Η ενεργειακή κρίση που πυροδότησε η πολεμική σύγκρουση στη Μέση Ανατολή αναγκάζει την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να αλλάξει πορεία και να εγκαταλείψει τη χαλαρή νομισματική πολιτική των τελευταίων ετών.
Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ αποφάσισε σήμερα να αυξήσει τα βασικά επιτόκια κατά 25 μονάδες βάσης, σηματοδοτώντας την πρώτη άνοδο του κόστους δανεισμού από το 2023 και στέλνοντας σαφές μήνυμα ότι η μάχη κατά του πληθωρισμού περνά ξανά στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής.
Η απόφαση είχε σε μεγάλο βαθμό προεξοφληθεί από τις αγορές, ωστόσο αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς έρχεται σε μια περίοδο όπου η οικονομία της Ευρωζώνης εμφανίζει σημάδια επιβράδυνσης, ενώ οι τιμές της ενέργειας κινούνται εκ νέου ανοδικά λόγω της γεωπολιτικής αστάθειας.
Ο πόλεμος φέρνει πίσω τον πληθωρισμό
Τα στοιχεία των τελευταίων μηνών δείχνουν ότι η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού που είχε ξεκινήσει το 2024 και συνεχίστηκε κατά το μεγαλύτερο μέρος του 2025 ανακόπηκε απότομα.
Ο ετήσιος πληθωρισμός στην Ευρωζώνη αυξήθηκε:
- στο 2,6% τον Μάρτιο,
- στο 3,0% τον Απρίλιο,
- στο 3,2% τον Μάιο.
Η νέα άνοδος αποδίδεται κυρίως στην εκτόξευση των τιμών της ενέργειας μετά τις αναταράξεις στις διεθνείς αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Η Φρανκφούρτη εκτιμά ότι οι πληθωριστικές πιέσεις δεν θα περιοριστούν μόνο στα καύσιμα αλλά σταδιακά θα μεταφερθούν σε τρόφιμα, αγαθά και υπηρεσίες, δημιουργώντας ένα νέο κύμα ανατιμήσεων σε ολόκληρη την οικονομία.
Νέα ανοδική αναθεώρηση των προβλέψεων
Οι νέες προβλέψεις του Ευρωσυστήματος αποτυπώνουν την επιδείνωση των συνθηκών.
Η ΕΚΤ εκτιμά πλέον ότι ο γενικός πληθωρισμός θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο:
- στο 3,0% το 2026,
- στο 2,3% το 2027,
- στο 2,0% το 2028.
Σε σχέση με τις προβλέψεις του Μαρτίου, πρόκειται για σημαντική ανοδική αναθεώρηση, καθώς η κεντρική τράπεζα θεωρεί ότι οι αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας θα έχουν πιο επίμονη επίδραση από ό,τι αρχικά υπολογιζόταν.
Αντίστοιχα, και ο δομικός πληθωρισμός – που εξαιρεί ενέργεια και τρόφιμα – αναμένεται πλέον να παραμείνει υψηλότερος για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Οι νέες προβολές κάνουν λόγο για:
- 2,5% το 2026,
- 2,5% το 2027,
- 2,2% το 2028.
Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι η ΕΚΤ δεν θεωρεί πλέον προσωρινό το σοκ που προκαλεί η ενεργειακή κρίση.
Ανάπτυξη με το χειρόφρενο
Το πρόβλημα για τη Φρανκφούρτη είναι ότι η προσπάθεια τιθάσευσης του πληθωρισμού συμπίπτει με επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας.
Η ΕΚΤ αναθεώρησε προς τα κάτω τις εκτιμήσεις της για την ανάπτυξη της Ευρωζώνης.
Πλέον προβλέπει ότι το ΑΕΠ θα αυξηθεί:
- κατά 0,8% το 2026,
- κατά 1,2% το 2027,
- κατά 1,5% το 2028.
