Η κηδεία του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, που θα έπρεπε να αποτελέσει μια επίδειξη ενότητας του καθεστώτος, εξελίχθηκε σε μια δημόσια επίδειξη των βαθιών ρωγμών που διαπερνούν σήμερα την Ισλαμική Δημοκρατία.
Αντί για συνθήματα τιμής προς τον εκλιπόντα ηγέτη, αρκετοί από τους σκληροπυρηνικούς που είχαν συγκεντρωθεί στην Τεχεράνη στράφηκαν εναντίον της ίδιας της πολιτικής ηγεσίας της χώρας.
Καθώς ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν περπατούσε δίπλα στο φέρετρο του Χαμενεΐ, μέρος του συγκεντρωμένου πλήθους φώναζε επανειλημμένα:
"Θάνατος στους συμβιβασμένους!"
Λίγο αργότερα, ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, ο άνθρωπος που διαπραγματεύθηκε την κατάπαυση του πυρός με τις Ηνωμένες Πολιτείες και συνέβαλε στη μερική άρση των κυρώσεων, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την τελετή όταν εξαγριωμένοι διαδηλωτές τον λιθοβόλησαν, αποκαλώντας τον "προδότη" και "ξεπουλημένο".
Το επεισόδιο αποκάλυψε ότι η μεγαλύτερη απειλή για τη σταθερότητα του ιρανικού καθεστώτος ίσως δεν προέρχεται σήμερα από το εξωτερικό, αλλά από τις εσωτερικές συγκρούσεις στους κόλπους της ίδιας της εξουσίας.
Η θεωρία του «σιωπηλού πραξικοπήματος»
Τους τελευταίους μήνες, στους πιο ακραίους κύκλους της Ισλαμικής Δημοκρατίας κερδίζει έδαφος μια ιδιαίτερα επικίνδυνη θεωρία.
Σύμφωνα με αυτήν, οι πολιτικοί και στρατιωτικοί αξιωματούχοι που διαπραγματεύθηκαν τη συμφωνία με την Ουάσιγκτον επιχειρούν να πραγματοποιήσουν ένα "ήπιο πραξικόπημα" εναντίον των επαναστατικών αρχών του καθεστώτος.
Οι σκληροπυρηνικοί υποστηρίζουν ότι, αντί να εκδικηθούν τη δολοφονία του Αλί Χαμενεΐ, η κυβέρνηση ουσιαστικά παραδόθηκε υπογράφοντας συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες, παραβιάζοντας – όπως ισχυρίζονται – τις εντολές του νέου ανώτατου ηγέτη, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, γιου και διαδόχου του εκλιπόντος.
Ο αόρατος ανώτατος ηγέτης
Η ένταση ενισχύεται από το γεγονός ότι ο νέος ανώτατος ηγέτης παραμένει σχεδόν πλήρως εξαφανισμένος από τη δημόσια ζωή.
Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ δεν έχει απευθυνθεί δημόσια στο έθνος ούτε έχει εμφανιστεί για να επιβεβαιώσει προσωπικά ότι ασκεί την εξουσία.
Επισήμως, η απουσία του αποδίδεται σε λόγους ασφαλείας, καθώς θεωρείται πιθανός στόχος δολοφονίας.
Ωστόσο, στο εσωτερικό του Ιράν κυκλοφορούν και άλλες εικασίες, ακόμη και ότι ενδέχεται να αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα υγείας ή να αδυνατεί προσωρινά να ασκήσει τα καθήκοντά του.
Η παρατεταμένη σιωπή του έχει δημιουργήσει ένα κενό εξουσίας, το οποίο τροφοδοτεί τις εσωτερικές συγκρούσεις.
Οι πραγματικοί ισχυροί του μεταπολεμικού Ιράν
Καθώς ο νέος ανώτατος ηγέτης παραμένει αόρατος, τρία πρόσωπα έχουν αναδειχθεί ως οι βασικοί διαχειριστές της εξουσίας:
- ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν,
- ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί,
- και κυρίως ο Μοχάμεντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, πρώην διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης και επικεφαλής των διαπραγματεύσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο Γκαλιμπάφ θεωρείται σήμερα από πολλούς αναλυτές ο de facto πολιτικός διαχειριστής της χώρας, καθώς διαθέτει ισχυρά ερείσματα τόσο στον κρατικό μηχανισμό όσο και στους Φρουρούς της Επανάστασης.
Αυτό ακριβώς εξοργίζει τους πιο ακραίους υποστηρικτές του καθεστώτος, οι οποίοι πιστεύουν ότι επιχειρεί να περιορίσει τον ρόλο του νέου ανώτατου ηγέτη.
«Έρχεται πραξικόπημα;»
Λίγες ημέρες πριν από την κηδεία, ο υπερσυντηρητικός βουλευτής Μαχμούντ Ναμπαβιάν δημοσίευσε μια ιδιαίτερα προκλητική ανάρτηση στην πλατφόρμα X.
