Η δήλωση του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ότι "αγαπά τον πληθωρισμό" προκάλεσε αίσθηση στις αγορές και στους οικονομικούς κύκλους.
Η τοποθέτησή του ήρθε λίγες ώρες μετά τη δημοσιοποίηση των στοιχείων που έδειξαν ότι ο αμερικανικός πληθωρισμός αυξήθηκε στο 4,2% τον Μάιο, από 3,8% τον Απρίλιο.
"Όχι, μου αρέσει. Τα στοιχεία ήταν εξαιρετικά. Ξέρετε τι αγαπώ πραγματικά; Τον πληθωρισμό", δήλωσε χαρακτηριστικά από το Οβάλ Γραφείο, απορρίπτοντας τις ανησυχίες για την ανοδική πορεία των τιμών.
Η δήλωση μπορεί να ακούγεται προκλητική, ωστόσο αγγίζει μια ευρύτερη συζήτηση που απασχολεί εδώ και δεκαετίες τους οικονομολόγους: είναι πράγματι ο πληθωρισμός απαραίτητος για την οικονομική ανάπτυξη;
Γιατί οι κεντρικές τράπεζες φοβούνται περισσότερο τον αποπληθωρισμό
Η κυρίαρχη οικονομική σχολή θεωρεί ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος για μια οικονομία δεν είναι πάντα η άνοδος των τιμών, αλλά η πτώση τους.
Ο αποπληθωρισμός - δηλαδή η γενικευμένη μείωση των τιμών - θεωρείται επικίνδυνος επειδή μπορεί να οδηγήσει νοικοκυριά και επιχειρήσεις στην αναβολή δαπανών και επενδύσεων. Αν οι πολίτες πιστεύουν ότι τα προϊόντα θα είναι φθηνότερα αύριο, έχουν κίνητρο να περιμένουν αντί να καταναλώσουν σήμερα.
Αυτό μειώνει τη ζήτηση, περιορίζει την παραγωγή, αυξάνει την αδράνεια στην οικονομία και ενισχύει περαιτέρω τις πιέσεις στις τιμές.
Παράλληλα, όταν ο πληθωρισμός υποχωρεί, αυξάνονται τα πραγματικά επιτόκια, ακόμη κι αν τα ονομαστικά επιτόκια παραμένουν σταθερά, γεγονός που δυσκολεύει τη χρηματοδότηση και επιβαρύνει την ανάπτυξη.
Το πρόβλημα του «μηδενικού ορίου»
Οι υποστηρικτές της πολιτικής ήπιου πληθωρισμού επισημαίνουν ότι οι κεντρικές τράπεζες διαθέτουν μεγαλύτερη ευελιξία όταν οι τιμές αυξάνονται παρά όταν μειώνονται.
Όταν ο πληθωρισμός ξεφεύγει, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) μπορεί να αυξήσει τα επιτόκια για να περιορίσει τη ζήτηση.
Όταν όμως εμφανίζεται αποπληθωρισμός, οι δυνατότητες παρέμβασης είναι πιο περιορισμένες, καθώς τα επιτόκια δύσκολα μπορούν να πέσουν σημαντικά κάτω από το μηδέν.
Με απλά λόγια, όσο χαμηλότερος είναι ο πληθωρισμός, τόσο λιγότερα "όπλα" διαθέτει μια κεντρική τράπεζα για να τονώσει την οικονομία σε περιόδους ύφεσης.
Αυτός είναι και ο βασικός λόγος για τον οποίο οι περισσότερες μεγάλες κεντρικές τράπεζες έχουν υιοθετήσει ως στόχο έναν πληθωρισμό κοντά στο 2%.
Είναι πραγματικά αθώος ο πληθωρισμός;
Υπάρχει όμως και μια διαφορετική σχολή σκέψης, η οποία αμφισβητεί τη συμβατική οικονομική αντίληψη.
Σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, ο πληθωρισμός δεν είναι πρωτίστως η αύξηση των τιμών αλλά η αύξηση της ποσότητας χρήματος στην οικονομία.
Οι αυξήσεις των τιμών θεωρούνται απλώς το σύμπτωμα και όχι η αιτία του προβλήματος.
Κατά τη συγκεκριμένη θεώρηση, όταν δημιουργείται νέο χρήμα μέσω της πιστωτικής επέκτασης ή των παρεμβάσεων της κεντρικής τράπεζας, δημιουργείται μια στρέβλωση που αναδιανέμει πλούτο από τους παραγωγικούς τομείς προς όσους αποκτούν πρώτοι πρόσβαση στο νέο χρήμα.
Οι επικριτές αυτής της πολιτικής παρομοιάζουν το φαινόμενο με τη λειτουργία της παραχάραξης νομίσματος: κάποιοι αποκτούν αγοραστική δύναμη χωρίς να έχουν προηγουμένως παράξει αντίστοιχη αξία.
Όταν οι χαμηλότερες τιμές είναι καλό νέο
Οι υποστηρικτές της ελεύθερης αγοράς υποστηρίζουν ότι η πτώση των τιμών δεν αποτελεί αναγκαστικά πρόβλημα.
Αντίθετα, όταν οι τιμές μειώνονται επειδή αυξάνεται η παραγωγικότητα ή επειδή η τεχνολογική πρόοδος επιτρέπει φθηνότερη παραγωγή αγαθών, τότε οι καταναλωτές γίνονται πλουσιότεροι σε πραγματικούς όρους.
Κατά τον Αμερικανό οικονομολόγο Μάρεϊ Ρόθμπαρντ, η διαρκής αύξηση της παραγωγικότητας θα έπρεπε φυσιολογικά να οδηγεί σε χαμηλότερες τιμές και υψηλότερο βιοτικό επίπεδο.
Παρόμοια θέση διατυπώνει και ο οικονομολόγος Τζόζεφ Σαλέρνο, ο οποίος επισημαίνει ότι κατά τον 19ο αιώνα οι βιομηχανικές οικονομίες γνώρισαν ισχυρή ανάπτυξη παρά τη συνεχή πτώση των τιμών, καθώς η παραγωγή αγαθών αυξανόταν ταχύτερα από την προσφορά χρήματος.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, μεταξύ 1880 και 1896, οι χονδρικές τιμές μειώθηκαν περίπου κατά 30%, ενώ τα πραγματικά εισοδήματα αυξήθηκαν κατά σχεδόν 85%.
Το μεγάλο ερώτημα για την οικονομία του μέλλοντος
Η συζήτηση για τον πληθωρισμό δεν αφορά απλώς τις τιμές στο σούπερ μάρκετ ή τα επιτόκια των δανείων. Αγγίζει τον πυρήνα της οικονομικής πολιτικής.
Από τη μία πλευρά, οι περισσότερες κεντρικές τράπεζες θεωρούν ότι ένας ήπιος πληθωρισμός αποτελεί αναγκαίο εργαλείο για τη σταθερότητα και την ανάπτυξη.
Από την άλλη, οι επικριτές αυτής της προσέγγισης υποστηρίζουν ότι η συνεχής δημιουργία χρήματος τροφοδοτεί φούσκες, στρεβλώσεις και τελικά οικονομική φτωχοποίηση.
Η δήλωση Τραμπ επανέφερε στο προσκήνιο ένα παλιό αλλά κρίσιμο ερώτημα: είναι ο πληθωρισμός το λιπαντικό της οικονομικής μηχανής ή η αιτία των επόμενων κρίσεων;
Add comment
Comments