Οι προηγούμενες προβλέψεις έκαναν λόγο για ταχύτερους ρυθμούς ανάπτυξης.
Η επιβράδυνση αποδίδεται κυρίως:
- στην άνοδο των ενεργειακών τιμών,
- στη μείωση των πραγματικών εισοδημάτων,
- στην πτώση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης,
- στην αυξημένη αβεβαιότητα που δημιουργεί η γεωπολιτική κρίση.
Με απλά λόγια, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με τον κίνδυνο ενός δυσάρεστου συνδυασμού χαμηλής ανάπτυξης και υψηλότερου πληθωρισμού.
Τι αλλάζει για νοικοκυριά και επιχειρήσεις
Η αύξηση των επιτοκίων μεταφράζεται άμεσα σε ακριβότερο χρήμα.
Για τα νοικοκυριά αυτό σημαίνει ότι τα δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο θα συνεχίσουν να επιβαρύνονται, ενώ η πρόσβαση σε νέα στεγαστικά και καταναλωτικά δάνεια θα γίνεται πιο ακριβή.
Για τις επιχειρήσεις, ιδιαίτερα τις μικρομεσαίες, το κόστος χρηματοδότησης αυξάνεται σε μια περίοδο κατά την οποία ήδη αντιμετωπίζουν υψηλότερες ενεργειακές δαπάνες και πιέσεις στα περιθώρια κέρδους.
Από την άλλη πλευρά, οι αποταμιευτές ενδέχεται να δουν καλύτερες αποδόσεις στις τραπεζικές καταθέσεις και στα προϊόντα σταθερού εισοδήματος.
Τα νέα επιτόκια της ΕΚΤ
Με τη σημερινή απόφαση τα τρία βασικά επιτόκια της κεντρικής τράπεζας διαμορφώνονται ως εξής:
- Επιτόκιο καταθέσεων: 2,25%
- Επιτόκιο κύριας αναχρηματοδότησης: 2,40%
- Επιτόκιο οριακής χρηματοδότησης: 2,65%
Τα νέα επίπεδα θα τεθούν σε ισχύ από τις 17 Ιουνίου 2026.
Έρχεται και δεύτερη αύξηση;
Οι αγορές εστιάζουν πλέον όχι τόσο στη σημερινή απόφαση όσο στα επόμενα βήματα της ΕΚΤ.
Η ίδια η κεντρική τράπεζα αποφεύγει να δεσμευθεί για συγκεκριμένη πορεία των επιτοκίων και επαναλαμβάνει ότι οι αποφάσεις θα λαμβάνονται συνεδρίαση προς συνεδρίαση.
Ωστόσο, αρκετοί αναλυτές θεωρούν πιθανή μία ακόμη αύξηση πριν από το τέλος του έτους, εφόσον οι τιμές της ενέργειας παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα και ο πληθωρισμός συνεχίσει να κινείται μακριά από τον στόχο του 2%.
Η μεγάλη πρόκληση της Φρανκφούρτης
Η ΕΚΤ βρίσκεται πλέον μπροστά σε ένα δύσκολο δίλημμα.
Από τη μία πλευρά οφείλει να αποτρέψει την παγίωση ενός νέου πληθωριστικού κύκλου που θα διαβρώσει τα εισοδήματα των Ευρωπαίων πολιτών.
Από την άλλη, δεν θέλει να οδηγήσει την ήδη εύθραυστη οικονομική ανάπτυξη σε βαθύτερη επιβράδυνση.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι η επιστροφή των γεωπολιτικών κρίσεων στο παγκόσμιο προσκήνιο έχει ανατρέψει τα σχέδια των κεντρικών τραπεζών για μια ομαλή πορεία προς χαμηλότερα επιτόκια. Και πλέον η πορεία της ευρωπαϊκής οικονομίας θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό όχι μόνο από τα οικονομικά δεδομένα, αλλά και από τις εξελίξεις στα πεδία των συγκρούσεων της Μέσης Ανατολής.
Add comment
Comments