γερμανία.
Θα έχει αποδείξει ότι μπορεί να προσεγγίσει επίπεδα εκλογικής κυριαρχίας που μέχρι πρόσφατα ανήκαν αποκλειστικά στα μεγάλα λαϊκά κόμματα της μεταπολεμικής Γερμανίας.
Και αν τα FDP, Πράσινοι ή BSW μείνουν κάτω από το 5%, η εκλογική αριθμητική μπορεί να γίνει ακόμη πιο εκρηκτική.
Τότε η Γερμανία θα βρεθεί μπροστά σε ένα ερώτημα που προσπαθεί επί χρόνια να αναβάλει: Τι συμβαίνει όταν το πολιτικό "τείχος" απέναντι στο AfD συναντά ένα AfD που πλησιάζει μόνο του τη μισή κοινοβουλευτική δύναμη;
Μέχρι σήμερα, η γερμανική πολιτική είχε την πολυτέλεια να απαντά ότι το AfD μπορεί να είναι ισχυρό, αλλά οι υπόλοιποι μπορούν να κυβερνήσουν χωρίς αυτό.
Στις 6 Σεπτεμβρίου 2026, η Σαξονία-Άνχαλτ μπορεί να δοκιμάσει για πρώτη φορά τα πραγματικά όρια αυτής της απάντησης.
Add comment
Comments