"Προειδοποίηση προς τον λαό του Ιράν: Έρχεται πραξικόπημα;" έγραψε χαρακτηριστικά.
Μετά την κηδεία υποστήριξε ότι οι σκληροπυρηνικοί οφείλουν να συνεχίσουν τον αγώνα "για την εκδίκηση του αίματος του Χαμενεΐ" και να αντισταθούν σε όσους επιχειρούν να αλλοιώσουν τον επαναστατικό χαρακτήρα του καθεστώτος.
Απειλές κατά του ίδιου του προέδρου
Η αντιπαράθεση έχει αποκτήσει πλέον ιδιαίτερα βίαιο χαρακτήρα.
Πριν ακόμη ξεσπάσει η νέα στρατιωτική κρίση, γνωστός θρησκευτικός υμνωδός που συνδέεται με το καθεστώς απηύθυνε δημόσια απειλή κατά του προέδρου Πεζεσκιάν.
"Αν δεν τηρήσεις τις εντολές του ηγέτη, τότε θα είμαστε εμείς, το μαχαίρι και ο λαιμός σου", δήλωσε δημόσια, προσθέτοντας ότι "θα σου κάνουμε τη ζωή κόλαση".
Παρά τις έντονες αντιδράσεις, οι δηλώσεις αυτές δεν φαίνεται να είχαν νομικές συνέπειες.
Οι υπερσυντηρητικοί χάνουν επιρροή
Την ίδια στιγμή, όμως, υπάρχουν ενδείξεις ότι η επίσημη ηγεσία επιχειρεί να περιορίσει την επιρροή των πιο ακραίων στοιχείων.
Ο Μαχμούντ Ναμπαβιάν απομακρύνθηκε πρόσφατα από τη θέση του στην Επιτροπή Εθνικής Ασφάλειας του Κοινοβουλίου, μαζί με ακόμη έναν βουλευτή που αντιτασσόταν ανοιχτά στη συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι δύο πολιτικοί ανήκουν στο λεγόμενο "Μέτωπο Αντοχής" (Jebhe-ye Paydari), μια ιδιαίτερα σκληροπυρηνική πολιτική ομάδα που παρουσιάζεται ως ο αυθεντικός θεματοφύλακας της Ισλαμικής Επανάστασης του 1979.
Αν και αριθμητικά περιορισμένη, η ομάδα διαθέτει σημαντική επιρροή στο Κοινοβούλιο, στα κρατικά μέσα ενημέρωσης και σε τμήματα του κρατικού μηχανισμού.
Το Στενό του Ορμούζ ξαναφουντώνει την κρίση
Οι εξελίξεις επιταχύνθηκαν ακόμη περισσότερο όταν οι Φρουροί της Επανάστασης εξαπέλυσαν νέες επιθέσεις κατά της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ, προκαλώντας αμερικανικά αντίποινα και ουσιαστική κατάρρευση της εύθραυστης εκεχειρίας.
Οι σκληροπυρηνικοί αξιοποίησαν τις εξελίξεις για να ζητήσουν την πλήρη εγκατάλειψη κάθε συμφωνίας με την Ουάσιγκτον και την επανέναρξη της στρατιωτικής αντιπαράθεσης.
Το καθεστώς παραμένει ενωμένο ή όχι;
Παρά τη δημόσια σύγκρουση, αρκετοί αναλυτές θεωρούν ότι το ιρανικό καθεστώς εξακολουθεί να διατηρεί έναν κοινό στρατηγικό στόχο.
Παρά τις αντιπαραθέσεις μεταξύ πραγματιστών και σκληροπυρηνικών, όλες οι βασικές ομάδες εξουσίας επιδιώκουν την άρση των κυρώσεων, τη διατήρηση του ελέγχου στο Στενό του Ορμούζ και την επιβίωση της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Ωστόσο, η παρατεταμένη απουσία του νέου ανώτατου ηγέτη, η ενίσχυση του ρόλου των Φρουρών της Επανάστασης και η αυξανόμενη επιρροή των ακραίων φωνών δημιουργούν ένα ιδιαίτερα ασταθές πολιτικό σκηνικό.
Δεν είναι τυχαίο ότι πρώην υπουργός Εξωτερικών του Ιράν πρότεινε δημόσια, σε τηλεοπτική του συνέντευξη, την απαγωγή Αμερικανών στρατιωτών από βάση των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή ως μέσο πίεσης προς την Ουάσιγκτον.
Η πρόταση αυτή αποτυπώνει πόσο εύθραυστη παραμένει η ισορροπία στο εσωτερικό της ιρανικής ηγεσίας και πόσο εύκολα οι εσωτερικές αντιπαραθέσεις μπορούν να μετατραπούν σε νέα διεθνή κρίση.
Add comment
Comments